Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бактериялық ауру
Bacterial disease
Дифтерияға қарсы вакцина профилактика үшін тиімді және түрлі құралымдарда қолжетімді. 1980 жылдарға дейін жылына шамамен бір миллион жағдай тіркелген деп саналады. 2015 жылы 2100 адам қайтыс болды, бұл көрсеткіш 1990 жылы 8000 адамды құраған. Ауру әлі де кең таралған аймақтарда балалар ең көп зардап шегеді. АҚШ-та 1980 мен 2004 жылдар аралығында 57 жағдай тіркелді.
A diphtheria vaccine is effective for prevention, and is available in a number of formulations. About a million cases a year are believed to have occurred before the 1980s. In 2015, it resulted in 2,100 deaths, down from 8,000 deaths in 1990. In areas where it is still common, children are most affected. In the United States, 57 cases were reported between 1980 and 2004.
Белгілері мен симптомдары
[[Файл:Дифтерия бұқаның мойыны.5325 lores. jpg|upright=1.3|thumb|Дифтерия мойынның ісінуіне алып келуі мүмкін, бұл жағдай кейде "бұқа мойны" деп аталады. Дифтерия екі-үш күннің ішінде тыныс алу жүйесіндегі сау тіндерді бұзуы мүмкін. Бұзылған тіндер қалың, сұр жабын түзеді, ол тамақ немесе мұрын қуысында жиналуы мүмкін. Бұл қалың сұр жабын "псевдомембрана" деп аталады. Ол мұрын, тонзиллалар, дауыс жәшігі және тамақтың тіндерін жауып, тыныс алу мен жұтуды өте қиындатады. Симптомдарының ішінде жүрек аритмиясы, миокардит, бас және шеткі жүйкелердің салқауы болуы мүмкін.
[[File:Diphtheria bull neck.5325 lores. jpg|upright=1.3|thumb|Diphtheria can cause a swollen neck, sometimes referred to as a bull neck. Within two to three days, diphtheria may destroy healthy tissues in the respiratory system. The dead tissue forms a thick, gray coating that can build up in the throat or nose. This thick gray coating is called a "pseudomembrane." It can cover tissues in the nose, tonsils, voice box, and throat, making it very hard to breathe and swallow. Symptoms can also include cardiac arrhythmias, myocarditis, and cranial and peripheral nerve palsies.
Дифтериттік круп
Ларингиялық дифтерия мойын мен жұтқыншақтың ісінуіне, немесе "қалың мойынға" алып келуі мүмкін. Ісінген жұтқыншақ көбінесе ауыр тыныс алумен бірге жүреді, ол мыс немесе "қайқы" жөтелмен, стридормен, дауыс жоғалумен және тыныс алу қиындықтарымен сипатталады; және тарихта әртүрлі "дифтериялық круп", "нағыз круп" немесе кейде жай ғана "круп" деп аталған. Дифтерияға қарсы вакцинация кең таралған елдерде дифтериялық круп өте сирек кездеседі. Осының салдарынан, қазіргі кезде "круп" термині көбінесе ұқсас, бірақ жеңіл тыныс алу белгілерін тудыратын, вирустық инфекциямен байланысты емес ауруды білдіреді.
Laryngeal diphtheria can lead to a characteristic swollen neck and throat, or "bull neck." The swollen throat is often accompanied by a serious respiratory condition, characterized by a brassy or "barking" cough, stridor, hoarseness, and difficulty breathing; and historically referred to variously as "diphtheritic croup," "true croup," or sometimes simply as "croup." Diphtheritic croup is extremely rare in countries where diphtheria vaccination is customary. As a result, the term "croup" nowadays most often refers to an unrelated viral illness that produces similar but milder respiratory symptoms.
