Кіріспе
Елдер мен астаналардың хронологиялық тізімі
Бұл 1900-1999 жылдар аралығындағы әлем елдері мен астаналарының өзгеру тізімі. Оған тәуелсіздік жариялау күндері, ел атауының өзгеруі, астана қаласының немесе атауының өзгеруі, сондай-ақ жерді қоса беру, өткізу, басып алу, оккупациялау немесе бөліну сияқты аумақтық өзгерістер кіреді. Соғыс салдарынан болған аумақтық жаулаулар әскери науқандар аяқталғанда тізімге енгізіледі, бірақ жеке шайқастар мен күнделікті операциялар барысындағы өзгерістер көбінесе қарастырылмайды. Әуе кеңістігі мен теңіз аумағындағы өзгерістер тек даулы болған жағдайларда ғана тізімге алынады.
1900-жылдар
ЖылКүніОқиға19001 қаңтар Ұлыбритания Солтүстік Нигерия протекторатын құрды. Солтүстік Нигерия протектораты Ұлыбританиямен құрылды. 16 ақпан Америка Құрама Штаттары Үшжақты конвенция шарттарына сәйкес Америка Самоасын өз бақылауына алды. Наурыз Акконың Бірінші Республикасы Боливия Республикасымен қайта қосылды. 21 сәуір Ұлыбритания Ниуэ аралын аннексиялап, оны британдық протекторатқа айналдырды. 28 мамыр Ұлыбритания Оранж еркін мемлекетін басып алды. 5 қыркүйек Француз Чадының колониясы құрылды. Форт-Ламми – астанасы. Қараша Акко Боливиядан Екінші Акра Республикасы ретінде тәуелсіздік жариялады. Қозғалыс тез арада басылып, Акре Боливияның бір бөлігі болып қалды. Бразилия Құрама Штаттары Республикасы мен Француз колониясы Гвиана (Француз Гвианасы) арасындағы шекара төрелік арқылы анықталды. Арагуари өзенінің жағасына жеткен француз әскерлері Ояпоке өзеніне қайтып келді. 19011 қаңтар Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Квинсленд, Оңтүстік Австралия, Батыс Австралия және Тасмания британдық колонияларының федерациясы арқылы Австралия одақтастығы құрылды. Мельбурн 1901 жылдан 1927 жылға дейін де-факто (бірақ де-юре емес) үкімет орыны болды. 23 наурыз Бірінші Филиппин Республикасы таратылды. 11 маусым Ұлыбритания Кук аралдары мен Ниуэді Жаңа Зеландия колониясына берді. 190220 мамыр Куба Республикасы Америка Құрама Штаттарынан тәуелсіздік алды. Гавана – астанасы. 31 мамыр Ұлыбритания Оранж еркін мемлекетінен Оранж өзені колониясын және Оңтүстік Африка Республикасынан Трансваал колониясын (Трансваал Республикасы) құрды. Блумфонтейн мен Претория қалалары қалалар болып қалды. 1 шілде Ұлыбритания Хендерсон аралын аннексиялады. 10 шілде Ұлыбритания Оэно аралын аннексиялады. 20 қараша Ұлыбритания королі Эдуард VII Анды тауларының Кордильерасындағы шекараларды реттеді (Аргентина, Чили). 19 желтоқсан Ұлыбритания Дюси аралын аннексиялады. Зария әмірлігі мен Абуджа әмірлігі Солтүстік Нигерия протекторатына қосылды. Камерун Мандара Корольдігін аннексиялады. 190327 қаңтар Акренің Үшінші Республикасы Боливиядан тәуелсіздік жариялады. Астанасы – Сидаде-ду-Акре. 23 ақпан Куба Гуантанамо шығанағын Америка Құрама Штаттарына мәңгілікке жалға берді. 12 мамыр Мавритания Француз Республикасының протектораты болды. Сент-Луис – астанасы. 29 шілде Адамуа әмірлігі Солтүстік Нигерия протектораты мен Камерунға қосылды. 20 қазан Аляска шекарасы туралы дау Америка Құрама Штаттары мен Канада арасында шешілді. 3 қараша Панама Республикасы Колумбия Республикасынан бөлінді. Панама қаласы – астанасы. 11 қараша Боливия Республикасы мен Бразилия Құрама Штаттары Республикасы Петрополис шартына қол қойды. Боливия Бразилиядан Мату-Гросудағы жерді алды, ал Бразилия Акре Республикасын сіңірді. 18 қараша Панаманың жаңа Республикасы Америка Құрама Штаттарына Панама каналы аймағының бақылауын берді. Балбоа – әкімшілік орталығы. Ұлыбритания Сейшель аралдарын Маврикий колониясынан бөліп шығарды. Ачех соғысынан кейін Ачех сұлтандығы Нидерланд Корольдігіне қосылып, Голландия Шығыс Үнділерінің бөлігіне айналды. 190413 ақпан Франко-сиам конвенциясына сәйкес Сиам Корольдігі француздық Индокитайға шекаралық аумақтарды француздық Шантабуримен алмастырды. 4 мамыр Америка Құрама Штаттары Панама каналы аймағын аннексиялады. 4 қазан Париждің франко-испан конвенциясы Испания Корольдігінің Сагуиа-эль-Хамраны (кейінгі испандық Сахараның солтүстігі) ресми түрде бақылауын мойындады. Бразилия Құрама Штаттары Республикасы мен Британдық Гвиана арасындағы шекара төрелік арқылы анықталды. Даулы жердің жартысы әр тарапқа берілді. Француз Дагомеясы құрылды. Порто-Ново – астанасы. Шампасак корольдігі Францияға қосылып, Лаос француз протекторатының құрамына кірді. 19057 маусым Норвегия корольдігі Швеция корольдігімен жеке одақ бұзылуы арқылы Швеция және Норвегия корольдіктерінен тәуелсіздік жариялады. 5 қыркүйек Портсмут келісімінен кейін Лиаодун түбегі мен оңтүстік Маньчжуриядағы ресейлік темір жол Жапон империясына жалға берілді. Портсмут келісімінен кейін Жапон империясы 50° солтүстік енінен оңтүстікке қарай Сахалин аралын аннексиялады. 26 қазан Швеция Корольдігі одақтың таратылуын және Норвегия Корольдігінің тәуелсіздігін мойындады. Ұлыбритания Шығыс Африка протекторатының астанасын Момбасадан Найробиге көшірді. 19061 мамыр Лагос колониясы мен Оңтүстік Нигерия протектораты бірігіп, Оңтүстік Нигерия колониясы мен протекторатын құрды. Француз Республикасы өзінің Француз Конгосы колониясын Габон және Орта Конго колонияларына бөледі. Либревилл Габонның астанасы болып қалды. Бразавиль Орта Конгоның астанасы болды. Ұлыбритания мен Франция бірлесіп Жаңа Гебрид аралдарын басқарады. Порт-Вила – астанасы. 190723 наурыз Сиам Корольдігі француздық Индокитайға Тратпен алмастырылған аумақтарды берді. 24 сәуір Бразилия Құрама Штаттары Республикасы мен Колумбия Республикасы арасындағы шекара Богота шартымен анықталды. Бразилия Солимоэс өзенінің жағасындағы Кабеса-де-Кашорро ("Иттің басы") аймағындағы жерлерді алды. 6 шілде Британдық Орталық Африка протектораты Ньясаленд протектораты деп аталды. 26 қыркүйек Жаңа Зеландия Британ империясының құрамындағы Доминион болып жарияланды. Веллингтон – астанасы. Сол күні Ньюфаундленд Доминионы да жарияланды. Сент-Джонс – астанасы. 16 қараша Оклахома Америка Құрама Штаттарының 46-шы штаты ретінде одаққа қабылданды. 17 желтоқсан Угьен Вангчук Бутан Корольдігін құрды. Пунакха – қысқы астанасы, Тхимпу – жазғы астанасы. 19085 қазан Болгария Корольдігі Осман империясынан тәуелсіздік алды. София – астанасы. 6 қазан Австро-Венгрия Осман Вилаеті Боснияны (1878 жылғы Берлин шартынан бері де-факто австро-венгрлік басқаруда) Босния және Герцеговина Кондоминиумы ретінде ресми түрде аннексиялады (Босниялық дағдарысты тудырды). 15 қараша Бельгия королі Леопольд II өзінің жеке Конго еркін мемлекетін Бельгия Корольдігіне сатты. Колония Бельгиялық Конго деп аталды. 19099 шілде Сиам Корольдігі 1909 жылғы ағылшын-сиам шарты бойынша оңтүстік провинцияларын Британдық Малайяға берді.
