Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Проинсиас О Монай немесе Франси Муни (28 сәуір 1922 – 28 наурыз 2006) – Ирландияның Донегал графлығындағы Гвидоре (Гаот Добхайр) ауылынан шыққан скрипкашы. Ол шебер скрипка ойнауымен және ирланд музыкасы мен мәдениетіне жасаған ерекше және мол үлесімен танымал. Ол Майрид Ни Маонайдың (скрипкашы, жетекші вокалист және ирланд халық музыкасы тобы Алтанның негізін қалаушысы) әкесі және скрипкашы Сиаран О Маонайдың әкесі.
Proinsias Ó Maonaigh or Francie Mooney (28 April 1922 – 28 March 2006) was a fiddler from Gweedore (Gaoth Dobhair), County Donegal, Ireland. He is known for his distinguished fiddle playing and his unique and vast contribution to Irish music and culture. He is the father of Mairéad Ní Mhaonaigh (fiddle player, lead vocalist and cofounder of Irish folk music band Altan) and grandfather of fiddle player Ciarán Ó Maonaigh.
Ерте өмір
1922 жылы Гаот Добхайрда сегіз баланың ең кішісі ретінде дүниеге келген ол, аймақтағы белгілі музыкант Ройзе Мхордың ұлы еді. Ройзе Мхор "Ұлы Piper" атанған Тарлах Мак Суибнемен бірге ойнаған. Отбасы ирланд тілінде сөйлескен, үйде дәстүрлі музыкаға мән беріліп, көптеген ирланд әндері үйретілген.
Born in Gaoth Dobhair in 1922 as the youngest of eight children, he was a son of a famous musician from the area Róise Mhór who would have played with An Píobaire Mór ("The Great Piper") Tarlach Mac Suibhne. It was an Irish speaking household and traditional music was nurtured within the home and they were taught many Irish songs.
Өмір және мансап
1954 жылы ол Гаот Добхайр әйелiне, Китти Ни Галлхоирге үйлендi және үш балалары болды: Гераод О Маонай, Майрид Ни Маонай және Айн Ни Маонай (немесе Анна Муни). Франси, сонымен қатар, скрипкашы Сиаран О Маонайдың әкесi де болды. 1967 жылдан 1996 жылы зейнеткерлiкке шыққанға дейiн Гаот Добхайрдағы Луин бастауыш мектебiнде сабақ бердi. Ол 82 жасқа дейiн көптеген жергiлiктi тұрғындарға скрипкада ойнауды үйреттi. Франси сондай-ақ Гейл футболшысы болды және жергiлiктi және округтiк GAA-ға үлкен үлес қосты. Ол "Франси Мунидiң немесi", "Франси Мунидiң мазуркасы" және "Франси Мунидiң жоғарғы жерi" сияқты шығармалардың авторы ретiнде танылды. Оның ең әйгiлi әнi туған қаласы Гаот Добхайр туралы жазылған, ол "Глеантайн Глас' Гаот Добхайр" деп аталады. Бұл әндi Altan, Paul Brady, Brian Kennedy және Clannad сияқты топтар мен әншiлер орындады. Altan тобының әннiң нұсқасы 1997 жылғы Runaway Sunday альбомында жарық көрген. Шотландтық фолк-тобы Battlefield Band әндi "Paddy's Green Shamrock Shore" деп танымал еттi (олар оны 1976 жылы дебюттiк альбомы Farewell to Nova Scotia-да жазып шығарды). Ол жергiлiктi театр үшiн пантомималар жазды және көптеген әндердi ағылшын тiлiнен ирланд тiлiне аударды. 2003 жылы ол Леттеркенни шарасының президентi болғанда Оирехтас тарапынан құрметке бөлендi. Проинсиас О Маонай 2006 жылдың 28 наурызында қысқа аурудан кейiн дүниеден өттi. Оның қоштасу рәсiмi Донегал графтығында бұрын-соңды көрiлмеген ең iрi шаралардың бiрi болды, ал Скара Брей, Altan, Paul Brady және Clannad сияқты әртiстер Гаот Добхайрдағы реквиемде оған құрмет көрсеттi. 2007 жылдың 22 қарашасында Данлевидегi жаңа театрдың ашылуында оның құрметiне концерт өттi. Құрмет көрсету толығымен ирланд тiлiнде жүргiзiлдi және оның құрастырған немесе аударған аспаптық шығармалары мен әндерi, сондай-ақ оның сүйiктi әндерiнен құралды. Концертте бiрнеше аспаптық жиын, комедиялық қойылым және билер көрсетiлдi. Хорда 20-дан астам мүше (көпшiлiгi отбасы мүшелерi) және онға жуық музыкант болды.
In 1954, he married a Gaoth Dobhair woman, Kitty Ní Ghallchóir, and they have three children: Gearóid Ó Maonaigh, Mairéad Ní Mhaonaigh and Áine Ní Mhaonaigh (or Anna Mooney). Francie is also the grandfather of fiddle player Ciarán Ó Maonaigh. He taught at Luinneach primary school in Gaoth Dobhair from 1967 until his retirement in 1996. He also taught many locals how to play the fiddle up to the age of 82. Francie was also a keen Gaelic footballer and contributed greatly to the local and county GAA. He is credited for such works as "Francie Mooney's German", "Francie Mooney's Mazourka" and "Francie Mooney's Highland". His most famous song was written about his hometown Gaoth Dobhair, called "Gleanntáin Ghlas' Ghaoth Dobhair". It has been performed by bands and singers such as Altan, Paul Brady, Brian Kennedy and Clannad. Altan's version of the song appears on their 1997 album Runaway Sunday. Scottish folk group Battlefield Band popularised the song as "Paddy's Green Shamrock Shore" (which they recorded and released in 1976 on their debut album Farewell to Nova Scotia). He also wrote pantomimes for the local theater, and translated many songs from English into Irish. In 2003, he was honoured by the Oireachtas when he was the president of the Letterkenny event. Proinsías Ó Maonaigh died on 28 March 2006, after a brief illness. His funeral was one of the biggest ever seen in County Donegal, and acts such as Skara Brae, Altan, Paul Brady and Clannad paid tribute to him at the requiem mass in Gaoth Dobhair. On 22 November 2007, a concert honouring him was held at the opening of the new theatre in Dunlewey. The tribute was conducted entirely in Irish, and included both instrumentals and songs he had composed or translated, plus some of his own favorites. There were several instrumental sets, a comic performance, and some dancing. The chorus consisted of over 20 members (many of them family) and almost a dozen musicians.
