Артемиса, Куба қаласы: географиясы, халқы, тарихы. «Куба бағы» аталған шаһардағы университет, кофе егістіктері және топырақтың қызыл түсі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артемиза — Кубадағы муниципалитет және қала, бұрын Гавана провинциясының бір бөлігі болған. 2010 жылдың тамызында Куба Ұлттық Ассамблеясы бекіткен заңға сәйкес, Артемиза жаңа құрылған Артемиза провинциясының астанасы атанды. Бұл провинция бұрынғы Гавана провинциясының сегіз муниципалитеті мен Пинар-дель-Рио провинциясының үш муниципалитетін қамтиды. Оның ауданы 642,0 шаршы километрді құрайды және 2022 жылғы мәлімет бойынша 86 444-тен астам тұрғыны бар. Бұрынғыда кофе егістіктерінің көп болуы және көркем жергілікті ландшафтының әсерінен ол "Jardín de Cuba" (Куба бағы) деген лақап атын алды, сонымен қатар топырағының қызыл түсіне байланысты "Villa Roja" (Қызыл ауыл) деп те аталады. Муниципалитетте Артемиза университеті орналасқан, ол ауыл шаруашылығы ғылымдары, жоғары және орта мектеп мұғалімдері, бизнес ғылымдары және басқа да салалардағы мамандарды даярлайды. Сондай-ақ, Артемизаның медицина ғылымдары факультеті дәрігерлерді, стоматологтарды және басқа да денсаулық сақтау мамандарын тәрбиелейді.
Artemisa (aɾteˈmisa) is a municipality and city in Cuba, formerly part of La Habana Province. According to a law approved by the Cuban National Assembly in August 2010, Artemisa became the capital city of the newly formed Artemisa Province, which comprises eight municipalities of the former La Habana Province and three from Pinar del Río. It has an area of 642.0 square kilometers and a population of over 86,444 inhabitants (2022). Due to its coffee crops in the past and the bucolic local landscape, it has received the nickname "Jardín de Cuba" (Garden of Cuba) and is also known as the "Villa Roja" (Red Village) due to the color of its soils. The municipality is home to the University of Artemisa, which trains professionals in agricultural sciences, high school and higher education teachers, business sciences, among others. There is also the Faculty of Medical Sciences of Artemisa, which trains doctors, dentists and other health professionals.
Тарих
Қала 1818 жылы құрылған. Ол 1802 жылғы 25 сәуірде Гавана қаласындағы Хесус-Мария және Гуадалупе аудандарында болған өрт салдарынан туындады, бұл көптеген отбасыларды үйсіз қалдырды және Корольдік Ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және сауда консулдығын қала сыртындағы аудандарда жаңа елді мекендер құруға келісім беруге итермеледі. 1818 жылы Дон Франсиско де Аранго и Пеньяльвердің қайырымдылығымен шіркеу құрылысы басталды, ол 1825 жылғы 22 желтоқсанда ашылды. Артемиза атауының шығу тегі нақты емес. Бұл атау грек құдайы Артемидадан (Римдік нұсқасында Диана) шыққан деген болжам бар, немесе ол сол кезде кең таралған испан тіліндегі Рагвид (Artemisia, Ambrosia artemisifolia) өсімдігіне сілтеме жасайды. Муниципалитет 1878 жылғы 9 маусымда патша жарлығымен құрылды, онда осы қала бас қала ретінде белгіленді. 1879 жылғы 1 қаңтарда қалалық кеңестің алғашқы отырысы өтті. Артемиза 1868-1878 жылдардағы Испанияға қарсы бірінші Азаттық соғысына (Он жылдық соғыс) қатыспады, себебі ол елдің батыс бөлігіне жетпеді, бірақ 1895 жылғы соғысқа қатысты, онда осы аймақтың 200-ден астам баласы Mамби күштеріне қосылды, олардың 135-і аман қалды. Олардың арасында Мануэль Вальдес (бірінші Артемиза шейіті, Mамби күштерінің хабаршысы), полковник Федерико Нуньес, генерал Альберто Нодарсе Бакальяо (Сан-Педро шайқасында генерал Антонио Масео штабының мүшесі болған) және Артемиза шіркеуінің пастыры Гильермо Гонсалес Ароха сияқты маңызды тұлғалар бар. Артемиза аумағы сол кезеңде генерал-капитан Валериано Вейлердің "қайта орналастыру" саясатынан зардап шекті, бұл нацистік концлагерьлердің алдағысына ұқсас болды, ол кубалық шаруалардың азат етуші күштерге қолдауын тоқтату үшін оларды қалалық жерлерге жинауға мәжбүр етті. Артемиза 1953 жылғы Сантьяго-де-Кубадағы "Монкада казармасына" және 1956-1959 жылдардағы Сьерра-Маэстра партизандық соғысына шабуыл жасаған Фидель Кастроның революциясын қолдаған жауынгерлердің маңызды орталығы болды. Артемиза тумасы, Куба Мемлекеттік кеңесінің вице-президенті Рамиро Вальдес Менендес, Чемен бірге соғысқан. Тағы екі Артемизалық революцияда басқа екі ұйымның жетекшілері ретінде көзге түсті: 13 наурыздағы Революциялық дирекциядан Эдуардо Гарсия Лавандеро және Халықтық социалистік партиядан Карлос Родригес Кареага. Артемизадағы Шейіттер мавзолейі (Mausoleo de los Mártires) – Кубаның ұлттық ескерткіші. Артемиза 1970 жылға дейін Пинар-дель-Рио провинциясының құрамында болды.
