Кіріспе

7 ғасырдағы миссионер, Кентербери архиепискобы және қасиетті кісі

Кентербери архиепискобы Лаврентий

Кейде Лоуренс немесе Лаврентий деп аталған, және кейбір дереккөздерде алғаш рет 601 жылы келгені, ал миссионерлердің бірінші тобының құрамына кірмегені айтылады. Англияға саяхаттамас бұрын Римде монах болған. Орта ғасырлардағы тарихшы Беданың айтуынша, Августин Лаврентийді Рим папасы Григорий I-ге Кент патшасы Этельберттің дінге өтуінің табысы туралы хабарлауға және папаға сұрақтары бар хатты жеткізуге жіберген. 598 жылдың шілдесінен кейін Кентерберийлік Петрмен бірге сапарға шығып, 601 жылдың маусым айында оралған. Ол өзбен бірге Августин сұрақтарына Григорийдің жауаптарын қамтитын, көбінесе Libellus responsionum деп аталатын құжатты әкелді, оны Беда Historia ecclesiastica gentis Anglorum еңбегіне енгізген. Лаврентий, Грегорийдің Кент патшайымы Бертаға жазған хатындағы Лаврентий болуы мүмкін. Сол хатта Григорий Бертаны күйеуінің дінге өтуіне қосқан үлесі үшін мақтайды, оның егжей-тегжейлі ақпаратын Лаврентий шамамен бергенін айтады. 601 жылдың жазында Лаврентий Мелитус және миссионерлердің екінші тобымен бірге Англияға оралғаны белгілі, бірақ Петрдің олармен бірге болғаны туралы ешқандай жазба қалмаған.

Архиепископ

Лаврентий шамамен 604 жылы Кантербери архиепископы болып тағайындалды және 619 жылдың 2 ақпанында қайтыс болғанға дейін басқарды. Мұрагерлікті қамтамасыз ету үшін Августин Лаврентийді өлімінен бұрын шіркеу қызметкері етіп тағайындады, тіпті бұл канондық заңмен тыйым салынған болса да. Алайда Лаврентий Римнен паллиум алмады, сондықтан ол папалық тарапынан канондық емес деп есептелуі мүмкін. Беда Августиннің Лаврентийді шіркеу қызметкері етіп тағайындауын Петірдің тірі кезінде Климентті Рим епископы етіп тағайындауымен салыстырады, теолог Дж. Роберт Райт бұл Беданың өз заманындағы шіркеудің әрекеттерін сынау тәсілі болуы мүмкін деп санайды. 610 жылы Лаврентий папа Бонифаций IV-тен архиепископ және Августиннің мұрагері ретінде арналған хаттар алды. Бұл хат алмасу Лаврентийдің 610 жылы Мелитусты ағылшын шіркеуіне қатысты мәселелер бойынша папалық кеңес алу үшін Римге жібергеніне жауап ретінде болды. Римде Мелитус синодқа қатысып, Лаврентийге синод шешімдерін әкелді. 613 жылы Лаврентий Августин салған Кентерберидегі монастырь шіркеуін киелі деп жариялады және оны Петір мен Пауылға арнады; кейіннен ол Кентерберидегі Сент-Августин аббаттығы ретінде қайта киеліленді. 609 жылы Лаврентий екі шіркеу арасындағы айырмашылықтарға байланысты, туған жергілікті епископ Даганның Лаврентиймен бірге тамақтанбайтынын және архиепископпен бір төбеде тұрмайтынын мәлімдеді.

Жалғандық реакциясы

Этельберт 616 жылы Лоренс билік құрған кезде қайтыс болды; оның ұлы Эадбальд христиан дінінен ағылшын-саксон дініне көшті, бұл Грегориан миссионерлерінің көпшілігін Этельберттің өлімінен кейін туған дінсіздік толқынынан қашуға мәжбүр етті. Британияда қалған Лоренс Эадбальдты қайтадан христиан дініне қайтарды. Бірақ Беданың айтуынша, Лоренс қала беруіне түрткі болған нәрсе – дінсіздік жақтастарының басшыларының шайқаста қаза табуы болды. Райт Беданың тағы бір ойын айтады: миссияның жалғасуына себеп – әулие Петірдің тікелей араласуы. Дэвид Фармер «Оксфорд қасиеттілер сөздігінде» «Quo vadis» әңгімесінің Иеронимнің хатындағы мәліметтермен бірігіп, «шапалақтау» туралы әңгіме пайда болған болуы мүмкін дейді. Бұл хат Папа Адеодат I-ден Лоренске Кентте қалуды бұйырған хат болуы мүмкін. Кербинің сөзіне сүйенсек, Эадбальдты 624 жыл шамасында архиепископ Юст қайтадан дінге қайтарған, ал Лоренс емес. Лоренс Едібалдың әкесінің жесіріне үйленуіне қарсы болды, мұндай әрекет христиандар үшін заңсыз саналды. Этельберт қайтыс болғаннан кейін оңтүстікте жетекші патша болған Шығыс Англия королі Редвальдтың көзқарасынан туындаған қиындықтарға байланысты шіркеуді Кенттен тысқары жерлерге таратуға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды. Редвальд Этельберт өлмес бұрын, мүмкін Этельберттің ықпалымен христиан дініне көшкен, бірақ оның мемлекеті емес, және Редвальд тек өзінің пұтқа табынушылық ғибадатханасына христиан алтарын орнатуға дейін ғана көшкен сияқты. Мелитус епископ ретінде Лондонға орала алмады, бірақ Юст Рочестердегі қызметін қайта бастады. Лоренс қасиетті адам ретінде танылды және 3 ақпан күні оның мерекесі тойланады. Тоғызыншы ғасырға жататын Стоу миссалы Мелитус пен Юстпен бірге оның мерекесін еске алады. Госселин оның қабірден шығарылған уақытында «Vita» (немесе «Өмір») атты еңбекті жазды, бірақ ол негізінен Беданың мәліметтеріне сүйенген. Лоренстің архиепископ ретіндегі қызметі көбінесе Кельт шіркеуімен келісімге келуге жетпеуімен және Этельберт қайтыс болғаннан кейін Эадбальдты қайтадан христиан дініне қайтаруымен есте қалады. Оның орнына Лондон епискобы Мелитус келді.