Кіріспе

Испания азаматтық соғысы шайқасы

Спартел мүйісі шайқасы – адмирал Луис де Кордова и Кордова басқаратын франко-испан флоты мен адмирал Ричард Хоу басқаратын британ флоты арасындағы шешілмейтін теңіз шайқасы болды. Бұл күштер 1782 жылғы 20 қазанда Хоу Гибралтарды сәтті жабдықтап қайтқаннан кейін кездесті, ол Америка революциялық соғысы кезінде Бурбон күштерінің қоршауында болған.

Өмірбаян

1779 жылы Испания Американың Тәуелсіздік соғысына қатысқанда, оның басты мақсаттарының бірі Ұлыбританиядан Гибралтарды басып алу болды. Соғыс жарияланғаннан кейін көп ұзамай Испания және Франция күштері Гибралтарды үлкен қоршауға алды, жарым аралға құрлықтан кіруді тоқтатты және теңіз блокадасын орнатты, бірақ ол толық болған жоқ. Ұлыбритания 1780 және 1781 жылдары Гибралтарды сәтті жабдықтап, 1782 жылы оны қайтадан жабдықту қажеттігін мойындады. Бұл мәселе британдық саяси және әскери жетекшілер үшін өте маңызды болды, себебі Испания бейбіт келіссөздерде осы аумақты беруді талап етіп отырды. Британдық Канал флоты, адмирал Ричард Хоудың басқаруында, 1782 жылдың жазында бірнеше қарама-қайшы міндеттерді шешуге тиіс болды. Ағылшын арнасын франко-испандық шабуылдардан қорғаумен қатар, флот Балтық теңізінен келетін маңызды теңіз жабдықтауларын тоқтату үшін Солтүстік теңізде голландтардың әрекеттеріне дайын болу керек еді, сондай-ақ Гибралтарды қайта жабдықтау үшін кемелерді қорғау да міндетіне кірді. 25 тамызда алынған хабарламаға сәйкес, голланд флоты Тексел портында болды, бірақ он кеме Солтүстік теңізге жіберілді, ал Гибралтарға арналған конвой Спитхедте дайындалды. Бұл кемелер 4 қыркүйекте портқа оралды. 11 қыркүйекте шыққан конвойге 35 кеме, Гибралтарға бағытталған үлкен көлік кемелерінің тобы және Шығыс және Батыс Үндістанға бағытталған қосымша конвойлар кірді. Адмирал Хоудың бұйрығы бойынша, жабдықтауды Гибралтарға жеткізіп, содан кейін Англияға қайту керек еді. Жаман ауа райы мен қолайсыз желдің салдарынан Гибралтарға бағытталған флот 9 қазан күні ғана Сент-Винсент мүйісіне жетті. Гибралтарды блокадалауға тапсырылған франко-испандық флот Гибралтар шығанағында бекінген. Онда 49 кеме болды және испан адмиралы Луис де Кордова басқарды. Испан кемелерінің жағдайы (35 кеме) жақсы болған жоқ. 10 қазанда дауыл одақтас флотқа үлкен зиян келтірді: бір кеме жағаға тірелді, екіншісі Гибралтардың зеңбірегінің астына түсті, ал үшіншісі Гибралтар бұғазы арқылы Жерорта теңізіне шығып кетті. Адмирал Хоу барлық капитанмен кездесіп, көлік кемелерінің қауіпсіз келуін қамтамасыз ету үшін егжей-тегжейлі нұсқаулар берді. 11 қазанда көлік кемелері бұғазға кіре бастады, содан кейін оларды қорғаушы флот ерді. Төрт көлік кемесі Гибралтарга сәтті жетті, ал қалғандары күшті ағыстармен Жерорта теңізіне кетіп қалды. Флот оларды қуды. Кемелерінің тез жүзу қабілеті (әсіресе мыс қаптаманың қолданылуы) британдықтарға шайқасқа түсуден бас тартуға мүмкіндік берді. Испания теңіз флоты осы жағдайлардан аулақ болу үшін жылдам кемелер салуға тырысты, мысалы, екі жыл бұрынғы Сент-Винсент шайқасында – Ай жарығы шайқасында – Роднидің мыспен қапталған 18 кемелік флоты де Лангараның 11 кемелік флотын қуып, шабуылға алған кезде. Испания теңіз флоты өз кемелерін мыспен қаптауды бастауға асықпады. Сондай-ақ, Сантисима Тринидад сияқты ескі және ауыр кемелердің жылдамдығы да шектелген болды.