Тампарули, Сабах, Малайзия: шағын қала, туристер үшін ағыс су рафтингіне саяхат, дәстүрлі дүкендер, аспалы көпір және жаңа сауда орталығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тампарули – Малайзияның Сабах штатының батыс жағалауындағы Туаранның шағын қаласы және ауданы, Кота-Кинабалу – Сандакан тас жолының жанында орналасқан. Бұл жолмен Кота-Кинабалудан келе жатқан саяхатшылар үшін шағын тамақ немесе толыққанды тамақтануға тоқтау орны. Қаланың көп бөлігін жергілікті дусун тайпасының өкілдері құрайды, ал ірі қытай қауымы (олардың көпшілігі хакка тайпасынан) қаланың көптеген дүкендерін басқарады. Сабахтың және жалпы Малайзияның көптеген басқа да шағын қалалары сияқты, Тампарулидің өзінде де жаңа бетон үйлер мен ескі ағаш үйлер қатар орналасқан. Ағаш үйлер өртке оңай тұтанады, бұл жақындағы оқиғада ағаш үйлердің бірінің өрт сөндірушілерге дейін жануынан көрінді. Қазір Тампарулиде "Тампарули Пойнт" деп аталатын жаңа сауда орталығы ашылып, қаланың дамуына мүмкіндік туды. Тампарулидегі ең танымал орын – ұзын аспалы көпір. Өзеннің төменгі жағынан өтетін, автокөліктер үшін салынып, қауіпсіздігі арттырылған тағы бір көпір, қатты жаңбыр кезінде жиі суға батып қалады. 1854 жылы су тасқыны кезінде осы көпірдің бір бөлігі қираған, бірақ көп ұзамай қайта жаңартылған.
Tamparuli is a small town and a sub district of Tuaran on the west coast of Sabah, Malaysia located just off the Kota Kinabalu Sandakan road, making it a stop for a snack or meal for travelers taking this route from the direction of Kota Kinabalu. The town is also a stop en route to the town of Kiulu, a whitewater rafting destination for domestic and foreign tourists It is populated mainly by native Dusuns, while a sizeable Chinese community (of whom most are Hakkas) runs most of the shops in the town proper. As with many other small towns in Sabah and indeed Malaysia as a whole, the town itself consists of both newer concrete shoplots as well as old wooden ones, which are particularly prone to destruction by fire as evidenced in the destruction of one of the wooden shoplots in recent years. Now, Tamparuli is said to have the potential to grow with the convenience of a new shop site called Tamparuli Point. The most famous landmark in Tamparuli is a long hanging bridge; another bridge built more safer and compatibly for motor traffic spans the river far below the hanging bridge and is frequently flooded during heavy rain. A portion of said motor bridge was once destroyed by floods in 1854 but was rebuilt not long after.
Этимология
"Тампарули" атауының шығу тегі туралы көптеген адамдардың әртүрлі әңгімелері бар. Ең көп таралған түсінік бойынша, Тампарули қаласы аты аталмаған британдық офицер салған аспалы көпірдің құрметіне аталған. Бұл көпір, су тасқынынан зақымданған ескі аспалы көпірдің орнына уақытша салынған. Сонымен қатар, тағы бір дереккөз бойынша, Тампарули атауы "сумен шапалақталған" деген сөздерден шыққан, ал бұл сөз Бруней тілінен келген. Брунейден келген саудагерлердің Тампарулиге жеткенде, күшті ағысқа қарсы өңірге көтерілуде қиындықтар туындағандықтан, осылай аталған.
The origin of the name 'Tamparuli' has different versions of many people's stories over the years. The most popular original version was the town of Tamparuli named after a suspension bridge built by an unnamed British officer. A temporary suspension bridge was built to replace the old suspension bridge that had been damaged by the flood. Next, according to another source, the Tamparuli town also derives a name from words know as slapped by water and, this name derives from Brunei's word, due Brunei traders who came to Tamparuli had trouble to get up to the upstream because of the high water flow.
