Кіріспе
Белгісіз шығу тегі бар қызба (ББТ) – науқастың температурасы көтерілген (қызба) жағдай, бірақ бір немесе бірнеше білікті дәрігерлердің зерттеулеріне қарамастан, себебі анықталмайды. Егер себеп табылатын болса, онда бұл әдетте басқа барлық мүмкіндіктер жоққа шығарылғаннан кейін қойылатын диагноз, соңғы дұрыс себеп анықталғанға дейін.
Классикалық
Бұл Петерсдорф пен Бисонның бастапқы жіктелуіне сілтеме жасайды. Зерттеулер көрсеткендей, жағдайлардың бес санаты бар:
инфекциялар (мысалы, абсцестер, эндокардит, туберкулез және күрделі несеп жолдарының инфекциялары),
жаңа қалыптасулар (мысалы, лимфомалар, лейкемиялар),
дәнекер тіндік аурулар (мысалы, уақытша артериит және полимиалгия ревматика, Стилл ауруы, жүйелік қызыл жегі және ревматоидты артрит),
әртүрлі бұзылыстар (мысалы, алкогольдік гепатит, грануломатоздық жағдайлар) және
диагнозы қойылмаған жағдайлар.
infections (e. g. abscesses, endocarditis, tuberculosis, and complicated urinary tract infections),
neoplasms (e. g. lymphomas, leukaemias),
connective tissue diseases (e. g. temporal arteritis and polymyalgia rheumatica, Still's disease, systemic lupus erythematosus, and rheumatoid arthritis),
miscellaneous disorders (e. g. alcoholic hepatitis, granulomatous conditions), and
undiagnosed conditions.
Нозокомиялық
Нозокомиялық FUO – ауруханаға кемінде 24 сағаттан бері жатқызылған науқастардағы қызбаны білдіреді. Бұл көбінесе ауруханамен байланысты факторларға, мысалы, хирургиялық араласындарға, несеп катетерінің қолданылуына, қан тамырларына орнатылатын құрылғыларға (яғни, "тамшы", өкпе артериясы катетері), дәрілерге (антибиотиктерден туындаған Clostridium difficile колиті, дәрілік қызба) және/немесе ұзақ жатуға (декубитус жаралары) байланысты болады. Жанартау бөлімшесіндегі синусит назогастрикалық және оратрахеальдық түтіктермен байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ қарастырылуы тиіс басқа жағдайлар: терең вена тромбофлебиті, өкпе эмболиясы, қан құю реакциялары, акалькулоздық холецистит, тиреоидит, алкоголь немесе есірткіні тоқтату синдромы, бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі және панкреатит.
Иммунитет тапшылығы
Иммунодефицит химиотерапия алатын немесе гематологиялық қатерлі ісіктерге шалдыққан науқастарда кездеседі. Дененің қызуы нейтропениямен (нейтрофильдер <500/мкл) немесе жасушалық иммунитеттің әлсіреуімен қатар жүреді. Иммундық жауаптың болмауы, потенциалды қауіпті ағымды жасырады. Инфекция – ең көп кездесетін себеп.
Адамның иммунодефициті вирусына (АИТВ) байланысты
АИТВ жұқтырған науқастар иммуножеткіліксіздікке байланысты ұзаққа созылған қызудың (FUO) бір тобы болып табылады және көбінесе қызу көтеріледі. Алғашқы кезеңде мононуклеозға ұқсас симптомдармен қызу байқалады. Инфекцияның қанағаттанарлықсыз дамыған сатыларында қызу көбінесе қосымша инфекциялардың салдарынан туындайды.
Емдеу
Егер науқас жедел жағдайда болмаса, себебі анықталмайынша емді бастамау керек. Өйткені, нақты емес терапия көбінесе тиімсіз болады және диагнозды кешіктіруі мүмкін. Нейтропения (қандағы ақ қан клеткаларының төмендеуі) немесе иммундық қабілеті нашарлаған (иммунокомпромиссиясы бар) науқастарға қатысты ерекшелік жасалады, себебі кешігу қаулы асқынуларға алып келуі мүмкін. Қан эмульсиясы алынғаннан кейін бұл жағдай кең спектрлі антибиотиктермен белсенді түрде емделеді. Антибиотиктер алынған культуралар нәтижелеріне сәйкес түзетіледі. Жоғары температурасы (пирексия) және оттегінің жетіспеуі (гипоксия) бар ВИЧ жұқтырған адамдарға Pneumocystis jirovecii инфекциясының болу мүмкіндігіне қарсы дәрі-дәрмек беру басталады. Диагноз қойылғаннан кейін ем түзетіледі.
Болжам
ФУО-ға байланысты жағдайлардың кең спектрі болғандықтан, емделу барысы нақты себебіне байланысты. Егер алтыдан он екі айға дейін диагноз қойылмаса, нақты себепті табу ықтималдығы төмендейді. Мұндай жағдайда емделу барысы жақсы болады.