1910-шы жылдар
ЖылКүніОқиғасы191015 қаңтарФранцуз Республикасы Габон, Орта Конго және Убанги-Шари колонияларынан Француз Экваторлық Африкасын құрды. Либревиль мен Банги Браззавильге астана ретінде бағынды.29 наурыз23 банко АҚШ-тан Мексикаға, ал 34 банко Мексикадан Америка Құрама Штаттарына 1905 жылғы Банко конвенциясының алғашқы қолданылуымен қосылды.31 мамырКейп колониясы, Натал колониясы, Трансваль және Оранж ерікті мемлекеті 1909 жылғы Оңтүстік Африка актісінің шарттары бойынша Оңтүстік Африка Одағы ретінде бірігіп, Доминион мәртебесіне ие болды.20 тамызКанада Америка Құрама Штаттарымен жасалған келісім бойынша Папаның ақымақтық аралына деген талабынан бас тартты.22 тамызКорей империясы бас берді және Жапония империясы оны аннексиялады.5 қазанПортугалия Корольдігінің орнына Бірінші Португалия Республикасы жарияланды. Касанже Корольдігі Португалия Анголасына қосылды.191117 тамызБіріккен Корольдік Баротзилендті, Солтүстік-Батыс Родезияны және Солтүстік-Шығыс Родезияны біріктіріп, Солтүстік Родезияны құрды.4 қарашаМарокко-Конго шарты бойынша Германия Франциядан Неукамерун аймағын алды, Мароккодағы Германияның талаптарынан бас тартқандығының орнына.29 желтоқсанМоңғолдың Богд хандығы Қытайдың Цин әулетінен тәуелсіздік жариялады. Нийссел Хурее астанасы болды. Британдық Үндістанның астанасы Калькуттадан Нью-Делиге көшірілді.19121 қаңтарҚытай Республикасы Синьхай революциясында Қытайдың Цин әулетін құлатты. Нанкин уақытша астана болды.6 қаңтарЖаңа Мексика Америка Құрама Штаттарының 47-ші штаты ретінде Одаққа қабылданды.14 ақпанАризона Америка Құрама Штаттарының 48-ші штаты ретінде Одаққа қабылданды.30 наурызФез шарты Марокконың француз протектораты ретінде қайта құрылуын ресми түрде бекітті.7 қарашаМексика АҚШ-тан 20 банконы, ал Америка Құрама Штаттары Мексикадан 11 банконы аннексиялады.10 тамызБірінші Балқан соғысынан кейін Бухарест шартына қол қойылды, оның шарттары бойынша: Болгария Батыс Тракияны және қазіргі Благоевград және Бургас облыстарының оңтүстік бөліктерін алды. Румыния Оңтүстік Добруджаны алды. Сербия Косовоны, қазіргі Солтүстік Македония Республикасының көп бөлігін және бұрынғы шекарасының батысындағы жаңа жерлерді алды. Грекия Эпир, Батыс Македония, Орталық Македония және соғыстан бұрын бақылауында болмаған Эгей теңізіндегі көптеген аралдарды алды. Албания қазіргі шекараларына дейін жеткізетін оңтүстік, шығыс және солтүстік жерлерді алды. Албания ресми түрде тәуелсіздік алды, бірақ оның көп бөлігі даулы болып қала берді. Черногория қазіргі Солтүстік аймағының көп бөлігін алды.29 қыркүйекЕкінші Балқан соғысынан кейін Константинополь шартына қол қойылды, оның шарттары бойынша: Осман империясы Бірінші Балқан соғысында жоғалтқан Шығыс Тракияның бөліктерін қайта алды. Балқан лигасы Энез бен Киикойды байланыстыратын сызықтың батысындағы барлық Османдық аумақтарын алды; осылайша Османдықтар Еуропалық аумақтарының барлығын жоғалтты, бірақ Түркияның қазіргі Еуропалық аумағының оңтүстік-шығыс жартысы сақталды.19141 қаңтарБіріккен Корольдік Оңтүстік Нигерияның отаршығы мен протекторатын және Солтүстік Нигерияның протекторатын біріктіріп, Нигерияның отаршығы мен протекторатын құрды. Лагос астанасы болды.7 наурызАлбания Албания княздығына айналды.17 сәуірТанну Урианхай Ресей империясының ресми протектораты болды.28 шілдеАрхигерцог Франц Фердинандтың қазасынан кейін Австро-Мажарстан Сербияға соғыс жариялады, Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастауы болды.1 қыркүйекРесей империясы астанасының атауын Санкт-Петербургтен Петроградқа өзгертті. Конго Корольдігі Португалия Анголасына қосылды.19151 мамырПанама каналы аймағының шекарасы Панама мен Америка Құрама Штаттары арасында қайта анықталды, нәтижесінде аумақтың шағын өзгеруіне әкелді.27 мамырАмерика Құрама Штаттары Хай-Бунау Варилла шартынан кейін Панама каналы аймағындағы Рио Чагрес сағасының маңындағы жерлерді аннексиялады.18 қазанГермания империясы Ресей империясы бағындырған Польшаның бөліктерінен Варшаваның бас басқармасын құрды.8 желтоқсанАмерика Құрама Штаттары Рио Чагрес, Кариб теңізі және Панама каналы аймағы арасындағы арал үшбұрышын аннексиялады.25 қыркүйекШпицберген Норвегияға берілді.27 қарашаБолгария Нойли-сюр-Сен шартына қол қойды, оның шарттары бойынша: Батыс Тракия Антантаға берілді. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі танылды және оған батыс шекарасының бойындағы шағын жер берілді. Добруджа Румыния Корольдігіне қайтарылды.