The town was founded in 1818. It arose as a result of a fire that occurred on April 25, 1802, in the Jesús María and Guadalupe neighborhoods in the city of Havana, which left many families homeless and pressured the Royal Consulate of Agriculture, Industry and Commerce to approve the creation of populations in extramural areas. In 1818, thanks to the donation of Don Francisco de Arango y Peñalver, the construction of the church began, which was inaugurated on December 22, 1825. The origin of the name of Artemisa is uncertain. It has been argued to have originated from the Greek goddess Artemis (Diana, in the Roman version) or that it refers to the name of Ragweed in Spanish, Artemisia (Ambrosia artemisifolia), abundant at the time. The municipality is founded on June 9, 1878, by royal decree in which this city is assigned as the head. On January 1, 1879, the first meeting of the City Council is held. Although Artemisa did not participate in the first War of Liberation against Spain in 1868–78 (Guerra de los Diez Años), since it did not reach the West of the country, it did in the one of 95 in which more than 200 children of that region joined the Mambi forces, of which 135 survivors were discharged. Among them, important figures stand out such as Manuel Valdés (the first Artemiseño martyr, messenger of the Mambi forces), Colonel Federico Nuñez, General Alberto Nodarse Bacallao (who was part of General Antonio Maceo's staff when he fell in San Pedro) and the parish priest of the Church of Artemisa, Guillermo González Arocha. The territory of Artemisa suffered in that period from the "Reconcentration" policy of Captain General Valeriano Weyler, a direct precedent of the Nazi concentration camps, who in an attempt to cut off the support of the liberating troops among the Cuban rural population, forced it to concentrate in urban places. Artemisa was an important source of fighters supporting Fidel Castro's Revolution during the attack on "Cuartel Moncada" in Santiago de Cuba (1953) and Sierra Maestra Guerrilla (1956–1959). Ramiro Valdés Menéndez, Vice President of the Council of State of Cuba, who was also a combatant alongside Che, is a native of Artemisa. Two other Artemiseños also stood out in the Revolution as members of the leadership of two other organizations: Eduardo García Lavandero of the Revolutionary Directorate March 13 and Carlos Rodríguez Careaga of the Popular Socialist Party. The Martyrs Mausoleum (Mausoleo de los Mártires) in Artemisa is a National Monument of Cuba. Artemisa belonged to Pinar del Río Province until 1970.
География
Артемиза муниципалитеті Артемиза провинциясының орталығында орналасқан, солтүстігінде Мариэль және Гуанахай муниципалитеттерімен; шығысында Каимито және Алькизар муниципалитеттерімен; оңтүстігінде Энсенада-де-Маянамен және батысында Канделярия муниципалитетімен шектеседі. Муниципалитеттің аудандары (consejos populares) – Каяхабо, Центро, Корохаль, Ла Матильда, Лас Канас, Лавандеро, Линкольн, Репарто Нуэво және Тодело.
The Artemisa municipality is located in the center of the Artemisa Province, bordering to the north with the Mariel and Guanajay municipalities; to the east with the municipalities Caimito and Alquízar; to the south with the Ensenada de Majana and to the west with the municipality of Candelaria. Wards (consejos populares) of the municipality include Cayajabo, Centro, Corojal, La Matilde, Las Cañas, Lavandero, Lincoln, Reparto Nuevo, and Todelo.
Демография
2022 жылы Артемиза муниципалитетінің халқы 81 209 адамды құрады. Жалпы ауданы белгілі емес, халық тығыздығы да белгілі емес.
In 2022, the municipality of Artemisa had a population of 81,209. With a total area of , it has a population density of .
Экономика
XIX ғасырда қалада кофе өнімінің өркендеуіне байланысты үлкен экономикалық өркендеу орын алды, содан кейін темекі мен қант өндірісі де дамыды. Артемизада шамамен 47 кофе плантациясы болды. Ең танымал "Ангерона" – Кубадағы екінші ірі кофе плантациясы саналды. Эль-Пилар мен Андорра екеуі де XXI ғасырдың басында жабылды. Қант өнеркәсібі муниципалитетте басты рөлді атқаруын тоқтатты. 1864 жылы темір жолдың салынуы және кейіннен Кубаның Орталық тас жолының құрылысы экономикалық дамуға көмектесті, бұл муниципалитеттің Пиннар-дель-Рио мен Гавана арасындағы маңызды бағытқа айналуына шешуші фактор болды. Артемизаның қазіргі экономикасы ауыл шаруашылығына (жемістер, әртүрлі дақылдар, күріш, қант қамысы), шошқа шаруашылығына, цемент өнеркәсібі мен басқа да құрылыс материалдарына, темекі өндірісіне, тоқыма өндірісіне және пестицидтерге негізделген.
