Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1320 1321 1322
1320 1321 1322
1321 жыл (МКККXXI) – Юлиан күнтізбесі бойынша бейсенбіде басталатын кәдімгі жыл.
Year 1321 (MCCCXXI) was a common year starting on Thursday (link will display the full calendar) of the Julian calendar.
Қаңтар - наурыз
19 қаңтар – Англия королі Эдуард I Йорк архиепискобын, Карлайл, Ворчестер және Винчестер епископтарын, Пемброк, Херефорд және Бадлсмир графтарын, сондай-ақ тағы алты адамды Шотландиямен соңғы бейбіт шарты немесе 1319 жылғы Пемброк шартының Рождество күні толу мерзімі бітер алдында оны ұзарту туралы келіссөздер жүргізу үшін тағайындайды. 20 қаңтар – Англия Парламенті Уэльсте патшаға қарсы заңсыз біріккендерді анықтау үшін комиссия тағайындайды. 30 қаңтар – Уэльстің Херефорд, Арундел және Суррей графтары мен тағы 26 адамға король Эдуард II-ге қатысты мәселелерді талқылауға арналған кез келген жиынға қатысуға тыйым салынады. 6 маусым – Андроник II Палеолог бейбіт келісімге келісіп, Византия империясын екіге бөледі. Андроник III бір император ретінде мойындалып, Фракия мен Македонияны иеленеді. Ол өзінің жақтастарына қалалар мен аймақтарды сыйлап, басқаруға береді. Адрианополь жаңа астана болады. 9 маусым – Памиердегі жалғанқұстық үйінің басшысы Гийом Агасс, епископ Жак Фуньеге (кейін Папа Бенедикт XII) берген мәлімдемесінде, жалғанқұстық үйлерінің елуден астам қызметкері Гранада әмірлігімен бірге Францияға жалғанқұстық тарату үшін сөз байластырғанын білгенін айтады. 21 маусым – Франция патшасы Филипп V барлық жалғанқұстықпен ауырғандарды тұтқындап, тергеуге алуға бұйырады. Кінәлі деп табылғандар, көбінесе азаптау арқылы, өртеліп жазаланады. 23 маусым – Папа Иоанн XXII Тома Аквинскийді қасиетті деп жариялау мәселесі бойынша екінші тергеуді мақұлдайды, куәгерлердің куәлігін алу үшін төрт комиссар тағайындалады.
January 19 – King Edward I of England appoints the Archbishop of York; the Bishops of Carlisle, Worcester, and Winchester; the Earls of Pembroke, Hereford, and Badlesmere; and six other people to negotiate with Scotland for a final peace treaty or an extension of the Pembroke treaty of 1319 before its expiration on Christmas Day. January 20 – The English Parliament appoints a commission to inquire about illegal confederacies in Wales against the King. January 30 – The Welsh Earls of Hereford, Arundel, and Surrey, and 26 other people are forbidden from attending any meetings to discuss matters affecting King Edward II. June 6 – Andronikos II Palaiologos concludes a peace agreement and divides the Byzantine Empire in two. Andronikos III is recognized as co emperor and receives Thrace and Macedonia. He rewards his followers and gives them towns and regions to administer. Adrianople becomes the new capital. June 9 – Guillaume Agasse, the head of a leper house in Pamiers, claims in a statement to Bishop Jacques Founier (later Pope Benedict XII) that he had learned that more than fifty officials of leper houses had conspired with the Emirate of Granada to spread leprosy throughout France. June 21 – King Philip V of France orders that all lepers be imprisoned and interrogated. Those found guilty, often under torture, are to be burnt at the stake. June 23 – Pope John XXII approves a second inquiry into the matter of the canonization of Thomas Aquinas, with four commissioners to take testimony of witnesses.
