Кіріспе

Жетінші күндік адвентист пасторы, миссионері және ғалымы Джон Невинс Эндрюс (22 шілде 1829 – 21 қазан 1883) – Жетінші күндік адвентист пасторы, алғашқы ресми Жетінші күндік адвентист миссионері, жазушы, редактор және ғалым. Оның құрметіне Мичиган штатындағы (АҚШ) Жетінші күндік адвентист шіркеуіне тиесілі және басқарылатын Эндрюс университеті аталған.

Өмірбаян

1829 жылы Мэн штатындағы Польшада туған Эндрюс 1843 жылдың ақпан айында миллеритке айналып, 1845 жылы жетінші күндік сенбіні сақтауды бастады. 1849 жылдың қыркүйегінде ол Джеймс Уайт пен Эллен Г. Уайтпен танысты. Кейін Уайттар Эндрюс отбасымен бірге тұрды. 1850 жылы ол Жаңа Англияда көшпелі пасторлық қызметін бастады және 1853 жылы диаккондыққа бекітілді. Эндрюс адвентизм теологиясының қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Оның адвентизм пайғамбарлық түсіндірудегі ең есте қаларлық жетістіктерінің бірі – Аян кітабындағы екі мүйізді аңды Америка Құрама Штаттарымен байланыстыру болды. 1856 жылдың 29 қазанында Эндрюс Андрюс және Стивенс отбасылары жақында көшіп келген Айова штатының Уокон қаласында Анжелин Стивенспен (1824–1872) үйленді. 1859 жылдың маусымында Батл-Крикте өткен кеңесте Эндрюске Мичиган штатында Дж.Н. Лафборомен шатырлық уағыздау ісінде көмектесуі тапсырылды. Ол 1860 жылдың күзінде Айоваға оралды. Осы жылдары олардың алғашқы екі баласы дүниеге келді: Чарльз (1857 ж.т.) және Мэри (1861 ж.т.), сондай-ақ Эндрюс өзінің ең танымал кітабының бірінші басылымын жазды – «Сенбінің тарихы және аптаның бірінші күні» (Battle Creek Steam Press, 1859). 1862 жылдың маусым айында Джон Уоконнан Нью-Йорктегі уағыздық шатырмен жұмыс істеуге кетті және Нью-Йорк конференциясын құруға көмектесті. 1863 жылдың ақпан айында Анжелина екі баласымен Айовадан Нью-Йоркке осыған қосылу үшін көшіп келді. Нью-Йоркте Джон мен Анжелинаның тағы екі баласы дүниеге келді, екеуі де туберкулезден бала кезінде қайтыс болды. 1864 жылы Джон Вашингтондағы генерал-майорға діни ұйымның өкілі ретінде таңдалды, бұл шіркеудің соғысқа қатыспауын қамтамасыз ету үшін жасалды. 1867 жылдың 14 мамырында Эндрюс Бас конференцияның үшінші президенті болып сайланды (1869 жылдың 18 мамырына дейін), содан кейін ол «Review and Herald» (1869–1870) журналының редакторы болды, қазіргі «Adventist Review». 1872 жылы Анжелина инсульттан қайтыс болды. Джон Массачусетс штатының Саут-Ланкастер қаласына көшіп барды, онда балалары Харрис отбасымен бірге бола алатын еді. Екі жылдан кейін (1874 жылдың 15 қыркүйегінде) Джон және оның екі аман қалған баласы Чарльз бен Мэри Еуропаға алғашқы ресми жетінші күндік адвентист миссионерлері ретінде жіберілді. Эндрюс Швейцарияда баспа үйін және француз тіліндегі адвентист мерзімді басылымын, «Les Signes des Temps» (1876) журналын ашуға көмектесті. 1878 жылы Мэри туберкулезбен ауырып, Батл-Крик санаториясында емделуге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Джон Еуропада миссионерлік қызметін жалғастырып, 1883 жылы туберкулезден қайтыс болды. Ол 54 жаста еді. Ол Швейцарияның Базель қаласында жерленген. Оның немересі Джон Невинс Эндрюс Батыс Қытайдың Сычуань провинциясында жұмыс істеген медициналық миссионер болды.

Мұра

1960 жылы Мичиган штатының Берриен-Спрингс қаласындағы Эндрюс университеті, сондай-ақ 1907 жылы Мэриленд штатының Такома Паркінде орналасқан Джон Невинс Эндрюс мектебі оның құрметіне аталды. 1993 жылы Эндрюс университетінің Пионерлер ескерткіш шіркеуі алдында Эндрюстің мүсіні ашылды. 2005 жылы Дж.Н. Эндрюстің қолжазбалары оның ұрпақтары Адвентистерді зерттеу орталығына табыс етілді.