Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология
Полоа деген атау күн горизонттың ар жағына батқан бойда бірден қараңғы түсетінін, яғни «полоа» болып өзгеретінін білдіреді. Бұл атаудың шығу тегі – Тутуила аралының батыс шетіндегі ауылда тұратын самоалық ханзада Футуталиені іздеген әйгілі Таэма мен Тилафайга егіздерінің саяхаты туралы ежелгі баяндардан бастау алады. Олар іздеген ауылдың ерекшелігі – күн батқаннан кейін дереу қараңғылық қамқан.
The name Poloa denotes that once the sun sets over the horizon, it will immediately become dark, or Po loa. The name originated from a premodern account of the travels of the legendary twins Taema and Tilafaiga, in their search for Fututalie, a Samoan prince who lived in a village at Tutuila Island's western tip. A unique characteristic of this village they looked for was that the darkness descends as soon as the sun sets.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Тутуила аралының батыс шетіндегі стратегиялық орналасуына байланысты, Полоадағы Суа деп аталатын жер, Жапондық флоттардан аралды қорғаған шамамен 2000 АҚШ теңіз жаяу әскерінің әскери станциясы ретінде пайдаланылды. Қаладағы Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты қалдықтарға пиллбокс форттары және жағалау бойында теңіз жаяу әскерлері пайдаланған жаяу жолдары жатады. Әскери бекініс салдарынан жолдар жақсартылып, Алатауа округінің халқы артты. Жағалауда үш пиллбокс форты мен Полоа ауылының кіреберісіндегі Ле Мафа деп аталатын жердегі ашық туннельді көруге болады. Бұл үш форт аралды батыс бағытынан келетін жапондық күштерден қорғау мақсатымен салынған. Полоа қорғаныс бекіністері 2012 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігі басшылығымен АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіміне енгізілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл бекіністер жергілікті тұрғындардың жиналатын орындарына айналды.
Due to its strategic location on the western tip of Tutuila Island, the land known as Sua in Poloa was utilized as a military station for about 2,000 U. S. Marines guarding the island against the Japanese fleets. World War II relics in town include pillbox forts and foot trails used by the Marines on the coastline. The military settlement brought about better roads and also a boost in the population of Alataua County. Three pillbox forts can be seen along the shore and an open tunnel can be seen at the entry to Poloa Village, known as Le Mafa. The three pillbox forts were erected in order to protect the island from Japanese forces entering from the west. The Poloa Defensive Fortifications were listed on the U. S. National Register of Historic Places in 2012, under the U. S. Department of the Interior. After World War II, the fortifications became social gathering sites for local residents.
2009 жылғы цунами
2009 жылғы цунами қаладағы дерлік барлық ғимараттарға, оның ішінде көптеген үйлерге және шіркеуге ауыр зақым келтірді. Қайта құру жұмыстарын Федералдық Төтенше Жағдайларды Басқару Агенттігі (FEMA) басқарды. Ауылды екі үлкен цунами толқыны шапты. Бірінші толқын солтүстіктен, ал екіншісі солтүстік-шығыстан келді. Матайлар цунами жақындап келе жатқанын көріп, тұрғындарды эвакуациялау қажеттігі туралы ескертті. Осының нәтижесінде, тұрғындардың көп бөлігі цунамиден сәтті құтылды. Полоада бір құрбан болды. Жер сілкінісінен туындаған цунами салдарынан Тапутапу бастауыш мектебі мен ерте балалар білім беру орталығы толығымен қирады. Ауылды қайта құруға Федералдық Төтенше Жағдайларды Басқару Агенттігінен 3 миллион доллар қаржы бөлінді, бірақ теңізге тым жақын болғандықтан мектептің бұрынғы орнында қайта жаңартуға қаржы беруден бас тартты. Сондықтан бастауыш мектеп солтүстікке қарай, Фагалийде салынуға тиіс болды. Цунамиден зардап шеккен аймақтағы бес бастауыш мектептің ішіндегі соңғысы осы мектеп болды.
Almost every building in town was severely damaged by the 2009 tsunami, including most houses and a church. Reconstruction work was carried out under the command of the Federal Emergency Management Agency (FEMA). Two large tsunami waves struck the village. The first wave came from the north and the second wave from the northeast. The Matai saw the tsunami approaching and warned residents of the need to evacuate. Consequentially, almost all residents successfully escaped the tsunami. One victim was recorded in Poloa. Taputapu Elementary School and the Early Childhood Education Center were completely destroyed by the earthquake triggered tsunami. Funding of $3 million from the Federal Emergency Management Administration was given the village to rebuild, but they refused to provide funding for the school to be rebuilt at its original site, due to the close proximity to the sea. The elementary school was, therefore, to be built to the north in Fagalii. It was the last to be rebuilt of five elementary schools in the territory destroyed by the tsunami.