Bulgaria gains Western Thrace and the southern portions of what are now Blagoevgrad Province and Burgas Province. Romania gains Southern Dobruja. Serbia gains Kosovo, most of what is now the Republic of Northern Macedonia, and some new land to the west of its previous borders. Greece gains Epirus, West Macedonia, Central Macedonia, and most of the islands in the Aegean Sea that it did not control before the war. Albania gains southern, eastern, and northern lands that bring it to its current borders. Albania becomes officially independent, though large portions of its lands remain disputed. Montenegro gains most of what is now its Northern Region.29 SeptemberFollowing the Second Balkan War, the Treaty of Constantinople is signed, by the terms of which:
The Ottoman Empire regains the portions of Eastern Thrace it lost in the First Balkan War. The Balkan League gains all Ottoman territory west of the line joining Enez and Kıyıköy; thus the Ottomans lose all their European territory, except for what is roughly the southeastern half of Turkey's present day European territory.19141 JanuaryThe United Kingdom unites the Colony and Protectorate of Southern Nigeria and the Northern Nigeria Protectorate to form the Colony and Protectorate of Nigeria. Lagos is the capital.7 MarchAlbania becomes the Principality of Albania.17 AprilTannu Uriankhai is officially made a protectorate of the Russian Empire.28 JulyFollowing the assassination of Archduke Franz Ferdinand, Austria Hungary declares war on Serbia, precipitating the First World War.1 SeptemberThe Russian Empire changes the name of its capital from Saint Petersburg to Petrograd. The Kingdom of Kongo is annexed to Portuguese Angola.19151 MayThe Panama Canal Zone border is redefined between Panama and the United States of America resulting in slight territory changes.27 MayThe United States of America annexes some more land around the Rio Chagres mouth in the Panama Canal Zone due to the Hay–Bunau Varilla Treaty.18 OctoberThe German Empire creates the Government General of Warsaw from the parts of Poland conquered by the Russian Empire.8 DecemberThe United States of America annexes a triangle of island between the Rio Chagres, Caribbean Sea and the Panama Canal Zone.25 SeptemberSpitsbergen is awarded to Norway.27 NovemberBulgaria signs the Treaty of Neuilly sur Seine, by the terms of which:
Western Thrace is ceded to the Entente. The Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes is recognized and a small amount of land along the western border is ceded to it. Dobruja is returned to the Kingdom of Romania.
1920-шы жылдар
1920 жылғы 10 қаңтар Ұлыбритания Германияның Шығыс Африкасын ресми түрде өз билігіне алды және оның атын Танганьика деп өзгертті. Ұлттар Лигасы құрылды. 2 ақпан Эстонияның тәуелсіздік соғысы Тарту келісімшартымен аяқталды, ол Совет Ресейінен Эстонияға Ивангород (Янилинн) және Печори (Петсери) айналасындағы аумақтарды берді. 29 ақпан Мажарстан Корольдігі Мажарстан Республикасын алмастырды. 6 сәуір Алыс Шығыс Республикасы құрылды. Чита астана болады. 26 сәуір Хорезм Халық Кеңес Республикасы Хива хандығының орнын алады. 28 сәуір Әзірбайжан Кеңес Социалистік Республикасы Әзірбайжан Демократиялық Республикасының орнын алады. Сәуірдің соңы Триалдық Антанта Грекия Корольдігіне Батыс Фракияны берді. 4 маусым Мажарстан Трианон шартына қол қойды, оның шарттары бойынша Трансильвания және Банат, Кришана және Марамуреш аймақтарының бөлігі Румыния Корольдігінің құрамына енді. Чехословакия танылды. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі танылды. 5 маусым Гилан Социалистік Кеңес Республикасы Парсы Социалистік Кеңес Республикасы деп қайта аталды. Астанасы – Рашт. 9 шілде Дания жыл басында өткен плебисциттен кейін Солтүстік Шлезвигті ресми түрде біріктіреді. 23 шілде Ұлыбритания Шығыс Африка протекторатының көп бөлігінен Кения колониясын құрды. 25 қыркүйек Мускат және Оман сұлтандарының Оман имаматына елеулі автономия мен өзін-өзі басқаруды беретін, бірақ Мускат сұлтандарының егемендігін мойындайтын келісім арқылы қайта біріктіріледі. 8 қазан Бухара халықтық кеңес республикасы Бухара әмірлігін алмастырады. 29 қараша Армения кеңес социалистік республикасы Армения Демократиялық Республикасын алмастырады. Шығыс Африка протекторатының қалған бөлігі Кения протектораты деп қайта аталды. 1921 25 ақпан Грузин Совет Социалистік Республикасы Грузия Демократиялық Республикасын алмастырады. 18 наурыз Рига бейбітшілігі Польша мен Кеңес Ресейі, Кеңес Украинасы және Кеңес Беларусьінің арасындағы жаңа шекараларды анықтайды. 1 маусым Франция Француз Батыс Африкасын қайта ұйымдастырады және Мавритания колониясы құрылады. 5 маусым Гилан Социалистік Кеңес Республикасы Парсы Социалистік Кеңес Республикасы деп қайта аталды. 14 тамыз Тува Халық Республикасы Тану Урианхайды алмастырады және астанасының атын Белоцарсктан Кызылға ауыстырады. Қазан Түркия Арменияға деген талаптарынан бас тартып, Карс және оңтүстік Ахара айналасындағы аумақты иеленді. Нигер Франциядан бөлек колония ретінде құрылды. Зиндер астанаға айналды. 