шілде - қыркүйек
1 шілде – Кастилияның 12 жасар королі Альфонсо XI-нің әжесі және регенті Мария де Молина 56 жасында қайтыс болады. Испания корольдігінде хаос орнаған кезде, оның екі туысы регенттікке ие болып, Кастилияны бөліседі. Альфонсоның көкесі Дон Хуан Мануэль де Ивреа және туысы Хуан де Кастилья и Харо (Хуан эль Туэрто немесе Бір көзді Хуан деп аталған) 13 тамыз 1325 жылы Альфонсо XI ересек болғанға дейін билікте қалады. 15 шілде – Англияда "Ақ жолақты парламент" 38 баронның қатысуымен шақырылып, корольдің күдікті кеңесшілерін қызметтен алу мақсатында жиналады. 24 шілде – Швеция және Норвегия королі Магнустың 4 жасар қарындасы, Норвегияның регенті Ингеборгтың қызы, принцесса Евфемия атынан Мекленбург лорды Генрих I-нің 3 жасар ұлы Альбертке үйлену шарты жасалады. Некеге шамамен 15 жылдан кейін ғана үйленеді. 14 тамыз – Едуард II барондарының талаптарымен келісіп, Хью Деспенсердің үлкен ұлы мен оның ұлы Хью Деспенсер кішіні жер аударылуға жібереді. Деспенсерлер Эдуардқа қаржы және жерді басқару ісінде көмектескен. Бұл оларға барондардың жоспақтарын қиындатуға, сондай-ақ өздерін байытуға мүмкіндік береді. 14 қыркүйек – "Тозақ" поэмасымен танымал итальяндық автор Данте Алигьери Венеция Республикасына дипломатиялық миссиядан оралғаннан кейін Равеннада безгекке шалдығып қайтыс болады.
July 1 – María de Molina, grandmother of and regent for 12 year old King Alfonso XI of Castile, dies at the age of 56, two relatives assume the regency and split Castile between themselves while chaos exists inside the Spanish kingdom. Alfonso's uncle, Don Juan Manuel de Ivrea, and cousin Juan de Castilla y Haro (called Juan el Tuerto or Juan the One Eyed) remain in power until Alfonso XI reaches majority on 13 August 1325. July 15 – In England, the "Parliament of Whitebands" convenes with only 38 barons present, to remove suspect counsellors to the King. July 24 – A marriage contract is signed on behalf of Princess Euphemia, the 4 year old sister of King Magnus of Sweden and Norway, and daughter of the regent Ingeborg of Norway, to eventually marry Albert of Mecklenburg the 3 year old son of Henry I, Lord of Mecklenburg. The marriage will not take place until almost 15 years later. August 14 – King Edward II agrees to the demands from his barons to send Hugh Despenser the Elder and his son Hugh Despenser the Younger into exile. The Despensers helped Edward in the administration of his financial and land management affairs. This gives them both the opportunity to frustrate the ambitions of the barons and also the chance to enrich themselves. September 14 – Italian author Dante Alighieri, known for The Inferno, dies of malaria at Ravenna after having undertaken a diplomatic mission in the Republic of Venice.
Қазан желтоқсан
29 қазан – Король Стефан Милутин 39 жылдық биліктен кейін қайтыс болды. Оның ұлы Стефан Константин серб тәжін талап етеді, бірақ Константиннің үлкен ағасы Стефан Урош III азамат соғысын бастап, оның орнына өзі билікке келеді. 31 қазан – Эдуард II Лидс қамалын басып алады, себебі Бартоломей Бадлсмирдің әйелі Маргарет де Клэр күйеуінің болмауында королева Изабелланы қабылдаудан бас тартады. Королева күшпен кіруге тырысқанда, леди Бадлсмир садақшыларына Изабелла мен оның сүйектестерін атқызуды бұйырады, нәтижесінде алтауы қаза табады. Эдуард қамалды басып алғаннан кейін, леди Бадлсмир Лондон мұнарасында түрмеге отырған алғашқы әйел болады. Ол 1322 жылдың 3 қарашасында босатылады. 10 қараша – Томас Аквинскийдің қасиеттілікке иеленуі: Италияда Фоссановада екінші тергеу басталады, онда үш комиссар (Пандульфо де Саббелло; Петрус Ферри, Ананьи епископы; және Андреас, Террачина епископы) 27 қарашаға дейін 100-ден астам куәгерден жауап алады. Қамал ертесі күні қоршауға алынып, 33 күнге созылады. 8 желтоқсан – Томас Ланкастер, Барон Бадлсмир және Роджер Мортимердің бүліктеріне қарсы тұрып, король Эдуард II Циренчестерге жетеді, содан кейін Глостерден Северн аңғары арқылы бүлікшілерге қарсы әскерін жетектейді. 26 желтоқсан – Томас Ланкастердің бүлігі кезінде ағылшын бүлікшісі Барон Бадлсмир бастаған әскерлердің Лондонға шабуыл жасауына байланысты Англия королі Эдуард II корольдық жаққа өткен бүлікшілерге қауіпсіз өтуге рұхсат береді, бірақ Глостер шерифіне Бадлсмирді қамауға бұйрық береді. 28 желтоқсан (Генко 1, 12-ші айдың 9-шы күні) Жапонияда император Го Дайго бұрынғы император Го Уданың шеттетілген билігі тоқтағаннан кейін тікелей үкімет жүргізе бастайды. 31 желтоқсан – Мантуя герцогы Мирандоланы қоршап алып, герцогтікті бағындырады, содан кейін герцог Франческо I Пиконың қамалын қиратуға бұйрық береді.