Тампарули қаласының пайда болуы
Тампарули қаласы бұрын "Бонтой" деп аталып келген (әсіресе, бұл сол аймақтағы шағын ауылға қатысты) және "Бонтой" атауы Тампарули деп аталмас бұрын 200 жылдан астам уақыт бұрын болған деп саналатын көпірді білдіреді. Шағын ауыл болған Тампарули кейін қалаға айналды. Бұл өзгеріс 1930 жылдары бірнеше сыртқы саудагерлер, әсіресе Туараннан келген қытайлар, ағаш сататын дүкендер ашқаннан кейін болды.
Tamparuli town known was as called "Bontoi" (actually referring to a small village in that area) and, "Bontoi" of village name means a bridge believed to have existed for over 200 years long before it was named Tamparuli. From a small village, Tamparuli later evolved into a town. The change came after several outside traders, especially among Chinese people from Tuaran, set up some lumber shops in the 1930s.
Ескерткіш ескерткіштер
Тампарули қаласындағы базардың жанында 60 жылдан астам уақыт бұрын салынған ескерткіш бар. Тарихи деректерге сәйкес, ескерткіш 1960 жылдың 18 мамырында Тампарули көпірінен өтіп бара жатқан төрт дөңгелекті Land Rover кезінде жақын жердегі өзенде қаза болған екі британдық әскери қызметкерін еске алу үшін орнатылған. Қаза тапқан британдық әскери қызметкерлер – Корольдік денсаулық сақтау корпусының JWN Холл және Кота Белудтағы Парадайс лагерінде орналасқан Корольдік қызмет корпусының жүргізушісі DC Купер. Оқыс оқиға екі әскери қызметкер ауыр жарақат алған әйелді Кампунг Саяптан Джесселтон қаласындағы ауруханаға апарып бара жатқанда болды. Оқиға кезінде көлік көпірдің ортасында болғанда күтпеген күшті ағыс көлікті сүйреп әкеткен. Үш құрбандықтың денесі табылған, олардың екеуі ағыспен сүйреліп кеткен Land Rover ішінде болды. Үш күннен кейін екі британдық әскери қызметкер Кота Белудтағы Парадайс лагеріндегі әскери зиратқа жерленді. Ескерткіш Тампарули қаласына келген қонақтардың қызығушылық танытатын орындарының бірі болып табылады.
There is a monument believed to be over 60 years old built near the market in Tamparuli town. According to historical sources, the purpose of the monument was to commemorate two British soldiers who died in a nearby river during a Land Rover four wheel drive that they crossed across the Tamparuli bridge on May 18, 1960. The dead British soldier named JWN Hall of the Royal Health Corps and a driver, DC Cooper of the Royal Service Corps based at Paradise Camp, Kota Belud. The unfortunate tragedy occurred when two soldiers were on their way to send a severely injured woman from Kampung Sayap, Kota Belud to a hospital in Jesselton. At that time, the vehicle was in the middle of a bridge and an unexpected stream of currents had occurred causing the vehicle to drift. The bodies of the three victims were found with two still in the four wheel drive Land Rover that was swept away by the current. Three days later, two British soldiers were buried in the army cemetery at Paradise Camp in Kota Belud. The monument is also one of the visitors' places of interest in the town of Tamparuli.