Беріліс
Дифтерияның адамнан адамға жұғуы көбінесе жұқтырған адам жөтелгенде немесе түшкіргенде ауа арқылы таралады. Жұқтырған адамнан шыққан бөлшектерді тыныспен алу инфекцияға алып келеді. Терідегі жаралармен тікелей жанасу да дифтерия жұқтыруға себеп болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Жанама жолмен жұғу да мүмкін. Егер жұқтырған адам қандай да бір бетке немесе затқа тисе, бактериялар сонда қалып, тірі қалуы мүмкін. Сонымен қатар, дифтерияның жануарлардан адамға жұғуы мүмкін екенін көрсететін деректер бар, бірақ бұл әлі толық расталмаған. Кейбір жануарларда Corynebacterium ulcerans бактериясы табылды, бұл оның жануарлардан жұғуы мүмкін екенін көрсетеді.
Human to human transmission of diphtheria typically occurs through the air when an infected individual coughs or sneezes. Breathing in particles released from the infected individual leads to infection. Contact with any lesions on the skin can also lead to transmission of diphtheria, but this is uncommon. Indirect infections can occur, as well. If an infected individual touches a surface or object, the bacteria can be left behind and remain viable. Also, some evidence indicates diphtheria has the potential to be zoonotic, but this has yet to be confirmed. Corynebacterium ulcerans has been found in some animals, which would suggest zoonotic potential.
Механизм
Дифтериялық токсин (ДТ) тек белгілі бір бактериофагпен жұқтырған C. diphtheriae-да ғана түзіледі. Токсиногенділік фаг конверсиясымен (лизогендік конверсия деп те аталады) анықталады; яғни, бактерияның белгілі бір фагпен жұқтыру нәтижесінде ДТ жасау қабілеті өзгереді. ДТ токсин генімен кодталады. Коринефаг штаммдары токсин+ (мысалы, коринефаг β) немесе токсин- (мысалы, коринефаг γ) болып табылады. Токсин гені бактериялық геномға интеграцияланады. C. diphtheriae хромосомасында β профагтың хромосомаға интеграциялануы үшін екі түрлі, бірақ функционалдық жағынан эквивалентті бактериялық байланысу орны (attB) бар. Дифтериялық токсиннің прекурсоры 60 кДа молекулалық салмағы бар ақуыз. Трипсин сияқты кейбір протеазалар ДТ-ны екі пептидтік тізбекке – аминдық терминал фрагменті А (DT A) және карбоксилдік терминал фрагменті Б (DT B) – іріктеп кеседі, олар дисульфидтік байланыс арқылы бірге ұсталады. ЭФ2 АДФ-рибозилациясы никотинамидтің (В3 витаминінің бір түрі) жоғары дозаларын беру арқылы кері қайтарылады, себебі ол реакцияның соңғы өнімдерінің бірі және жоғары концентрация реакцияны кері бағытта жылдамдатады.
Diphtheria toxin (DT) is produced only by C. diphtheriae infected with a certain type of bacteriophage. Toxinogenicity is determined by phage conversion (also called lysogenic conversion); i. e., the ability of the bacterium to make DT changes as a consequence of infection by a particular phage. DT is encoded by the tox gene. Strains of corynephage are either tox+ (e. g., corynephage β) or tox− (e. g., corynephage γ). The tox gene becomes integrated into the bacterial genome. The chromosome of C. diphtheriae has two different but functionally equivalent bacterial attachment sites (attB) for integration of β prophage into the chromosome. The diphtheria toxin precursor is a protein of molecular weight 60 kDa. Certain proteases, such as trypsin, selectively cleave DT to generate two peptide chains, amino terminal fragment A (DT A) and carboxyl terminal fragment B (DT B), which are held together by a disulfide bond. ADP ribosylation of EF 2 is reversed by giving high doses of nicotinamide (a form of vitamin B3), since this is one of the reaction's end products, and high amounts drive the reaction in the opposite direction.
Диагностика
АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары қолданатын дифтерияның қазіргі клиникалық жағдай анықтамасы зертханалық және клиникалық критерийлердің екеуіне де негізделген.
The current clinical case definition of diphtheria used by the United States' Centers for Disease Control and Prevention is based on both laboratory and clinical criteria.
Зертханалық критерийлер
C. diphtheriae-ні клиникалық материалдан жасалған Грам бояуы немесе жұтқыншақ мөлшерінен бөліп алу.
Isolation of C. diphtheriae from a Gram stain or throat culture from a clinical specimen.