October 29 – King Stefan Milutin dies after a 39 year reign. His son Stefan Konstantin claims the Serbian throne, but Konstantin's elder half brother Stefan Uroš III starts a civil war and succeeds him. October 31 – Edward II captures Leeds Castle after Margaret de Clare, wife of Bartholomew Badlesmere refuses Queen Isabella admittance in her husband's absence. When the Queen seeks to force an entry, Lady Badlesmere instructs her archers to shoot at Isabella and her party, six of whom are killed. After Edward occupies the castle, Lady Badlesmere becomes the first woman to ever be imprisoned in the Tower of London. She will be freed on November 3, 1322. November 10 – Canonization of Thomas Aquinas: In Italy, a second inquiry begins at Fossanova, as three commissioners (Pandulpho de Sabbello; Petrus Ferri, Bishop of Anagni; and Andreas, Bishop of Terracina) take testimony from over 100 witnesses until November 27. The castle is besieged the next day and lasts 33 days. December 8 – Confronting the rebellion of Thomas of Lancaster, the Baron Badlesmere, and Roger Mortimer, King Edward II arrives in Cirencester, then leads troops up the Severn Valley from Gloucester against the rebels. December 26 – Faced with an invasion of London during the rebellion of Thomas of Lancaster, by troops led by the English rebel, the Baron Badlesmere, King Edward II of England offers safe conduct for any rebels who come over to the royalist side, but orders the Sheriff of Gloucester to arrest Badlesmere. December 28 – (Genko 1, 9th day of 12th month) In Japan, Emperor Go Daigo begins direct government as the cloistered rule of former Emperor Go Uda ceases. December 31 – the Duke of Mantua completes the siege of Mirandola, taking control of the Duchy, and then orders the castle of Duke Francesco I Pico to be destroyed.
Византия империясы
Көктем – Византия азамат соғысы: Император Андроник III Палеолог Константинопольден Адрианопольге қашып кетеді, онда ол өз сарайын құрып, атасы Андроник II-ге қарсы көтеріліс бастайды. Сиргианн Палеолог экспедициялық армияны астанаға қарай жетектеп, императорды келіссөздерге мәжбүр етеді. Қыс – Сиргианн Палеолог Андроник II Палеологқа қолдауын ауыстырып, Константинопольге қашып кетеді. Мегас дукс атағымен сыйланған ол императорды Андроник III-ке қарсы соғысты жаңадан бастауға көндіреді.
Spring – Byzantine Civil War: Co Emperor Andronikos III Palaiologos flees Constantinople to Adrianople, where he sets up his court and initiates an uprising against his grandfather, Andronikos II. Syrgiannes Palaiologos leads an expeditionary army towards the capital, forcing the emperor to negotiate. Winter – Syrgiannes Palaiologos switches support to Andronikos II Palaiologos, fleeing to Constantinople. Rewarded with the title of megas doux, he convinces the emperor to resume the war against Andronikos III.
Батыс Азия
Теке анатолиялық бейлігі, шекаралық билік, Рум Сәлжұқ сұлтандығының әлсіреуінен кейін оғыз түркілерімен құрылды.
The Anatolian Beylik of Teke, a frontier principality, is established by the Oghuz Turks after the decline of the Seljuk Sultanate of Rum.
Білім
Флоренция университеті Флоренция Республикасы тарапынан құрылған.
The University of Florence is established by the Republic of Florence.
Дін
Грачаница монастырын "Қасиетті патша" лақап атымен белгілі король Стефан Милутин Косоводағы VI ғасырға жататын базиликаның орнында салды. Арменияның Егегнадзор қаласының жанындағы Спитакавор монастыры құрылысын аяқтады.
The Gračanica Monastery is founded by King Stefan Milutin, nicknamed "The Saint King", on the ruins of a 6th century basilica, located in Kosovo. The Spitakavor Monastery, near the Armenian town Yeghegnadzor, is completed.