2 қараша Жабал Шаммар әмірлігі жеңіліп, Хайлді жаулап алғаннан кейін Неджд сұлтанына қосылды. 22 қараша Ұлыбритания Ауғанстанның тәуелсіздігін мойындады. 1922 28 ақпан Мысыр Корольдігі Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Қайырлылық – астана. 12 наурыз Грузин КСРО, Әзірбайжан КСРО және Армения КСРО бірігіп Транскавказ КСРО-ны құрады. Баку мен Ереван Тбилисиге астана ретінде берілді. 15 қараша Қиыр Шығыс Республикасы таратылып, Ресей Социалистік Федеративтік Кеңес Республикасымен біріктірілді. 17 қараша Осман империясы таратылды. Оның аумақтары негізінен Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткен одақтастардың протектораты болып табылады. 6 желтоқсан Ирландия еркін мемлекеті Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігінен Ирландия аралының бөлінуі арқылы құрылған тәуелсіз Доминион ретінде құрылды. Дублин – астана. 8 желтоқсан Солтүстік Ирландия Ирландия еркін мемлекетінен бөлініп, Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің құрамына кіреді. 30 желтоқсан Ресей Социалистік Федеративтік Кеңес Республикасы, Закавказдық Социалистік Федеративтік Кеңес Республикасы, Украина Социалистік Кеңес Республикасы және Белоруссия Социалистік Кеңес Республикасы бірігіп, Кеңес Социалистік Республикаларының Одағы (КСРО) құрады. Тбилиси, Харьков және Смоленск Мәскеуге астана ретінде берілді. 1923 1 ақпан Америка Құрама Штаттары Панама каналы аймағы үшін Мадден көлінің болашақ орнын қосады. 29 қазан Осман империясының құлдырауынан кейін Түркия Республикасы құрылды. Анкара – астанасы. 15 қараша Гондурас Америка Құрама Штаттарымен дау туғызып, Лебедь аралдарын өзіне ие деп санайды. Бельгия Корольдігі өз колониясы Конгоның астанасын Бомадан Леопольдвиллге көшіреді. 1924 17 ақпан Бухара халықтық кеңес республикасы Кеңес Одағына қосылады. 27 қазан Хорезм халықтық кеңес республикасы Кеңес Одағына қосылады. 26 қараша Моңғол халықтық республикасы құрылды. Улан-Батор – астанасы. 1925 1 қаңтар Норвегия Корольдігі астанасының атын Кристианиядан Ослоға өзгертеді. 22 қаңтар Албания Республикасы Албания Княздығын алмастырады. 4 наурыз Америка Құрама Штаттары Америка Самоасының бөлігі ретінде Суэйнс аралын қосады. 29 маусым Британия солтүстік Юбаланды Италияға тапсырады, ол Ольтре-Гюбаның итальяндық колониясына айналды. 1 шілде Қытай Республикасы уақытша астанасын Нанкиннен Кантонға көшіреді. 17 шілде Америка Құрама Штаттары мен Канада арасындағы келісімшарт екі елдің шекарасын сәл түзетуге мүмкіндік береді. Жалпы, Америка Құрама Штаттары 30-35 акр жерге ие болды. 1 қыркүйек Тарата Чилиден Перуға қайтарылды. 6 желтоқсан Британия египеттік шекараны итальяндық Ливияның пайдасына түзетті, оған Джарабуб және Куфра оазистерін берді. 1926 27 мамыр Риф Республикасы Испания және Францияның Мароккодағы оккупациялық күштері тарапынан таратылды. 9 маусым Ауғанстан Ауғанстан Корольдігіне айналды. 30 маусым Ольтре-Гюба итальяндық Сомалиге қосылды. 1927 29 қаңтар Неджд және Хиджаз ішінде Неджд сұлтанаты Неджд Корольдігі және оның тәуелділіктері деп қайта аталды. 12 сәуір Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігі Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Біріккен Корольдігі деп атын өзгертті. 9 мамыр Австралия ынтымақтастығы парламенттік отырысын Мельбурннен мақсатты түрде салынған Канберраға көшірді. 18 шілде Америка Құрама Штаттары Панама каналы аймағы үшін Табога және Табогуилладан 38 гектар жерді қосады. 28 қазан Арарат Республикасы Түркиядан тәуелсіздік жариялайды. Француз Сириясында Суаида мемлекеті Джабал Друзе тауының атымен Джабал Друзе мемлекеті деп қайта аталды. 1928 4 сәуір Америка Құрама Штаттары Пальмас аралын, Филиппиннің Америкалық аумағын Нидерландқа Пальмас аралы ісінен кейін берді. 23 сәуір Мексика мен Америка Құрама Штаттары арасында 41 банк алысады. 26 мамыр Америка Құрама Штаттары Мексикадан Лас Аджунтас банкін қосады. 1 қыркүйек Албания Корольдігі Албания Республикасын алмастырады. 24 қыркүйек Америка Құрама Штаттары Лас Минас шығанағының жанындағы «200 Фут Төбесінде» 3 гектар жерді қосады. 19 ақпан Америка Құрама Штаттары Мексикадан Агилар, Табалопа, Кибира және Лос Пуликес банктерін қосады. 3 наурыз Америка Құрама Штаттары Мексикадан Бермудез, Compania Agricola, Charles Davis, Calero, Diablo және Guayuco банктерін қосады және Мексика Америка Құрама Штаттарынан Azcarate, Arroyo del Alamo, Newman және Pruitt банктерін қосады. 18 наурыз Америка Құрама Штаттары Мексикадан Вебер банкін қосады. 21 наурыз Америка Құрама Штаттары Мексикадан Сан-Лоренцо банкін қосады. 9 сәуір Америка Құрама Штаттары Мексикадан Гальего және Нуньес банктерін қосады. 25 сәуір Америка Құрама Штаттары Мексикадан Ла Качанилья, Ринкон де Марселино және Кэмп Райс банктерін қосады. 28 сәуір Америка Құрама Штаттары Мексикадан Эль Карино банкін қосады. 1 мамыр Америка Құрама Штаттары Мексикадан Лас Пьедрас және Макс Мюллер банктерін қосады. 22 шілде Америка Құрама Штаттары Хикарита аралында 25 гектар және Пунта Морро де... жерін қосады.
