Никола Першайд: Немец фотографының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс фотографы (1864–1930)

Никола Першайд (3 желтоқсан 1864 – 12 мамыр 1930) – неміс фотографы. Ол әсіресе көркем портреттерге түсірген суреттерімен танымал. Үлкен форматты портреттерді түсіруге арналған жұмсақ фокусқа ие "Першайд линзасын" ол өзі ойлап тапты.

Өмір және мансап

Першайд Николаус Першайд ретінде Мозельвейс қаласында, Кобленцке жақын жерде, Пруссия Корольдігінде дүниеге келді, ол сол жерде де мектепке барды. 15 жасында фотограф болып оқуға кірісті. Кейін Першайд өзінің күнкөрісін саяхатшы фотограф ретінде тапты; ол басқа орындармен қатар, Саарбруккенде, Трирда және Колмарда, сонымен қатар Ниццада, Венада немесе Будапештте жұмыс істеді. Ақыры Австрияның Клагенфурт қаласында тұрақты жұмыс орнын тауып, 1887 жылы 1 наурызда Венаның фотографиялық қоғамының мүшесі болды. 1889 жылы Дрезденге көшіп барды, ол 1891 жылы 6 маусымда Гёрлицте өзінің студиясын ашуға дейін, бастапқыда Вильгельм Хофферттің (1832–1901) студиясында жұмыс істеді. Келесі жылы ол Саксония королі Альберттің сарайдағы суретшісі болып тағайындалды. 1894 жылы Першайд Лейпцигке көшіп келді. Першайд өзінің суретін алғаш рет 1897 жылы танымал фотожурналда жариялады, содан кейін көптеген көрмелерге қатысып, суретші Макс Клингермен де байланыста болды. 1905 жылы Берлинге көшіп келді. Ол жерде ол түсті фотосуреттерді түсірудің алғашқы әдістерін тәжірибеден өткізді, бірақ көп жетістікке жетпеді, ал оның көмекшісі Артур Бенда оны 1907 жылы тастап кеткенде, Першайд бұл тәжірибелерді мүлдем тоқтатты. Алайда, оның портреттері бірнеше маңызды сыйлықтарға ие болды, бірақ экономикалық табысқа жеткізбеді: ол өзінің студиясын 1912 жылдың 24 маусымында сатты. 1913 жылдың қазан айында ол Швециядағы кәсіби фотографтар қоғамында, Svenska Fotografernas Förbund, курсын өткізді, ол он жылдан кейін де мақталғандықтан, сәтті болған болуы керек. 1923 жылы ол Копенгагендегі Данияның фотосурет колледжінің шақыруын қабыл алды. Першайдтің бірнеше шәкірттері болды, олар кейінірек атақты фотографтарға айналды. Артур Бенда 1899–1902 жылдары онымен бірге оқыды, 1906 жылы оған түсті фотосуретке тәжірибе жүргізу үшін көмекшісі ретінде қосылды. Бенда Першайдтен 1907 жылы кетіп қалды; Дора Каллмуспен бірге Венаға барып, оның студиясында жұмыс істеді – Atelier d'Ora, ол ақырында оны өз қолына алды және ол 1965 жылға дейін d'Ora Benda атымен жұмыс істеді. Каллмус 1907 жылдың қаңтар мен мамыр айларында Першайдте оқыған. Генри Б. Гудвин, кейін Швецияға көшіп барып, 1913 жылы Першайдтың курсын ұйымдастырған, 1903 жылы Першайдпен бірге оқыды. 1924 жылы швед фотографы Курт Готлин (1900–1993) Першайд студиясында оқыды. Першайд сонымен қатар 1908 жылдан 1914 жылға дейін Берлинде оқыған және Першайдтың курстарына қатысқан жапон фотографы Торагоро Аригаға да әсер етті. 1915 жылы Жапонияға оралды. Першайд линзасы 1920 жылы жасалды. Бұл Perscheid-тің ерекшеліктері бойынша Emil Busch AG компаниясы өндірген кең тереңдікті жұмсақ фокустық линза. Объектив үлкен форматты портрет фотосуреттерін түсіруге арналған. Арига Perscheid объективін Жапонияға әкелді, онда ол 1920-жылдардың жапондық портрет фотографтары арасында өте танымал болды. Студиясын сатқаннан кейін де Першайд фотограф ретінде жұмыс істей берді, тіпті 1917 жылы басқа студия бөлмелерін жалға алды. Көркем фотосуретке қоса, ол әрдайым "әлеуметтік емес" студиялық портреттер жасады, мысалы, 1910 және 1918 жылдар аралығында Берлиндегі Postkartenvertrieb Willi Sanke авиациялық пошта карточкаларының 600-ден 700-ге дейінгі сериясын жариялады, оның ішінде көптеген ұшу асаларының портреттері, соның ішінде Манфред фон Рихтхофен олардың көпшілігі Першайд жасаған. 1920 жылдардың соңында Першайдтың қаржылық қиындықтары болды. 1929 жылдың күзінде ол өз пәтерін жалға беру үшін пәтер жалдауға беруге мәжбүр болды. Көп ұзамай ол инсульт алып, 1930 жылдың көктемінде ауруханаға түседі. Ауруханада жатқан кезінде оның барлық заттары, оның ішінде камералары мен фототақталары, сонымен қатар барлық жиһаздары қарызын төлеу үшін аукционға шығарылды. Аукционнан екі апта өткен соң, 1930 жылы 12 мамырда Першайд Берлиндегі Charité ауруханасында қайтыс болды.

