Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
1987 жылы Муанг Сэй Бан Нахинінің орнына Удомсай облысының орталығы болды.
In 1987, Muang Xay became the capital of Oudomxay Province instead of Ban Nahin.
Инфрақұрылым
Удомсай Луанг Прабанг қаласына 1-ші республикалық трасса арқылы қосылған. Қалаға Оудомсай әуежайы қызмет көрсетеді, ол қала орталығынан шамамен 10 минуттық жерде орналасқан. Ботен-Вьентьян темір жолында станциясы бар.
Oudomxay is connected to Luang Prabang by National Route 1. The town is served by Oudomsay Airport, about a 10 minute walk from town center. It has a station on the Boten–Vientiane railway.
Демография
Қала тұрғындары негізінен Лао Лум, бірақ провинция халқының 60% құрайтын Хму этносының қаладағы болуы маңызды рөл атқарады. Бұрын көптеген Хму халқы Хму ауылдарынан Муанг-Шайға көшіп келді және қазір сонда тұрып, жұмыс істейді, себебі қалада ақша табуға жақсы мүмкіндіктер бар деп санайды. Провинция халқының 15% құрайтын Хмонгтар да қалаға әсер етеді. Базар ғимаратында Хмонгтарға тән әсем түсті маталар сияқты дәстүрлі өнімдер сатылады. Айналағы түрлі этностық топтарға жататын ауылдардан көптеген әйелдер Муанг-Шайға өз өнімдерін қала базарларында сатуға келеді, көбінесе сауда жасау үшін сағаттап жол жүреді, себебі мұнда бағасы жақсы. Кейбір отбасылар балаларын Муанг-Шайдағы мектепке жібереді. Олар көбінесе бірнеше шақырымдық қашықтықты велосипедпен немесе жаяу жүріп басады. Ал кейбір балалар "этникалық мектеп" деп аталатын, Муанг-Шайдағы интернатқа барады, ол алыс ауылдардан келген балаларға арналған. Муанг-Шайда көптеген қытай иммигранттары бар, олар мейрамханалар мен қытай базары арқылы қаланың сыртқы келбетіне әсер етеді.
The residents of the town are mainly Lao Loum, but the presence of the ethnic group Khmu, 60% of the province's population, has an important impact on the town. In the past, many ethnic Khmu moved from Khmu villages to Muang Xay and now live and work there, as in the town they see better opportunities to earn money. Hmong, 15% of the provincial population, have an influence on the town. Typical Hmong products like colorful textiles are sold inside the market building. Many women from the surrounding villages of different ethnic groups come to Muang Xay to sell their products at the town markets, often spending hours walk, as they can get better prices there. Some families living in surrounding villages send their children to school in Muang Xay. The way, which is often many kilometers, is covered either by bicycle or by foot by the children. Some sons and daughters also go to the so called "ethnic school", a boarding school in Muang Xay for children from more remote villages. In Muang Xay there are many Chinese immigrants, which influence the town scape through restaurants and a Chinese market.
География және климат
Муаң-Сай жасыл төбелер арасындағы таулық ойпазда орналасқан. Қаланың үстінен екі қарама-қарсы төбе көтеріледі. Біреуінде – "Одомсай мұражайы", екіншісінде – ступасы бар будда ғибадатханасы орналасқан. Одомсай провинциясында қоңыржай муссондық климат басым. Оның салыстырмалы түрде биік орналасуының арқасында, Лаостың солтүстігінде жыл бойы температураның айырмашылығы зор, ал елдің қалған бөлігіне қарағанда суық құрғақ маусым басым. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 1900–2600 мм құрайды. Ақпан және наурыз айларында температураның орташа көрсеткіші 18–19 °C, ал сәуір мен мамыр айларында 31 °C-тан жоғары көтеріледі. Әсіресе суық айларда (қазаннан қаңтарға дейін) күндізгі және түнгі температура арасындағы айырмашылықтар айқын байқалады. Одомсайдың төбелер мен таулар арасында орналасқандығына байланысты, қала кештен таңға дейін тұманға оранып жатады. Күндіз тұман тарап, салқын маусымда таңертең сергіне жарады. Муаң-Сай арқылы Нам-Кор өзені ағып өтеді.
Muang Xay is in a mountain basin between green hills. Two opposed hills soar above the town. On one is the "Oudomxay Museum", on the other one is a Buddhist temple with a stupa. Oudomxay Province has a moderate monsoon climate. Due to its relatively high elevation, there are more variations in temperature during the year and a colder dry season in northern Laos than in the rest of the country. Yearly precipitation is about 1,900–2,600 mm. Temperatures in February and March average between 18 and 19 °C, from April to May temperatures climb over 31 °C. Especially in the colder months (October to January) there are high variations in temperature from day to night. Due to Oudomxay's location between hills and mountains, fog covers the town from evening to morning. In the course of the day, the fog starts to dissolve, so that in the cool season, mornings are brisk. The Nam Kor River flows through Muang Xay.