During the 19th century, the town evolved with great economic prosperity based on the boom in coffee first and tobacco and sugar later. Artemisa came to have approximately 47 coffee plantations. The most renowned was "Angerona", considered the second largest coffee plantation in Cuba. El Pilar and Andorra, both, have been closed at the beginning of the 21st century. The sugar industry has ceased to have a leading role in the municipality. Economic development was favored by the arrival of the railway in 1864 and, later, the construction of the Central Highway of Cuba, these were decisive factors in the rise of the municipality, which became an important destination between Pinar del Río and Havana. The current economy of Artemisa is based on agriculture (fruits, various crops, rice, sugar cane), pig farming, the cement industry and other construction materials, tobacco manufacturing, textile manufacturing, and pesticides.
Негізгі көрікті жерлер
Тарихи маңызы бар орындарға қазіргі уақытта қираған Ангерона кафеталы (Ангерона, тыныштық пен құнарлылық құдайы және Римнің қорғаушысы) жатады. Оның қалдықтары зор молшылық, сауда-саттықтың дамуы, махаббат оқиғалары және құлдық дәуірін еске түсіреді. Кафеталь неміс кәсіпкері Корнелио Сучайға тиесілі болған, ол қара нәсілді гаитилік Урсула Ламбертке ғашық болды. Сол кездегі әлеуметтік шектеулерге байланысты бұл жұбайлар өз махаббатын құпия ұстады. 1911 жылы құрылысы аяқталған Кампоамор қонақ үйі Астуриялық Фернандо Гонсалес Кампоамордың еңбегімен салынды және сол кезде бері маңызды орынға ие. Бұл жерге Рита Лонга, Эрнест Хемингуэй, Хуан Маринелло, Габриела Мистраль және Игнасио Вилла "Була де Ниве" сияқты көптеген белгілі тұлғалар келді. "Centrales azucareros" (қант фабрикалары) Пилар және Лавандеро қаланың ерекше белгілері болып табылады, сондай-ақ қант өндірушісі Хулио Лобоның сарайы да бар. Артемизаның қасиетті покровительі – Евангелист Марк. Артемиза шіркеуі "Парк" (El Parque) саябағында орналасқан. Ғимаратты әке Антонио Родригес Диас бастаған жөндеу жұмыстарына, көптеген артемизалықтардың еңбегіне және неміс туыстардың жомарт ақшалай көмегіне байланысты жаңартылды. Басқа да маңызды орындардың ішінде Артемиза қалалық мұражайы бар.
Places of historical importance include the Cafetal Angerona (named after Angerona, the goddess of silence and fertility, and protector of Rome), which is currently in ruins. Its remains evoke a period of great abundance, business development, love affairs, and slavery. The cafetal belonged to the German entrepreneur Cornelio Souchay who fell in love with the black Haitian, Úrsula Lambert. The couple lived their romance in secret due to the taboos of the period. The Hotel Campoamor, built by Asturiano Fernando González Campoamor, has played an important role since it was finished in 1911. Many important figures visited the place, including Rita Longa, Ernest Hemingway, Juan Marinello, Gabriela Mistral, and Ignacio Villa "Bola de Nieve." Centrales azucareros (Sugar mills) Pilar and Lavandero are landmarks of the city, as well as the mansion of sugar magnate, Julio Lobo. Artemisa's patron saint is Saint Mark the Evangelist. The church of Artemisa is located in The Park (el Parque). The building was renovated due to efforts made by Father Antonio Rodriguez Dias, the hard work and cooperation of many Artemiseños, and generous monetary donations from German brethren. Other sites include the Artemisa Municipal Museum.
Тұлғалар
Артемисада Куба тарихындағы маңызды тұлғалар туған немесе өмір сүрген. Олардың ішінде ақын және журналист Магдалена Пенаредонда, тәуелсіздік соғысы кезінде көтерілісші күштердің капитаны болып тағайындалған, Regla қаласында туған, бірақ Кубаның тәуелсіздігіне зор үлес қосқан және Артемисада дін қызметкері ретінде қызмет еткен, қаланың асырап алған ұлы саналады. Осы дін қызметкері сондай-ақ мектеп ашқан және қалалық зиратты салған. 1990 жылы АҚШ-қа қашқанға дейін Артемисадан шыққан әйгілі трубашы Артуро Сандовал да осы қаланың тумасы.
Important personalities in the history of Cuba were born or lived in Artemisa. Among them Magdalena Peñaredonda, a poet and journalist, appointed as captain of rebel forces during the war of independence, Father Guillermo González Arocha, born in Regla, but whose significant contribution to the independence of Cuba was carried out while a priest in Artemisa, is considered an adopted son of the city. This priest also founded a school and had the cemetery of the city built. Legendary trumpet star Arturo Sandoval was also from Artemisa before his defection to the U. S. in 1990