Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лондондерри округінен шыққан дәстүрлі ирланд әні.
Traditional Irish song from County Londonderry
"Лондондерри Аиры" – он тоғызыншы ғасырда алғаш жазылған, Лондондерри округінде пайда болған ирланд әуені (халық әні). Бұл әуен Комонвелл ойындарында Солтүстік Ирландияның жеңіс әнұраны ретінде орындалады. Ағылшын заңгері Фред Уэзерли жазған "Дэнни Бой" әні, 20 ғасырдың басында жазылған сөздермен осы әуенге қосылған.
The "Londonderry Air" is an Irish air (folk tune) that originated in County Londonderry, first recorded in the nineteenth century. The tune is played as the victory sporting anthem of Northern Ireland at the Commonwealth Games. The song "Danny Boy" written by English lawyer Fred Weatherly uses the tune, with a set of lyrics written in the early 20th century.
Тарих
Ауаның атауы Лондондорри округіне байланысты. Оны Лимавади қаласының тұрғыны Джейн Росс жинаған. Росс бұл әнді музыканы жинаушы Джордж Петриге тапсырды, ал ол 1855 жылы «Ирландияның ежелгі музыкасы» кітабында жарияланды, оны Петри өңдеген. Ән авторсыз халық әні ретінде тізімделді, оның жинағын Лимавади қаласының Джейн Росс жинағаны туралы ескерту қосылды. Келесі әдемі ән үшін Лондондерри округіндегі Лимавади қаласының Нью-Тауннан келген мисс Дж. Россқа шынайы алғысымды білдіремін. Ол округтың танымал, жарияланбаған әндерінің үлкен жинағын жасады, оны маған өте мейірімділікпен ұсынды, бұл мен бұрын осы әлі де ирланд округынан алған әндерімнің қорына үлкен үлес қосты. Осы округ әлі де ирланд екенін айтамын, өйткені екі ғасырдан астам уақыттан бері ағылшын және шотланд қоныс танушыларымен қоныстандырылған болса да, ескі ирланд халқы оның шаруаларының басым көпшілігін құрайды; сонымен қатар, елдің ежелгі әндері шетелдік элементтердің аз болуымен осыншалықты кеңінен сақталған округтердің өте азы бар. Әннің атауын, өкінішке орай, мисс Росс анықтаған жоқ, ол маған ән «өте ескі» деген қарапайым ескертумен жіберді, мен осы мәлімдеменің дұрыстығына толық келісемін. Осыдан кейін шығармаға «Лондондерри әні» деген сипаттамалық атау берілді. Әннің шығу тегі ұзақ уақыт бойы құпия болып келді, өйткені басқа халық әндерін жинаушылар оны кездестірген жоқ, ал барлық белгілі үлгілер Росс Петридің жинағына тапсырғаннан кейін пайда болды. 1934 жылғы мақалада Энн Геддис Гилкрист Росс тыңдаған орындаушының әнді өте еркін орындағанын, соның салдарынан Росс әннің уақыт өлшемін дұрыс түсінбегенін, оны жалпы уақыт деп қате санағанын айтты. Гилкристтің пікірінше, ол ұсынғандай әннің ырғағын түзету ирланд халық музыкасына тән әнді тудырды. 1974 жылы Хью Шилдс ұзақ уақыттан бері ұмытылған дәстүрлі әнді тапты, ол Гилкристтің әннің өзгертілген нұсқасына өте ұқсас болды. «Aislean an Oigfear» («Aisling an Óigfhir», «Жас жігіттің арманы») әнін 1792 жылы Эдвард Бантинг Белфаст арфа фестивалінде гармоникашы Доннад О Хамсайд (Денис Хемпсон) орындауы негізінде жазған. Кейіннен ән Ирландиядан тыс жерлерде «Жаздың соңғы гүлі» деп танымал болды. Бантинг оны 1796 жылы жариялады. О Хамсайд Ростың Лимавадидегі үйінен алыс емес Магиллиганда тұрды. Хемпсон 1807 жылы қайтыс болды. Соқыр скрипкашы Джимми МакКарридің ұрпақтары оның мисс Росс әнді жазған музыкант екенін айтады, бірақ бұл болжамды растайтын тарихи дәлелдер жоқ. Соқыр, көшпелі арфашы Рори Далл О'Каханға түсінде бұл ән келгені туралы да ұқсас пікірлер айтылды. Бұл нұсқаны егжей-тегжейлі баяндаған деректі фильм 2000 жылдың наурыз айында АҚШ-тағы Мэриленд мемлекеттік теледидарында көрсетілді; бұл туралы тарихшы Джон Гамильтон Майкл Портильоның «Ұлыбританиялық темір жол саяхаттары Ирландияға барады» телебағдарламасында 2012 жылдың ақпан айында айтты.