Су тасқыны
Су тасқыны Тампарули қаласындағы тарихи жазбаларды қамтиды, ол адамдарға бүгінгі күнге дейін су тасқынының Тұран, Тенгилан және Сабахтың басқа аудандарына да әсер еткенін еске салады. 1999 жылы Тампарули қаласы аумағында үлкен су тасқыны болды, ол Тампарули ескі көпірі сияқты бірнеше нысандарды қиратты. 1992 жылы Тампарули қаласында да су тасқыны орын алды. Содан кейін, 1996 жылы «Ribut Tropika Greg» (1996 жылғы Тынық мұхиты тайфуны маусымы) Сабах штатының бүкіл аумағына соқты, нәтижесінде су тасқыны болды. Тұран ауданында ағаштардың құлауы салдарынан Туран мен Кота-Кинабалу арасындағы байланыс жолдары бұзылды, сондай-ақ үзілген кабельдер мен электр бағаналарының зақымдануынан аймақтың барлық бөлігінде электр қуаты болмады. Осының салдарынан мемлекеттік және жеке секторлар жұмыс істеуге қабілетсіз болды, сонымен қатар сумен жабдықтау да мәселе тудырды. Тампарули қаласы аумағында СК Сарадан, СК Пекан Тампарули, СК Рунгус, СК Лингга Бару, СК Гуакон және СМК Тампарули мектептері жағдайды хабарлады. 2014 жылдың 15 қаңтарында Тампарули қаласы аумағында жер көшкіні мен су тасқыны болды. Ұзаққа созылған жаңбыр бірнеше ауданда су тасқынына және Рангалау Бару ауылында жер көшкініне әкеп соқты. Ауыр су тасқыны бірнеше көліктің жолдан шығып, аймақтан кетуіне кедерес келтірді. Қазіргі таңда СМК Тампарулидің 20 оқушысы Тампарули ескі көпіріне су тасқыны туралы ескерту жүйесін орнатып, 12 мыңнан астам жергілікті тұрғынға пайдасын тигізді. Осы жүйе қауіпсіздікті арттыруға және су тасқыны туралы халыққа ақпарат беруге көмектеседі.
The floods have a historical record in the area town of Tamparuli that reminds people until today, the floods also have impacted other areas such as Tuaran, Tenghilan and, other districts in Sabah. In the year 1999, the area Tamparuli town was hit by a massive flood at that time and bring destroyed convenience such as the Tamparuli old bridge. Flooding also occurred in the year 1992 in area Tamparuli town. Next, the floods also occurred in the year 1996 due to Ribut Tropika Greg (1996 Pacific typhoon season) that hit the entire state of Sabah. The Tuaran district affected, where the road links between Tuaran and Kota Kinabalu as a result of the falling tree, as well as the lack of electricity throughout the area due to broken cables or broken electrical poles. Thus, this has made the government and the private sector unable to function and, water supply is also a problem. In the area town of Tamparuli, SK Saradan, SK Pekan Tamparuli, SK Rungus, SK Lingga Baru, SK Guakon and, SMK Tamparuli were the schools that reported the case. On the 15th of January 2014, the Tamparuli town area was hit by landslides and floods. The rain that non stop causes several areas hit by flooding and, the landslide occurred in the village of Rangalau Baru. The severe flooding caused several vehicles to be stranded and unable to get out of the area. Now, the success of 20 students from SMK Tamparuli, created a flood warning system installed on the Tamparuli Old Bridge here, benefiting more than 12,000 locals. Thus, this system can help to enhance the safety and give information about the flood to the community.
Туристік жерлер
"Кері үй" немесе "Румах Тербалик" қалада орналасқан туристік орын. Қазірге дейін Малайзияда осындай ғимараттың жалғыз ғана мысалы бар, және күндіз келушілерге экскурсия ұсынылады. Тамаралыдағы аспалы көпір "Джамбатан Тампарули" деп аталады. Көпір жергілікті әнші Джастин Лусахтың көпірдің атын алған әнінен кейін кеңінен танымал болды. Сонымен қатар, Джамбатан Тампарулиға келген қонақтарды Джамбатан Тампарули табанында Дусун халқының дәстүрлі музыкасы мен би қойылымдарымен қарсы алады. Фестивальдік музыкалық топ 5-тен 13 музыканттан тұрады, олардың ішінде маримба, тогунгак, сомпотон, сулинг, скопион және сомпотон кембар сияқты музыкалық аспаптар бар. Чантек Борнео халық мұражайы – Барби көлеміндегі миниатюралық қуыршақтарды, барлығы Малайзияның ұлттық костюмдерін киген түрде көрсететін шағын мұражай. Көрмеге шамамен 300 миниатюралық костюм қойылған, олардың 2/3-і Сабахтан. Мұражай күн сайын келушілерге ашық. JonGrapevines & Figs бағы да туристік орын және Кампонг Бантайан, Тамаралыда орналасқан. Бұл жерде жүзім мен інжірдің түрлі сорттары көрсетілген. Рухианг төбесі, "Букит Пераху" (Святая Вероника төбесі) деп белгілі, Тамаралы қаласына жақын орналасқан және жаяу серуендеуге арналған орын. Сонымен қатар, Кусай төбесі де туристер үшін танымал басты орындардың бірі болып табылады, жаяу серуендеуге және велосипед жолдарына мүмкіндік береді. Әрі, Муруг Туруг экотуризмі, жаяу серуен және орманға саяхат (MTET) – Кампонг Минанккобта орналасқан, Тамаралы қаласынан 11 шақырым және Кота Кинабалу қаласынан 45 шақырым қашықтықта орналасқан, ашық ауада белсенді демалысқа арналған туристік орын. Таму Тамаралы 1974 жылдан бері бар, және әр сәрсенбі күні таңертең Тамаралы қаласында "Таму" (жергілікті ашық базар) өткізіледі. Тамуда Тамаралы және айналасындағы ауылдардың өнімдері, теңіз өнімдері, дәстүрлі тағамдар мен сусындар, қолөнер бұйымдары және басқа да тауарлар сатылады.