Туризм
Бірнеше жылдан бері Муанг Сяйда туризмді дамытуға күш-жігер жұмсалып келеді, бұл аймақтың кедейлігін жеңілдету мақсатында жасалып жатыр. 1997 жылдан бері Муанг Сяйда туристік кеңсе жұмыс істейді, ал 2005 жылдан бастап Германияның даму қызметі (DED) оны қолдап келеді. DED-тің қолдауы туризм арқылы ауылдық халқының және шағын кәсіпорындардың табысын арттыруға, сондай-ақ табиғи ресурстарды қорғауға бағытталған. 2007 жылдың тамызында туристік кеңсе провинциялық туризм департаменті деңгейіне көтерілді.
For some years, efforts have been made to encourage tourism in Muang Xay in order to ameliorate the region's poverty. Since 1997 there has been a tourism office in Muang Xay, supported by the German Development Service (DED) since 2005. The support of DED aims to raise the incomes of the rural population and small scale enterprises via tourism and thereby protect natural resources. In August 2007 the tourism office was upgraded to a Provincial Tourism Department.
Даму
Оудомксай провинциясы Лаостың солтүстігіндегі ең маңызды көлік түйіні болып табылады (Луанг Прабангтан солтүстікке қарай жалғыз жол Оудомксай арқылы өтеді). Бұрынғы жылдары провинцияны көбінесе транзиттік туристер басып, орташа тоқтау уақыты қысқа болды. Оудомксай туристерге дамылмаған және қызығушылық тудырмайтын аймақ ретінде танымал болды, бұл туралы ақпарат туристік нұсқаулықтарда жарияланды. Алайда, жағдай өзгеріп келеді. Бүгінде Оудомксай – Лаостың шынайы бейнесін, әсіресе экотуризм саласында танысуға мүмкіндік беретін провинция ретінде қарастырылады. Туризм кеңсесі бағдарламаланған саяхаттарды, лаос аспыздық курсын және дәстүрлі қағаз жасау семинарын ұсынады. Оудомксайда қазір екі саяхат агенттігі жұмыс істейді, олардың бірі Лаос бойынша велосипедпен саяхаттар ұйымдастырады. Лаостың Ұлттық Туризм Әкімдігінің 2008 жылғы «Лаостағы туризм туралы статистикалық есеп» мәліметтеріне сәйкес, 2001 мен 2008 жылдар аралығында туристер саны шамамен 18 600-ден 102 000-ға дейін өсті. Статистика көрсеткендей, 2008 жылы Лаосқа келген 1,7 миллион туристің шамамен 17%-ы Оудомксайға келді. Оудомксайда сегіз мейрамхана және шамамен 52 қонақ үй бар, олардың көпшілігі провинциялық орталық Муанг Сяй және өзендегі көлік түйіні Пакбенгте орналасқан.
Due to Oudomxay's location as the most important traffic junction in northern Laos (the only road from Luang Prabang to the north passes through Oudomxay), in the past few years the province was mainly visited by foreigners passing through. The average length of stay was short. Oudomxay had the image of being undeveloped and uninteresting to tourists, which was reflected in articles about the town in tourist guidebooks. This is changing. Oudomxay is nowadays seen as a province in which discovering "authentic" Laos is possible, especially in terms of ecotourism. The tourism office offers guided trekking tours, a Lao cookery course, and a workshop on traditional paper making. In Oudomxay there are now two travel agencies, one of them offering guided bicycle tours through Laos. According to the Statistical Report on Tourism in Laos 2008 by the Lao National Tourism Administration, the number of tourists has increased from approximately 18,600 to 102,000 between 2001 and 2008. According to the statistics, approximately 17% of all 1.7 million tourists visiting Laos in 2008 came to Oudomxay. Oudomxay has eight hotels and approximately 52 guesthouses, most of them in the provincial capital of Muang Xay and the riverine traffic junction Pakbeng.
Әлеуетті
Жалпы алғанда, 2006 жылы Оудомхайда шамамен 1286 төсек орын болды. 2008 жылы олардың толымдылығы шамамен 60% құрады, ал Луанг Прабангта – 73%. Бірнеше спелеологиялық журналдар бұл үңгір кешенін «керемет» деп бағалап, Солтүстік Лаостағы ең маңызды жаңалық және ең үлкен жетістік деп атады. Үңгір кешеніне Бан Чом Онг Тай ауылынан бір сағаттық жаяу жолмен жетуге болады, бірақ ауылға дейін баратын жолдары топырақты және жаңбыр маусымында қиындық тудырады. Сондықтан, инфрақұрылымның жетіспеуі үңгірдің туристік орталық ретінде дамуына кедергі келтіреді.
Overall, about 1,286 beds were available in Oudomxay in 2006. In 2008, their occupancy rate was approximately 60% compared to 73% in Luang Prabang. and is rated "exceptional" and "the most significant find and the biggest highlight" in northern Laos by several speleological magazines. The cave complex is accessible after an hour's walk from the village of Ban Chom Ong Thai, but access to that village is by dirt roads which become difficult in the rainy season. The cave's potential as a tourist destination is thus hampered because of the lack of infrastructure.