Оның мұрасы
Франси жергілікті музыканттардың табысына зор үлес қосты, мысалы, Enya, Clannad және Skara Brae. Франсидің қызы, әнші және скрипкашы Майрид Ни Маонай, халықаралық деңгейде танымал ирландиялық халық музыкасы тобы «Альтанның» жетекші және негізін қалаушы мүшесі. Майрид Ни Маонайдың 2009 жылғы «Imeall» атты тұңғыш жеке альбомында әкесінің есіміне арнап жазған «An Fidleoir» («Скрипкашы») атты музыкалық шығармасы бар. Франсидің ұлы, гитарашы Гераид О Маонай да музыкалық талантымен және ирландиялық дәстүрлі музыкаға деген сүйіспеншілігімен белгілі. Гераид және басқа да отбасы мүшелері, мысалы, Анна Муни (немесе Анна Ни Маонай немесе Айн Ни Маонай), әлемге әйгілі Frankie Kennedy қысқы мектебі сияқты жергілікті музыкалық шараларды ұйымдастыруға белсенді қатысады. Франсидің немересі, скрипкашы Сиаран О Маонай 2003 жылы TG4 жылдың музыканты сыйлығының иегері атанды. 2000 жылдардың ортасында Сиаран О Маонай, концерттің шебері, дәстүрлі биші және әйелі Кэтлин Ник Габханмен бірге «Caitlín & Ciarán» дуэтін құрды. Дуэт 2015 жылдың 14 сәуірінде «Caitlín & Ciarán» атты тұңғыш (эпонимді) студиялық альбомын жарыққа шығарды. 2013 жылдың соңы / 2014 жылдың басында Майрид Ни Маонай, оның бауырлары Анна Ни Маонай (флейта), Гераид О Маонай (гитара) және жүрегіндегі інісі Сиаран О Маонай (скрипка және бузуки) Ирландияның Гведоре қаласында өткен Франки Кеннеди қысқы мектебінің соңғы шарасы қарсаңында «Na Mooneys» ирландиялық халық музыкасы тобын құрды, осы жерде олар алғашқы концертін өткізді. «Na Mooneys» тобы 2016 жылдың 6 қазанында өзінің тұңғыш (эпонимді) студиялық альбомын жарыққа шығарды. 2010 жылдардың соңында скрипкашы Сиаран О Маонай концерттің шебері, дәстүрлі биші және әйелі Кэтлин Ник Габханмен, сондай-ақ скрипкашы & бузуки және жетекші әнші Катал О Курраинмен бірге «CCC» триосын құрды. «CCC» тобы 2018 жылдың 19 мамырында «The High Seas» атты тұңғыш студиялық альбомын жарыққа шығарды. Шындығында, «CCC» триосы өзінің дебюттік альбомының атын, яғни «The High Seas» деп таниды.
Francie was instrumental in the success of local musicians such as Enya, Clannad and Skara Brae. Francie's daughter, lead singer and fiddle player Mairéad Ní Mhaonaigh is the lead and founding member of internationally recognised Irish folk music group Altan. Mairéad Ní Mhaonaigh's début solo album, Imeall (2009) features a piece of music which she composed in memory of her father entitled "An Fidleoir" (The Fiddler). Francie's son and guitar player Gearóid Ó Maonaigh is also well known locally for his musical talents, as well as his love of Irish traditional music. Gearóid and other family members, such as Anna Mooney (or Anna Ní Mhaonaigh or Áine Ní Mhaonaigh), are also heavily involved in organizing musical events locally such as the world famous Scoil Gheimhridh Frankie Kennedy. Francie's grandson and fiddle player Ciarán Ó Maonaigh is the recipient of the 2003 TG4 Musician of the Year Award. In the mid 2000s, Ciarán Ó Maonaigh formed the duo Caitlín & Ciarán with concertina player, traditional dancer and spouse Caitlín Nic Gabhann. The duo released their debut (eponymous) studio album entitled Caitlín & Ciarán on 14 April 2015. In late 2013 / early 2014, Mairéad Ní Mhaonaigh, her siblings Anna Ní Mhaonaigh (whistle) and Gearóid Ó Maonaigh (guitar), and her nephew Ciarán Ó Maonaigh (fiddle & bouzouki) formed the Irish folk music band Na Mooneys on the occasion of the very last Frankie Kennedy Winter School which occurred in Gweedore, County Donegal, Ireland where they performed their first ever show. Na Mooneys released their debut (eponymous) studio album Na Mooneys on 6 October 2016. In the late 2010s, fiddle player Ciarán Ó Maonaigh formed the trio CCC with concertina player, traditional dancer and spouse Caitlín Nic Gabhann, and fiddle & bouzouki player and lead singer Cathal Ó Curráin. CCC released their debut studio album entitled The High Seas on 19 May 2018. Actually, the trio CCC rather goes by the name of its debut album i. e. The High Seas.