The title of the air came from the name of County Londonderry, and was collected by Jane Ross of Limavady in the county. Ross submitted the tune to music collector George Petrie, and it was then published by the Society for the Preservation and Publication of the Melodies of Ireland in the 1855 book The Ancient Music of Ireland, which Petrie edited. The tune was listed as an anonymous air, with a note attributing its collection to Jane Ross of Limavady. For the following beautiful air I have to express my very grateful acknowledgement to Miss J. Ross, of New Town, Limavady, in the County of Londonderry—a lady who has made a large collection of the popular unpublished melodies of the county, which she has very kindly placed at my disposal, and which has added very considerably to the stock of tunes which I had previously acquired from that still very Irish county. I say still very Irish, for though it has been planted for more than two centuries by English and Scottish settlers, the old Irish race still forms the great majority of its peasant inhabitants; and there are few, if any counties in which, with less foreign admixture, the ancient melodies of the country have been so extensively preserved. The name of the tune unfortunately was not ascertained by Miss Ross, who sent it to me with the simple remark that it was 'very old', in the correctness of which statement I have no hesitation in expressing my perfect concurrence. This led to the descriptive title "Londonderry Air" being used for the piece. The origin of the tune was for a long time somewhat mysterious, as no other collector of folk tunes encountered it, and all known examples are descended from Ross's submission to Petrie's collection. In a 1934 article, Anne Geddes Gilchrist suggested that the performer whose tune Ross heard, played the song with extreme rubato, causing Ross to mistake the time signature of the piece for common time rather than Gilchrist asserted that adjusting the rhythm of the piece as she proposed produced a tune more typical of Irish folk music. In 1974, Hugh Shields found a long forgotten traditional song which was very similar to Gilchrist's modified version of the melody. The song, "Aislean an Oigfear" (recte "Aisling an Óigfhir", "The Young Man's Dream"), had been transcribed by Edward Bunting in 1792 based on a performance by harper Donnchadh Ó Hámsaigh (Denis Hempson) at the Belfast Harp Festival, and the tune would later become well known far outside of Ireland as The Last Rose of Summer. Bunting published it in 1796. Ó Hámsaigh lived in Magilligan, not far from Ross's home in Limavady. Hempson died in 1807. The descendants of blind fiddler Jimmy McCurry assert that he is the musician from whom Miss Ross transcribed the tune but there is no historical evidence to support this speculation. A similar claim has been made regarding the tune's 'coming' to the blind itinerant harpist Rory Dall O'Cahan in a dream. A documentary detailing this version was broadcast on Maryland Public Television in the United States in March 2000; reference to this was also made by historian John Hamilton in Michael Portillo's TV programme "Great British Railway Journeys Goes to Ireland" in February 2012.
Дэнни Бой
Әннің ең танымал сөзі – "Дэнни Бой" ("О, Дэнни Бой, сырнайлар, сырнайлар шақырады"), оны ағылшын заңгері Фредерик Эдвард Уэзерли 1910 жылы жазса, 1913 жылы осы күйге қойған.
The most popular lyrics for the tune are "Danny Boy" ("Oh Danny Boy, the pipes, the pipes are calling"), written by English lawyer Frederic Edward Weatherly in 1910, and set to the tune in 1913.