Transylvania and parts of Banat, Crișana, and Maramureș became part of the Kingdom of Romania. Czechoslovakia is recognized. The Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes is recognized.5 JuneThe Socialist Soviet Republic of Gilan declares independence from the Qajar Iran. The capital is Rasht.9 JulyDenmark officially incorporates Northern Schleswig following a plebiscite held earlier in the year.23 July The United Kingdom creates the Colony of Kenya from most part of the East Africa Protectorate.25 SeptemberThe Sultanate of Muscat and Oman is reunified through an agreement which grants substantial autonomy and self government to the Imamate of Oman but recognizes the sovereignty of the Sultanate of Muscat.8 OctoberThe Bukharan People's Soviet Republic supersede the Emirate of Bukhara.29 NovemberThe Armenian Soviet Socialist Republic supersedes the Democratic Republic of Armenia. The remaining part of the East Africa Protectorate is renamed to the Protectorate of Kenya.192125 FebruaryThe Georgian Soviet Socialist Republic supersedes the Democratic Republic of Georgia.18 MarchThe Peace of Riga defines new borders between Poland and Soviet Russia, Soviet Ukraine, and Soviet Belarus.1 JuneFrance reorganizes French West Africa and the colony of Mauritania is established.5 JuneThe Socialist Soviet Republic of Gilan is renamed to the Persian Socialist Soviet Republic.14 AugustThe Tuvan People's Republic supersedes Tannu Uriankhai and changes the name of its capital from Belotsarsk to Kyzyl. SeptemberThe Persian Socialist Soviet Republic officially came to an end.18 SeptemberThe Rif Republic is declared in Spanish Morocco with no recognition.12 OctoberUpper Silesia is divided between Poland and Germany.13 OctoberIn the Treaty of Kars, Turkey relinquishes claims to Armenia but gains the area around Kars and southern Achara. Niger is established as a separate French colony. Zinder becomes the capital.2 NovemberThe Emirate of Jabal Shammar is defeated and annexed by the Sultanate of Nejd after the Conquest of Ha'il.22 NovemberThe United Kingdom recognizes the independence of Afghanistan.192228 FebruaryThe Kingdom of Egypt gains independence from the United Kingdom. Cairo is the capital.12 MarchThe Georgian Soviet Socialist Republic, Azerbaijani Soviet Socialist Republic, and the Armenian Soviet Socialist Republic unite to form the Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic. Baku and Yerevan yield to Tbilisi as the capital.15 NovemberThe Far Eastern Republic is disestablished and merged with the Russian Socialist Federative Soviet Republic.17 NovemberThe Ottoman Empire is dissolved. Its territories are mostly made protectorates of the victorious Allies of World War I.6 DecemberThe Irish Free State is constituted as an independent Dominion formed through the secession of the island of Ireland from the United Kingdom of Great Britain and Ireland. Dublin is the capital.8 DecemberNorthern Ireland secedes from the Irish Free State to again form a constituent country of the United Kingdom of Great Britain and Ireland.30 DecemberThe Russian Socialist Federative Soviet Republic, the Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic, the Ukrainian Soviet Socialist Republic, and the Byelorussian Soviet Socialist Republic unite to form the Union of Soviet Socialist Republics (Soviet Union). Tbilisi, Kharkov, and Smolensk yield to Moscow as the capital.19231 FebruaryThe United States of America annexes the future location of Madden Lake for the Panama Canal Zone.29 OctoberThe Republic of Turkey is established following the fall of the Ottoman Empire. Ankara is the capital.15 NovemberHonduras claims Swan Islands, creating a dispute with the United States of America. The Kingdom of Belgium moves the capital of its colony of the Congo from Boma to Leopoldville.192417 FebruaryThe Bukharan People's Soviet Republic joins the Soviet Union.27 OctoberThe Khorezm People's Soviet Republic joins the Soviet Union.26 NovemberThe Mongolian People's Republic is established. Ulan Bator is the capital.19251 JanuaryThe Kingdom of Norway changes the name of its capital from Kristiania to Oslo.22 JanuaryThe Republic of Albania supersedes the Principality of Albania.4 MarchThe United States of America annexes Swains Island as part of American Samoa.29 JuneBritain transfers control of northern Jubaland to Italy, becoming the Italian colony of Oltre Giuba.1 JulyThe Republic of China relocates its provisional capital from Nanking to Canton.17 JulyA treaty between the United States of America and Canada slightly adjusts the border between the two. Overall the United States gained between 30 and 35 acres.1 SeptemberTarata is returned to Peru by Chile.6 DecemberBritain adjusts the Egyptian border in favor of Italian Libya, giving it the Jarabub and Kufra oases.192627 MayThe Rif Republic is dissolved by Spanish and French occupation forces in Morocco.9 JuneAfghanistan becomes the Kingdom of Afghanistan.30 JuneOltre Giuba is incorporated into Italian Somaliland.192729 JanuaryWithin the Nejd and Hejaz, the Sultanate of Nejd is renamed the Kingdom of Nejd and its Dependencies.12 AprilThe United Kingdom of Great Britain and Ireland changes its name to the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.9 MayThe Commonwealth of Australia moves its seat of parliament from Melbourne to the purpose built capital of Canberra.18 JulyThe United States of America annexes 38 hectares of Taboga and Taboguilla for the Panama Canal Zone.28 OctoberThe Republic of Ararat declares independence from Turkey. In French Syria, the State of Souaida is renamed the Jabal Druze State, after the mountain called Jabal al Druze.19284 AprilThe United States of America cedes Palmas, American Territory of Philippines to the Netherlands after the Island of Palmas Case.23 April41 bancos are exchanged between Mexico and the United States of America.26 MayThe United States of America annexes the Las Adjuntas banco from Mexico.1 SeptemberThe Kingdom of Albania supersedes the Republic of Albania.24 SeptemberThe United States of America annexes three hectares of land at El Cerro de Doscientos Pies ("200 Foot Hill") near Las Minas Bay for the Panama Canal Zone.19 FebruaryThe United States of America annexes the Aguilar, Tabalopa, Quibira, and Los Puliques bancos from Mexico.3 MarchThe United States of America annexes the Bermudez, Compania Agricola, Charles Davis, Calero, Diablo, and Guayuco bancos from Mexico and Mexico annexes the Azcarate, Arroyo del Alamo, Newman, and Pruitt bancos from the United States.18 MarchThe United States of America annexes the Weber banco from Mexico.21 MarchThe United States of America annexes the San Lorenzo banco from Mexico.9 AprilThe United States of America annexes the Gallego and Nunez bancos from Mexico.25 AprilThe United States of America annexes the La Cachanilla, Rincon de Marcelino, and Camp Rice bancos from Mexico.28 AprilThe United States of America annexes the El Carino banco from Mexico.1 MayThe United States of America annexes the Las Piedras and Max Muller bancos from Mexico.22 JulyThe United States of America annexes 25 hectares on Jicarita Island and 60 hectares at Punta Morro de Puercos for the Panama Canal Zone.22 MayMexico annexes the Ochoa and El Jazmin bancos from the United States of America.12 JuneThe Australian territories of North Australia and Central Australia merge to form the Northern Territory.10 JulyNorway claims territory in eastern Greenland as Erik the Red's Land.7 NovemberThe Chinese Soviet Republic is established by the Chinese Communist Party as a group of discontiguous territories within the larger Republic of China.11 DecemberBy the Statute of Westminster 1931, the Irish Free State and the Union of South Africa become fully sovereign states.193218 FebruaryThe Empire of Japan takes over northeastern China and establishes Manchukuo. Hsinking becomes its capital.25 FebruaryThe United States of America annexes the El Morillo banco from Mexico.12 MayThe United States of America annexes the Diablo Segundo banco from Mexico.17 MayPanama annexes a small area of land at Punta Paitilla from the United States' Panama Canal Zone.4 JuneThe Republic of Chile changes its name to the Socialist