Кіріспе
Дене тінінде жиналған іріңнің жергілікті жиналуы – медициналық жағдай. Олар көбінесе бактериялық инфекциядан туындайды. Көбінесе бір инфекцияға әртүрлі бактериялар қатысады. Тері немесе жұмсақ тіндердегі абсцесстердің көпшілігін емдеу үшін оны кесіп, іріңді шығару стандартты тәсіл болып табылады. Антибиотиктерді де қолданудың пайдасы бар сияқты. Дренаждан кейін қалған қуысты бинтпен толтырудың қажеттігіне аз ғана дәлелдер бар. Құрғатқаннан кейін қуысты жабу, оны ашық қалдырудан гөрі, абсцесс қайта пайда болу қаупін арттырмай, жазылуды жеделдетуге көмектеседі. Инемен іріңді сору көбінесе жеткіліксіз болады. 2005 жылы 3,2 миллион адам американдық шұғыл жәрдем бөлімдеріне абсцесспен жүгінген. 2008 жылы Австралияда шамамен 13 000 адам осы жағдаймен ауруханаға түскен.
the medical condition
They are usually caused by a bacterial infection. Often many different types of bacteria are involved in a single infection. Standard treatment for most skin or soft tissue abscesses is cutting it open and drainage. There appears to be some benefit from also using antibiotics. A small amount of evidence supports not packing the cavity that remains with gauze after drainage. Closing this cavity right after draining it rather than leaving it open may speed healing without increasing the risk of the abscess returning. Sucking out the pus with a needle is often not sufficient. In 2005, 3.2 million people went to American emergency departments for abscesses. In Australia, around 13,000 people were hospitalized in 2008 with the condition.
Белгілері мен симптомдары
Абсцесс кез келген тінде пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе тері бетінде (олар қабын немесе терең тері абсцессі деп аталатын беткі іріңділер болуы мүмкін), өкпеде, мида, тісте, бүйректе және тонзилльдерде кездеседі. Басты асқынуларға абсцесс мазмұнының жақын маңайдағы немесе алыс тіндерге таралуы және кең аумақты тіндердің қабынуы (гангрена) жатады. Тері абсцесінің негізгі белгілері мен көріністері – қызару, ыстық сезіну, ісіну, ауырсыну және функция жоғалту. Сонымен қатар, жоғары температура (денгей) және дікіс болуы мүмкін. Ішкі абсцесті анықтау қиын, бірақ белгілеріне зақымдалған аймақтағы ауырсыну, жоғары температура және жалпы денсаулықтың нашарлауы жатады. Ішкі абсцестер көбінесе өздігінен жазылмайды, сондықтан мұндай абсцеске күдік болған жағдайда дереу медициналық көмекке жүгіну қажет. Абсцесс орналасқан жеріне байланысты өлімге әкелуі мүмкін.
Себептер
Абсцесс пайда болу қауіп факторларына вена ішіне есірткі салу жатады. Тағы бір мүмкін қауіп фактор – дискінің сығуы немесе омыртқаның басқа да бұрмалаушылықтары, бірақ бұл әлі дәлелденбеген. Абсцесс бактериялық инфекция, паразитарлар немесе шетелдік заттардан туындайды. Бактериялық инфекция – ең көп кездесетін себеп, әсіресе Staphylococcus aureus. Инвазивті метициллинге резистентті Staphylococcus aureus (MRSA) да инфекция көзі болуы мүмкін, бірақ ол әлдеқайда сирек. Омыртқаның қабықша астындағы абсцестердің арасында метициллинге сезімтал Staphylococcus aureus – ең көп таралған микроорганизм. Бұл операциядан кейін ішек қозғалысын бақылау жоғалтудың салдары екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Егер диагноз нақты болмаса, жара инемен сорылуға тиіс, іріңді сору диагнозды растайды және Грам бояуы мен бактериялық культура алуға мүмкіндік береді. Микроорганизмдер немесе шетелдік заттар жергілікті жасушаларды жояды, нәтижесінде цитокиндер бөлінеді. Цитокиндер қабыну реакциясын тудырады, бұл көп мөлшерде ақ қан жасушаларын аймаққа тартады және жергілікті қан ағынын арттырады. Абсцесс – тіндерде, органдарда немесе пиогендік мембранамен шектелген кеңістікте жиналған ірің (пуриленттік қабыну тіні), сіңіп кеткен ішек. Ультрадыбыстық зерттеу диагноз қоюға көмектеседі.
Жіктеу
Абсцесстерді тері абсцестері немесе ішкі абсцестер деп жіктеуге болады. Тері абсцестері жиі кездеседі, ал ішкі абсцестерді анықтау қиынға түседі және олар көбінесе ауыррақ болады. Тері абсцестері тері және тері асты абсцестері деп те аталады.
ІЖ есірткі қолдану
Есірткіні тамырға салу арқылы қолданған анамнезі бар адамдарға ем басталмас бұрын рентген түсіру ұсынылады, мұндайда ине үлдіріктерінің жоқтығына көз жеткізіледі. Хирургиялық араласу қауіпті болуы мүмкін жағдайларда, оны кейінге шегерген жөн немесе соңғы құрал ретінде қолдануға болады. Өкпе абсцесін дренаждау, науқастың денесін осылай орналастыру арқылы жүзеге асырылады, бұл абсцестің ішкі мазмұнының тыныс жолдары арқылы шығуына мүмкіндік береді. Тері абсцесіне жылы компрес жасау және аяқты жоғары көтеру пайдалы болуы мүмкін.
Антибиотиктер
Көптеген адамдарда терідегі қарапайым абсцесске антибиотиктер қажет емес.
Сүлгілік дренаж
Соңғы уақытта Солтүстік Американың бірнеше ауруханалары стандартты дренаж және жараны толтырудың орнына, азырақ инвазивті циклдік дренажды қолдануды жөн көрді. 143 педиатриялық жағдайды қамтыған бір зерттеуде циклдік дренаж тобында сәтсіздік деңгейі 1,4% болса, жараны толтыру тобында 10,5% құрады (P<0,030), ал тағы бір зерттеуде циклдік дренаж тобында 5,5% сәтсіздік деңгейі тіркелді.
Негізгі жабылу
Абсцес дренажданғаннан кейін дереу жабылу, рецидив қаупін арттырмай, жазылуды жеделдетуге көмектеседі.
Болжам
Тіпті емделмесе де, тері абсцестері сирек өлімге алып келеді, себебі олар табиғи түрде терінің бетіне шығады.
Эпидемиология
Терідегі абсцестер жиі кездеседі және соңғы жылдары олардың саны артқан. Зияндылықты азайтуға бағытталған қоғамдық денсаулық саясатының аясында, есірткіні инъекция арқылы қолданушыларға абсцес емдеуді ұсынатын немесе оларға ем алуға бағытталған бағдарламалар бар.
Этимология
Абсцесс "абсцесс" деп аталады, себебі жануар тінінің бөліктері бір-бірінен шегініп, араларындағы іріңді материяға орын босатады. Карбункул сөзінің латын тілінен пайда болғандығы айтылады: карбункулус, бастапқыда кішкентай көмір; карбоның кіші түрі, карбо: ағаш көмір немесе қызған көмір, сондай-ақ карбункул тасы, "қызыл немесе отты түсті құнды тастар", көбінесе гранаттар.