The 'Upside Down House' or Rumah Terbalik is a tourist attraction located in the town. It is the only structure of such type known to exist in Malaysia so far and a guided tour is available for visitors at daytime. The hanging bridge is known as Jambatan Tamparuli is a attraction for a photo stop at the town. The bridge became well known after a song named after the bridge was sung by local singer Justin Lusah. Moreover, visitors who came to Jambatan Tamparuli also be welcomed by the traditional Dusun folk music and dance performances at the foot of the Jambatan Tamparuli. The festival music group consists of five to 13 players, including musical instruments such as Marimba, Togunggak, Sompoton, Suling, Skopion and, Sompoton Kembar. Chanteek Borneo Indigenous Museum is a mini museum exhibiting miniature dolls in Barbie size, all dressed in Malaysian's costume. There are about 300 miniature costumes being exhibited with 2/3 of the costumes are from Sabah. The museum is open for the visitor on a daily day. JonGrapevines & Figs Garden is also a tourist attraction and located in Kampong Bantayan, Tamparuli. This place shows various types of grapes and figs. The Ruhiang hill, known as 'Bukit Perahu' (St. Veronica Hill), is a place for activity of hiking and is located near Tamparuli Town. Next, Kusai hill is also one of the main attractions for visitors for activities of hiking and tracks for bicycle riders. Furthermore, Murug Turug eco tourism, hiking & jungle trekking (MTET) is one of the tourist attractions for outdoor activities located in the Kampong Minangkob, 11 kilometers from Tamparuli Town and, 45 kilometers from Kota Kinabalu city. Tamu Tamparuli has long existed in the year 1974 ago and every Wednesday morning, 'Tamu' (native open air market) is held in Tamparuli town. At the Tamu, produce, seafood, traditional food and drinks, handicrafts and other goods from Tamparuli and the surrounding villages are bought and sold.
Мекемелер
Тамарули қаласында Тамарули өзенінің жағасына жақын жерде, шамамен 1 километрлік қашықтықта қоғамдық демалыс үшін жаяу жүгіру жолы салынған. 2011 жылдан бері Тагал аймағының символы ретінде қолданылатын тұщы су балығының мүсіні жаяу жүгіру жолының жанында орналасқан. Мүсін бетоннан жасалған, биіктігі шамамен үш метр, ал бес метрлік бетон тіреуге орнатылған. Көрермендердің демалуы үшін мүсіннің айналасында орындықтар қойылған. Бұған қоса, жаяу жүгіру жолының жанында шағын кафе және аялағы орналасқан. Датук Джахид Джахимның сөзіне қарағанда, жаяу жүгіру жолы бойына шамдар орнату жоспарлануда.
Tamparuli town also has facilities such as the jogging track was built near the banks of the Tamparuli River for the community to conduct leisure activities with a distance of approximately 1 kilometers. A freshwater fish statue near with jogging track is used as a symbol of the Tagal area since the year 2011. The freshwater fish statue was created approximately three meters using a concrete and placed on top of a five meters of a concrete pillar, surrounded by benches for visitors to relax. Moreover, this facility of the jogging track provided nearest with a small canteen and hut. According to Datuk Jahid Jahim, it hopes to install lights along the jogging track.