Азиядағы жылтыр Apollo бабоғының сипаттамасы

Кіріспе

Көбелек түрі

Парнассиус акко, жылтыр Аполлон, Азияда таралған жоғары биіктіктегі көбелек. Ол қос құйрықтылар тұқымдасының (Papilionidae) Парнассиус туысына жатады.

Сипаттама

Ескертпе. *Parnassius* түрлеріндегі қанаттың пішіні тұрақсыз, ал көптеген түршелер мен формалары анықтауды қиын және сенімсіз етеді. Жыныс мүшелерінен, қанат тамырларынан, сфрагистен және алдыңғы тібіктің эпифизінен алынған құрылымдық белгілер көбірек, бірақ толыққанды сенімді емес. Мұнда келтірілген сипаттама – тек нұсқау. Анықтама кілті үшін Ackery P. R. (1975) еңбегіне жүгініңіз. Үстіңгі жағы: бозғылт ақ түсті. Алдыңғы қанаты: жамбас шеті мен негізінде қара ұсақ қабыршақтардың (себу) шашырауы, ақ қабыршақтар жасушада ең анық және тығыз, осы жасушаны орталық және апикальды қысқа, кең, көлденең қара жолақтар кесіп өтеді; жасуша шыңынан тыс, көбінесе жамбас шетінен 3 тамырға дейін созылатын, бірақ кейбір нұсқаларда артқы шетке дейін жететін, бүйірдегі қызыл дақ бар, бұдан кейін аздап иіліссіз және көптеген нұсқаларда сәл кеңірек постдискальды және терминалды ұқсас көлденең жолақтар, сондай-ақ термен мен дорсумдағы жіңішке алды цилиарлық сызық. Артқы қанаты: қанаттың артқы жартысы қараңғы қара түсті, осы түстің сыртқы немесе жоғарғы шеті иректелген; дискальдық, субкостальдық және базальдық қара шеңберлі дақтар, түсі қызғылттан қызғылт сарыға дейін өзгереді, одан кейін қара ай тәрізді дақтардың қосалқы қатары және ақ тамырлармен кесіліп, үзілген тар терминалдық жолақ. Екі қанаттың да қанатының шеті ақ түсті. Астыңғы жағы шыны тәрізді. Алдыңғы қанаты үстіңгі жағына ұқсас, бірақ қара белгілер, жасушадағы екі жолақты қоспағанда, тек үстіңгі жағынан көрінеді. Артқы қанаты: негізгі түсі ақ, дискальдық, жамбас және базальдық қызыл немесе қызыл дақтар да тек үстіңгі жағынан көрінеді; дискальдық екі рет қайталаған қара ай тәрізді белгілер қатары, содан кейін үстіңгі жағындағы сияқты ұқсас белгілердің субтерминалдық қатары, бірақ қара түсі күңгірт және аз анықталған. Мұрттықтары күңгірт қоңыр қара, шашыраңқы ақ қабыршақтармен жабылған; денесі қара, біраз сиретілген, ұзын, жіңішке ақ түктермен жабылған.

Note. The wing pattern in Parnassius species is inconsistent and the very many subspecies and forms make identification problematic and uncertain. Structural characters derived from the genitalia, wing venation, sphragis and foretibial epiphysis are more, but not entirely reliable. The description given here is a guide only. For an identification key see Ackery P. R. (1975). Upperside: dull greyish white. Forewing: costal margin and base with an irroration (sprinkling) of black scales, the white scaling clearest and most dense in the cell, this last crossed by a medial and an apical short, broad, transverse jet black band; beyond apex of cell an irregularly sinuous dusky black discal band that, usually extends from costa to vein 3, but in some specimens right up to the dorsal margin, in most it bears an anterior crimson spot; this is followed by less irregular and, in most specimens, slightly broader postdiscal and terminal similar transverse bands and a pre ciliary slender continuous line on termen and dorsum. Hindwing: dorsal half of the wing dusky black, the outer or upper margin of this colour, irregularly indented; a discal, a subcostal and a basal black encircled spot that varies in colour from crimson to pinkish yellow, followed by a subterminal series of black lunular spots and a narrow terminal band, crossed and interrupted by the white veining. Cilia of both wings conspicuously white. Underside with a glassy appearance. Forewing nearly as on the upperside, but the black markings, except the two bars across the cell, only seen through by transparency from the upperside. Hindwing: ground colour white, the discal, costal, and basal pink or crimson spots also apparently transparency only from the upperside; a discal double ill defined series of black lunular markings, followed by a subterminal series of similar markings like those on the upperside, but of a duller black and less clearly defined. Antennae dull brownish black, with a more or less copious covering of scattered white scales; abdomen black, clothed with somewhat sparse, long, fine white hairs.

Ауқым

Пәкістан, Кашмир, Химачал Прадеш және одан шығысқа қарай Сикким, Непал және Қытайға дейін.

Мәртебе

Бұл түр өте сирек және толыққанды зерттелмеген деп есептеледі. Үндістанның жоталары мен Тибеттен қосымша мәліметтер қажет. П. а. geminifer түршесі Үндістанда заңмен қорғалады.

Басқа сілтемелер

Сакай С., Инока С., Тошиаки А., Ямагучи С., Ватанабе Ю., (2002) Парнассиология. "Парнассиус" көбелектері, Эволюцияны зерттеу, Коданша, Жапония. Вайс, Дж. К., (1992) Parnassiinae of the World, 2-бөлім, Sciences Nat, Венеtt, Франция.