Ауылды көшіру
2009 жылы ауылда бір адамның қаза болуына себеп болған цунамиден кейін үкімет Федералдық Төтенше Жағдайларды Басқару Агенттігімен (FEMA) бірлесіп, ауыл тұрғындарын көшіп, ауылдағы биік жерге жаңа ауыл салуға ынталандырды. Кейбір отбасылар осы ұсынысқа құлық көрсетсе, ал басқалары қалып қойды. Полоа Лалода енді тек CCCAS шіркеуі мен бірнеше үй ғана қалды, ал тұрғындардың көп бөлігі қазір Полоа Лугада тұрып жатыр.
In wake of the 2009 tsunami that claimed one life in the village, the government together with the Federal Emergency Management Agency (FEMA) encouraged villagers to relocate and build their village on higher grounds within the village. Some families have complied, while others have stayed behind. With only the CCCAS church and a few houses left in Poloa Lalo, most residents now live in Poloa Luga.
География
Полоа Тутуила аралының батыс жағында, Паго-Пагодан шамамен 19 миль (31 км) қашықтықта орналасқан. Фагатогодан Полоаға дейін көлікпен саяхаттауға шамамен 30 минут уақыт кетеді. Полоаның жағалауын және құмды жағажайларын жарты ай тәрізді шығанақ қалыптастырады. Солтүстік шекарасында тік, орманды таулар көтеріледі. Бұл елді мекен тау қатарында және жағалауға қарай еңістеніп түсетін жерлерде жатыр. Ауыл тұрғындары өз үйлерін тау басындағы, тау беткейлеріндегі және кейбір жазық жерлердегі төбелерге салған. Полоа арқылы тау басындағы ашық туннельден басталып, ауылдың аласа жатқан жерлеріне дейін жалғасатын жол салынған. Ауылды тау жоталары мен тік жартастар бөліп тұрады. Жағалауға жақын орналасқан елді мекен бөлігі Полоа Лало деп, ал тау басындағы шағын ауыл Полоа Луга деп аталады.
Poloa is situated at the western end of Tutuila Island, around 19 mile (31 km) from Pago Pago. It takes about 30 minutes by car to travel from Fagatogo to Poloa. A half moon bay outlines Poloa's coastline and sandy beaches. The steep forested mountains rise high on its northern boundaries. It is located on a mountain range and slopes of land that leads down to the coast. Villagers constructed their homes on mounds of land on the mountaintops and on the slopes and some flatlands. The public access road winds through Poloa from the open tunnel on the mountaintop and down to the low lying lands of the village. The village is basically separated by mountain ridges and cliffs. The coastal lying parts of town are known as Poloa Lalo, while the sub village situated on the mountaintop is known as Poloa Luga.
Экономика
Жұмыс істейтін ауыл тұрғындарының көпшілігі Америка Самоасының Үкіметімен жұмыс істейді, бірақ тұрғындардың шағын бөлігі жеке сектордағы кәсіпорындарда немесе Ату'удағы StarKist Tuna Canneries-де жұмыс істейді. Басқалары жыл бойы балықшылар және/немесе олардың ата-бабалары сияқты фермерлер ретінде ауылда қалады. Тауықтар ашық жерде, қораларда емес өсіріледі. Күнделікті қолдануға арналған шағын шаруашылықтарға көбінесе Пука және Палаги банандары кіреді. Көптеген тұрғындар негізгі тамақтарын топырақтан және мұхиттан алады. Өзін-өзі асыру шаруашылығы кең таралған және банан, таро, папайя, авокадо, алып таро, ямс және көкөністер сияқты егістерді қамтиды. Шошқа және тауық өсіру кең таралған және дәстүрлі әдіспен жүзеге асырылады.
The majority of employed villagers work with the Government of American Samoa, however, a small number of residents work for businesses in the private sector or at the StarKist Tuna Canneries in Atu'u. Others stay in the village throughout the year as fishermen and/or farmers as their ancestors. Chickens are raised openly, not in pens. Small farms for everyday use often include Puka and Palagi bananas. Many residents depend on the soil and ocean for most of their diet. Subsistence farming is very common and includes crops such as banana, taro, papaya, avocado, giant taro, yam, and vegetables. Raising pigs and chickens are common and is done through the traditional way of poultry farming.