Republic of Chile.24 JuneFollowing the revolution, Kingdom of Siam supersedes the Rattanakosin Kingdom. Bangkok remains the capital.13 SeptemberThe Socialist Republic of Chile changes its name back to the Republic of Chile.23 SeptemberThe personal union of the Kingdom of Nejd and Hejaz unify to form the Kingdom of Saudi Arabia.3 OctoberThe Iraqi Kingdom (Iraq) gains independence from the United Kingdom. Baghdad is the capital.13 DecemberThe United States of America annexes the Mangsee Island and seven of the Turtle Islands into the Commonwealth of the Philippines from the United Kingdom.193323 MarchNazi Germany supersedes the Weimar Republic.5 AprilErik the Red's Land in Greenland is ceded by Norway to Denmark.13 JuneThe United Kingdom cedes Enderby Land and Victoria Land to Australia as the Australian Antarctic Territory.17 JulyMexico annexes the Hollinsworth banco from the United States of America.12 NovemberA Uyghur independence movement creates the Islamic Republic of East Turkistan. Kashgar is the capital.19341 JanuaryItaly creates Italian Libya with the merger of the colonies of Tripolitania, Cyrenaica, and Fezzan. The capital is Tripoli.6 FebruaryThe Islamic Republic of East Turkistan is taken over by the Republic of China.27 FebruaryThe United States of America annexes the Villarreales Segundo banco from Mexico.1 MarchManchukuo is renamed Manchutikuo.6 AprilSpain establishes a protectorate in Ifni, in territory it had claimed since 1860.6 OctoberThe Catalan State proclaims itself independent of the Spanish Republic. Barcelona is the capital.7 OctoberThe Catalan State is disestablished and reabsorbed into the Spanish Republic.15 OctoberThe Chinese Soviet Republic is annexed by the Republic of China.19357 January The Franco Italian Agreement of 1935 de facto transfers the Aouzou Strip from French control to Italian control. The land is never officially ceded however, creating a territorial dispute that would ultimately lead to the 1978–87 Chadian–Libyan conflict. The dispute was solved by a 1994 International Court of Justice case, that stated the land belonged to Chad – the international border was what existed prior to the aforementioned 1935 agreement.21 MarchReza Shah Pahlavi changes the name of the Imperial State of Persia to the Imperial State of Iran.26 MarchJarvis Island is transferred from the United Kingdom to the United States.1 AprilThe Territory of the Saar Basin is taken over by Nazi Germany.3 OctoberItaly invades Ethiopia, beginning the Second Italo Ethiopian War.3 NovemberThe Hellenic Republic is renamed the Kingdom of Greece after a coup d'état and a referendum staged by Georgios Kondylis to restore the monarchy under King George II of Greece.15 NovemberThe United States territory of the Philippines becomes the semi independent Commonwealth of the Philippines.25 NovemberThe East Hebei Autonomous Government is created in China after the invasion of eastern Hebei by the Empire of Japan. Tongzhou is the capital.19367 MarchNazi Germany unilaterally remilitarises the Rhineland region, which was made demilitarised after the First World War.9 MayThe Ethiopian Empire is taken over by Italy as Italian Ethiopia following the Italian victory in the Second Italo Abyssinian War.1 JuneThe Italian colonies of Eritrea, Ethiopia, and Italian Somaliland merge to form Italian East Africa.17 JulySpanish Nationalist forces take over Spanish Morocco, starting the Spanish Civil War.23 JulyThe Spanish State under Nationalist rebel leader Francisco Franco proclaims itself the sole government of Spain.6 AugustThe United Kingdom claims Enderbury Island and McKean Island and reasserts its claim to Kanton Island. SeptemberIfni and Spanish Sahara are taken over by Spanish Nationalist forces.14 OctoberSpanish Guinea is taken over by Spanish Nationalist forces.2 DecemberIn the French Mandate of Syria, the Jabal ad Druze is integrated into the Syrian Republic.5 DecemberIn the French Mandate of Syria, the Sanjak of Latakia is integrated into the Syrian Republic.22 DecemberThe Anglo Egyptian Treaty of 1936 is ratified and all British troops are withdrawn from Egypt, except for within the Suez Canal Zone. The former colony of Curaçao and Dependencies is renamed the Territory of Curaçao following the implementation of several laws resulting from the 1922 abolition of colonies in the Kingdom of the Netherlands. Willemstad on Curaçao remains the capital.19371 AprilThe Aden Settlement is separated from British India and changed into the Aden Colony and Protectorate. The city of Aden becomes the capital. British Burma is separated from the British Raj and becomes a separate British colony. Rangoon becomes the colony's capital.22 NovemberThe Mongol Military Government is renamed the Mongol United Autonomous Government.5 DecemberThe Japanese invade Shanghai, creating the Dadao Municipal Government of Shanghai.14 DecemberThe Japanese invasion of China continues with the creation of the Provisional Government of the Republic of China.29 DecemberThe Irish Free State changes its name to Ireland.193812 JanuaryTristan da Cunha becomes a dependency of Saint Helena, a crown colony of the United Kingdom.14 JanuaryNorway lays claims in Antarctica as Queen Maud Land, which lies between 20° west and 45° east.8 MarchThe United States claims the Canton and Enderbury Islands.13 MarchNazi Germany annexes the Federal State of Austria in the Anschluss. Vienna yields to Berlin as the capital.28 MarchThe Reformed Government of the Republic of China is formed after Japan invades northeastern China.29 JulyThe Australian Federal Capital Territory is renamed the Australian Capital Territory.7 SeptemberThe area known as Hatay gains independence from French Syria as the Hatay State.30 SeptemberThe Munich Agreement transfers the Sudetenland from Czechoslovakia to Germany and gives parts to Hungary and Poland. The Czechoslovak Republic is renamed the Czecho Slovak Republic.3 OctoberTransfer by the United Kingdom to Ireland of all Treaty Ports is completed.193914 MarchCzechoslovakia is dissolved as it is occupied by Nazi Germany. Germany establishes Slovak State as a puppet state.15 MarchCarpatho Ukraine is proclaimed but remains unrecognized, and the same day is occupied and annexed by Hungary.16 MarchThe Protectorate of Bohemia and Moravia is proclaimed as a German protectorate.23 MarchGermany annexes the Klaipėda Region/Memel Territory from Lithuania.1 AprilThe Spanish State supersedes the Second Spanish Republic with the Nationalist victory in the Spanish Civil War.3 AprilThe United States of America annexes the Lozano banco from Mexico.6 AprilThe islands of Canton and Enderbury are put under the Canton and Enderbury Islands condominium of the United States and the United Kingdom.12 AprilItaly annexes the Albanian Kingdom.23 JuneThe Kingdom of Siam changes its name to the Kingdom of Thailand.10 JulyNazi Germany changes its name to the Greater German Empire.23 JulyTurkey fully annexes the Republic of Hatay.27 JulyPanama annexes a corridor of land connecting both separated pieces of the United States' Panama Canal Zone.16 AugustThe United States of America claims Fakaofo, Funafuti, Hull Island, Niulakita, Nukufetau, and Nukulaelae.1 SeptemberWorld War II begins with the invasion of Poland by Nazi Germany. Japanese occupied Mengjiang is renamed the Mengjiang United Autonomous Government.2 SeptemberThe Free City of Danzig is annexed by Germany. Danzig yields to Berlin as the capital.14 SeptemberThe colonies of French Guiana, Guadeloupe, Inini, Martinique, and Saint Pierre and Miquelon merge into the colony of the French Antilles and Guiana.17 SeptemberThe Soviet Union invades the Republic of Poland.28 SeptemberThe government of the Republic of Poland collapses, inviting military occupation by Nazi Germany.6 OctoberThe former territory of the Republic of Poland is partitioned between Nazi Germany and the Soviet Union, per the terms of the Molotov–Ribbentrop Pact.12 OctoberThe General Government for the Occupied Polish Territories is created after the invasion of the Republic of Poland by Nazi Germany.1 DecemberThe Finnish Democratic Republic is created after the invasion of Finland by the Soviet Union. Terijoki is the de facto capital.