Басқа
Альфред Персеваль Грейвс бұл әуенді Эмердің «Кучуллинмен қоштасуы» үшін пайдаланған. Мелодияны Джулиан Мэй өзінің Плиоцендегі жер аудару туралы ғылыми-фантастикалық сериясындағы Тану және Фирвулагтың әнұраны ретінде келтіреді. Ән Secret Garden тобының «You Raise Me Up» және Roch Voisine-нің «Ne Viens Pas» әндеріне бейімделген. Мелодия 1970 жылдары Bunratty Castle хорымен ирланд тілінде орындалды. «Maidín i mBéara» деген атау берілді. Бұл сөздер ирланд ақыны және ғалымы Осборн Бергиннің (ó hAimheirgin) (1872–1950) осы аттас өлеңінен алынған. 1938 жылы түсірілген «Лондондерри ауасы» фильмінде бұл ән орын алған. 1948 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының жабылу салтанаты үшін жазылған А. П. Герберттің «Let Us Be Glad» поэмасында да осы мелодия қолданылған. 2007 жылғы BioShock компьютерлік ойынында Марио Ланзаның 1950 жылдардағы «Danny Boy» әні бар. Әннің аранжировкасы Акифуми Таданың «Cross Road» атты қысқа аниме фильмінде де пайдаланылды, онда әннің жапон тіліндегі сөздерін Макото Шинкай жазды, ал Наги Янаги орындады. Бельгиялық әнші Хельмут Лотти 1998 жылы шыққан «Helmut Lotti goes classic, Final Edition» альбомында әнді «Air from County Derry» деген атаумен, өзінің сөздерімен орындады. Әнді жапон композиторы Сатоши Такебе аранжировкалап, сөздерін жапон әншісі Минами Кизуки жазды. Аранжировкаланған әннің атауы «紅 (Kurenai)» болды. Кизуки Ирландия музыкасына қызығып, Ирландия және Амами аралдары музыкасының ұқсастығы туралы университет дипломдық жұмысын жазды. Амами аралдары Жапонияның оңтүстік-батысында орналасқан, сол жерде ол туып өскен. 2020 жылы мелодия Қытайдың «Сегіз жүз» атты соғыс фильмі үшін аранжировкаланды, жаңа сөздері жазылып, «Remembering (苏州河, Suzhou River)» деп аталды, оны Андреа Бочелли мен На Инь орындады.
The tune is used by Alfred Perceval Graves for Emer's Farewell to Cuchullain. The melody is given by Julian May as the anthem of the Tanu and Firvulag in her Saga of Pliocene Exile science fiction series. The song has been adapted into "You Raise Me Up" by Secret Garden, and also Ne Viens Pas by Roch Voisine. The melody was used to words in Irish and sung by the Bunratty Castle chorus during the 1970s. The title used was "Maidín i mBéara". The words are from a poem of the same title by Irish poet and scholar Osborn Bergin (ó hAimheirgin) (1872–1950). A 1938 film, The Londonderry Air, features the song. A. P. Herbert's poem "Let Us Be Glad", written for the conclusion of the 1948 Summer Olympics, and sung at the end of the event, used the melody. The 2007 computer game BioShock features the song "Danny Boy", in a 1950s recording by Mario Lanza. An arrangement of the song has also been used in the anime short Cross Road by Akifumi Tada with lyrics in Japanese by Makoto Shinkai and Nagi Yanagi as the singer. Belgian singer Helmut Lotti featured the song on his 1998 album Helmut Lotti goes classic, Final Edition under the title "Air from County Derry" to his own lyrics. The song was arranged by a Japanese composer Satoshi Takebe with lyrics in Japanese by a Japanese female singer Minami Kizuki in 2009. The title of the arranged song is "紅 (Kurenai)". Kizuki is attracted by the music of Ireland and wrote a university graduation thesis on the similarities between the music of Ireland and the Amami Islands. The Amami Islands are located in the southwest part of Japan, where she was born and raised. The melody was arranged for the Chinese war film The Eight Hundred in 2020, with new lyrics written and titled "Remembering (苏州河, Suzhou River)," sung by Andrea Bocelli and Na Ying.