Perscheid was born as Nikolaus Perscheid in Moselweiß near Koblenz, Kingdom of Prussia, where he also went to school. At the age of 15, he began an apprenticeship as a photographer. Subsequently, Perscheid earned his living as an itinerant photographer; he worked, amongst other places, in Saarbrücken, Trier, and Colmar, but also in Nice, Vienna, or Budapest. In Klagenfurt in Austria he finally found a permanent position and on 1 March 1887, he became a member of the Photographic Society of Vienna (Wiener Photographische Gesellschaft). In 1889, he moved to Dresden, where he initially worked in the studio of Wilhelm Höffert (1832–1901), a well known studio in Germany at that time, before opening his own studio in Görlitz on 6 June 1891. The next year he was appointed court photographer at the court of Albert, King of Saxony. In 1894, Perscheid moved to Leipzig. Perscheid had his first publication of an image of his in a renowned photography magazine in 1897, and subsequently participated in many exhibitions and also had contacts with artist Max Klinger. As an established and well known photographer, he moved in 1905 to Berlin. There, he experimented with early techniques for colour photography, without much success, and when his assistant Arthur Benda left him in 1907, Perscheid gave up these experiments altogether. His portraits, however, won him several important prizes, but apparently were not an economic success: he sold his studio on 24 June 1912. In October 1913, he held a course at the Swedish society of professional photographers, the Svenska Fotografernas Förbund, which must have been a success as it was praised even ten years later. In 1923, he followed a call by the Danish college for photography in Kopenhagen. Percheid had several students who would later become renowned photographers themselves. Arthur Benda studied with him from 1899 to 1902, and joined him again in 1906 as his assistant for experimenting with colour photography. Benda left Perscheid in 1907; together with Dora Kallmus he went to Vienna and worked in her studio Atelier d'Ora, which he eventually took over and that continued to exist under the name d'Ora Benda until 1965. Kallmus herself also had studied from January to May 1907 at Perscheid's. Henry B. Goodwin, who later emigrated to Sweden and in 1913 organized Perscheid's course there, studied with Perscheid in 1903. In 1924 the Swedish photographer Curt Götlin (1900–1993) studied at Perscheid's studio. Perscheid also influenced the Japanese photographer Toragorō Ariga, who studied in Berlin from 1908 to 1914 and also followed Perscheid's courses. He returned in 1915 to Japan. The Perscheid lens was developed around 1920. It is a soft focus lens with a wide depth of field, produced by Emil Busch AG after the specifications of Perscheid. The lens is designed especially for large format portrait photography. Ariga introduced the Perscheid lens in Japan, where it became very popular amongst Japanese portrait photographers of the 1920s. Even after the sale of his studio, Perscheid continued to work as a photographer and even rented other studio rooms in 1917. Besides artistic photography, he also always did "profane" studio portraits, for instance for the Postkartenvertrieb Willi Sanke in Berlin that between 1910 and 1918 published a series of about 600 to 700 numbered aviation postcards, including a large number of portraits of flying aces, including Manfred von Richthofen a number of which were done by Perscheid. Towards the end of the 1920s, Perscheid had severe financial problems. In autumn 1929 he had to sub rent his apartment to be able to pay his own rent. Shortly afterwards, he suffered a stroke, and was hospitalized in spring of 1930. While he was at the hospital, his belongings, including his cameras and photographic plates, but also all his furniture were auctioned off to pay his debts. Two weeks after the auction, on 12 May 1930, Perscheid died at the Charité hospital in Berlin.