1960 жылдар
ЖылКүніОқиғасы1960 1 қаңтарКамерун Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Яунде қала бас қаласы болып қала береді. Ұлыбританияның Ливард аралдары Антигуа, Монтсеррат, Сент-Кристофер, Невис және Ангилья, сондай-ақ Ұлыбританияның Виргин аралдарына таратылды. Ұлыбританияның жел жағалауы аралдары Доминика, Гренада, Сент-Люсия және Сент-Винсент британдық колонияларына таратылды. Ұлыбританияның Виргин аралдары жеке тәждік колониясы болды, ал қалғандары Батыс Үнді Федерациясының құрамында қалды. 1 сәуірФранция Мадагаскар Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай Үнді мұхитындағы шашыраңқы аралдарды бөліп алды. Қыркүйек айында Шашыраңқы аралдардың басқару құқығы Реюньон префектіне берілді. 21 сәуір Бразилия Біріккен Штаттары Республикасы астанасын Рио-де-Жанейродан Бразилиаға көшірді. 27 сәуір Того Республикасы (Того) Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Ломе қала бас қаласы болып қала береді. 14 маусым Оңтүстік Касаи Конго Республикасынан (Леопольдвиль) тәуелсіздігін жариялады. 20 маусым Француз Суданы Франциядан, Сенегал Мали Федерациясы ретінде тәуелсіздік алды. 26 маусым Малагаси Республикасы (Мадагаскар) Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Антананариву қала бас қаласы болып қала береді. Ұлыбританиялық Сомалиленд Сомалилендтың сенімгерлік аумағымен бірігуге дайындық ретінде Сомалиленд мемлекеті ретінде Уэльсден уақытша тәуелсіздік алды. 30 маусым Бельгия Конгосы Бельгия Корольдігінен Конго Республикасы (Леопольдвиль Конгосы) ретінде тәуелсіздік алды. Леопольдвиль қала бас қаласы болып қала береді. 1 шілде Сомали Республикасы 46-шы меридианның шығыс аумақтары, Сомалилендтың сенімгерлік аумағы және Сомалиленд мемлекетінің бірігуі арқылы құрылды. Могадишу қала бас қаласы болды. Гана өз атын Гана Республикасы деп өзгертіп, Британ монархиясымен барлық байланыстарын Commonwealth патшалығы ретінде үзіп, Ұлттар Достастығының құрамында қалды. 11 шілде Чехословакия Республикасы өз атын Чехословакия Социалистік Республикасы деп өзгертті. Катанга мемлекеті Конго Республикасынан (Леопольдвиль) тәуелсіздігін жариялады, бірақ мойындалмады. 1 тамыз Дагомея Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Порто-Ново қала бас қаласы болып қала береді. 3 тамыз Нигер Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Ниамей қала бас қаласы болып қала береді. 5 тамыз Жоғарғы Вольта Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Уагадугу қала бас қаласы болып қала береді. 7 тамыз Кот-д'Ивуар Франциядан тәуелсіздік алды. Абиджан қала бас қаласы болып қала береді. 11 тамыз Чад Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. 13 тамыз Орталық Африка Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Банги қала бас қаласы болып қала береді. 15 тамыз Конго Республикасы (Конго Бразавиль) Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. 16 тамыз Кипр Республикасы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Лефкосия (Никосия) қала бас қаласы болып қала береді. Ұлыбритания Акротири мен Декелияны өз бақылауында ұстайды. 17 тамыз Габон Республикасы (Габон) Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Либревилл қала бас қаласы болып қала береді. 20 тамыз Сенегал Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Дакар қала бас қаласы болып қала береді. 22 қыркүйек Мали Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Бамако қала бас қаласы болып қала береді. 1 қазан Қытай Халық Республикасына 340 км² аумақ, ал Мьянмаға 220 км² аумақ екі ел арасындағы шекараны белгілейтін шекаралық келісім бойынша берілді. Нигерия Федерациясы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Лагос қала бас қаласы болып қала береді. 28 қараша Мавритания Ислам Республикасы Француз Республикасынан тәуелсіздік алды. Ноуакшот қала бас қаласы болып қала береді. 1961 14 қаңтар Индия Португалияның Индиясын аннексиялады, ал Португалия оған өз талаптарын сақтайды. 27 сәуір Сьерра-Леоне Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Фритаун қала бас қаласы болып қала береді. 31 мамыр Оңтүстік Африка Одағы Комонвельд патшалығы болудан бас тартып, өз атын Оңтүстік Африка Республикасы деп өзгертеді. Претория, Кейптаун және Блумфонтейн астаналары болып қала береді. Оңтүстік Африка уақытша Келістіруші Ұлттар Одағынан шықты. 1 маусым Солтүстік Камерун Нигерияға қосылды. 19 маусым Кувейт мемлекеті Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Кувейт қаласы астана болып қала береді. 23 маусым Антарктика келісімінің жүйесі Антарктика материгін және 60-шы оңтүстік параллельдің оңтүстігіндегі барлық жерлер мен суларды басқару үшін күшіне енеді. 28 қыркүйек Араб Біріккен Штаттарында Сирия Араб Біріккен Республикасынан шығып, Сирия Араб Республикасы деген есімге қайта оралды. Португалияның Дадра және Нагар Хавели еркін мемлекеті Индияға қосылды, Португалия оған талап етуді тоқтатты. Португалия Сан-Жуан-Баптиста-де-Ажуданы Дагомеяға берді. Португалияның Сан-Жуан-Баптиста-де-Ажуда бекінісі (қазіргі Оуида) Дагомеяға қосылды. 1 қазан Ұлыбританияның Камерунның оңтүстік бөлігі Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, Камерун Республикасымен бірігіп, Камерун Федеративтік Республикасын құрды. Яунде қала бас қаласы болып қала береді. 1 желтоқсан Голландиялық Жаңа Гвинея Батыс Папуа деп аталды. 9 желтоқсан Танганьика Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Дар-эс-Салам қала бас қаласы болып қала береді. 19 желтоқсан Индия Республикасы Португалияның Индиясынан Гоа, Даман және Диуды аннексиялады. 28 желтоқсан Сирия Араб Республикасы Араб Біріккен Республикасынан бөлініп, Мысырды федерацияның жалғыз мүшесі қалдырды. Қайыр қаласы Араб Біріккен Республикасының астанасы болып қалады. Дамаск қайтадан Сирияның астанасы болды. 30 желтоқсан Оңтүстік Касаи Конго (Леопольдвиль) мемлекетіне қайтарылды. 1962 1 қаңтар Батыс Самоа тәуелсіз мемлекеті Жаңа Зеландиядан тәуелсіздік алды. Апиа қала бас қаласы болып қала береді. 3 наурыз Ұлыбритания Антарктикада талап етілген аумаққа бірлік берді, ол Британдық Антарктикалық аумағы, бірақ бұл Антарктика келісімі бойынша тоқтатылды. 31 мамыр Батыс Үнді Федерациясы таратылды және мүше мемлекеттер Ұлыбританияның Батыс Үнді аралдарының бөліктері ретіндегі мәртебесіне оралды. Чагуарамас Лондонға бас қала ретінде берілді. 1 шілде Бурунди Корольдігі және Руанда Республикасы Бельгия Корольдігінен тәуелсіздік алды. Бужумбура және Кигали тиісінше астаналар болып қалады. 3 шілде Францияның теңізастық департаменті Алжир Франциядан тәуелсіздік алды. Алжир қала бас қаласы болып қала береді. 6 тамыз Ұлыбритания Ямайкадан Кайман аралдары мен Теркс және Кайкос аралдарының тәждік колонияларын құрды. Жоржтаун және Кокберн Таун тиісінше астаналар болып қалады. Ямайканың тәждік колониясы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Кингстон қала бас қаласы болып қала береді. 31 тамыз Тринидад және Тобаго Ұлыбританиядан Комонвельд патшалығы ретінде тәуелсіздік алды. Порт-оф-Спейн қала бас қаласы болып қала береді. 25 қыркүйек Алжир Халықтық Демократиялық Алжир Республикасы болды. 26 қыркүйек Йеменнің Мутаваккил Корольдігінің астанасы Таизден Санаға көшірілді. 27 қыркүйек Йеменнің Мутаваккил Корольдігі (Солтүстік Йемен) Йемен Араб Республикасымен құлатылды. Сана қала бас қаласы болды. 1 қазан Батыс Папуа Нидерландтан БҰҰ-ның билігіне Батыс Жаңа Гвинея ретінде берілді. 9 қазан Уганда Ұлыбританиядан Комонвельд патшалығы ретінде тәуелсіздік алды. Кампала қала бас қаласы болып қала береді. 14 қараша Эритрея Эфиопия Империясының провинциясы болды, федерация бойынша болған автономиясын жойды. 21 қараша Қытай Халық Республикасы Аксай Чиннің барлық аумағын басып алып, атысты тоқтатты. Үндістан осы аумаққа талап етуді жалғастыруда. 9 желтоқсан Танганьика Республикасы болып қайта аталды және Британ монархиясымен барлық байланыстарын Комонвельд патшалығы ретінде үзіп, бірақ Ұлттар Достастығында қалды. 1963 15 қаңтар Катанга Конго (Леопольдвиль) мемлекетіне қайтарылды. 3 наурыз Қытай Халық Республикасы Пәкістаннан Транс Каракорам трактын алды. Үндістан осы аумаққа талап етуді жалғастыруда. 7 сәуір Югославия Федеративтік Халық Республикасы...
1970 жылдар
ЖылКүніОқиға1970 15 қаңтарБиафра Республикасы бас тартып, Нигерияға қайта қосылады.18 қаңтарКувейт пен Сауд Арабиясы екі ел арасындағы Бейтарап аймақты бөлу туралы келісімді ратификациялайды.23 ақпанГуаяна өз атын Гуана Кооперативтік Республикасы деп өзгертеді және Британ монархиясымен барлық байланыстарын үзді, бірақ Ұлттар Достастығында қалады.2 наурызРодезия Родезия Республикасы деп жарияланды, бірақ бұл халықаралық қауымдастық және Ұлыбритания тарапынан заңсыз деп жарияланды. Родезия де-юре британдық колония болып қала береді.18 наурызПринц Нородом Сиануктың биліктен шеттетілуінен кейін Камбоджа Корольдігі өз атын Камбоджа Мемлекеті деп өзгертеді.24 сәуірРеферендумнан кейін Гамбия өз атын Гамбия Республикасы деп өзгертеді және Британ монархиясымен барлық байланыстарын Commonwealth мемлекеті ретінде үзді, бірақ Ұлттар Достастығында қалады.1 мамырБритандық Гондурас өзінің астанасын Белиз қаласынан Белмопанға көшіре бастайды.4 маусымТонга Корольдігі Ұлыбританиядан толық тәуелсіздік алып, протекторат келісімінен бас тартады. Тонга Ұлттар Достастығында толық тәуелсіз монархияға айналады. Нукуалофа астана болып қала береді.27 шілдеМексика 1905 жылғы Банко конвенциясының шарттарына сәйкес АҚШ-тан 15 банконы, ал АҚШ Мексикадан 4 банконы қосады; Мексика таза 507,6 гектар (1254,1 акр) иеленеді.9 тамызМаскат және Оман сұлтанаты өз атын Оман сұлтанатына өзгертеді.9 қазанКамбоджа Мемлекеті өз атын Кхмер Республикасына өзгертеді.10 қазанФиджи колониясы Ұлыбританиядан Фиджи Доминионы ретінде тәуелсіздік алады.29 қазанМексика 1905 жылғы Банко конвенциясының шарттарына сәйкес Америка Құрама Штаттарынан Паналес және Лома дель Пинто Секундо банколарын 72 гектар (177,8 акр) иеленді.30 қарашаОңтүстік Йемен Халық Республикасы өз атын Йемен Халық Демократиялық Республикасы деп өзгертеді.1971 26 наурызПәкістандық әскерлердің қатаң шаралары кезінде Шығыс Пәкістан Пәкістаннан бөлініп, Бангладеш Халық Республикасы болып жарияланды, бұл Азаттық соғысын тудырды. Бангладеш Ұлттар Достастығына кіреді. Дака астана болады.19 сәуірСьерра-Леоне өз атын Сьерра-Леоне Республикасы деп өзгертеді және Британ монархиясымен барлық байланыстарын Commonwealth мемлекеті ретінде үзді, бірақ Ұлттар Достастығында қалады.14 тамызБахрейн және оның тәуелділіктері протектораты Ұлыбританиядан Бахрейн Мемлекеті ретінде тәуелсіздік жариялайды; Ұлыбританиямен жасалған арнайы шарттар келесі күні жойылады. Манама астана болып қала береді.1 қыркүйекҚатар протектораты Ұлыбританиядан Қатар Мемлекеті ретінде тәуелсіздік жариялайды; Ұлыбританиямен жасалған арнайы шарттар екі күннен кейін жойылады. Доха астана болып қала береді.11 қыркүйекРеферендумнан кейін Біріккен Араб Республикасы өз атын Египет Араб Республикасы деп өзгертеді.25 қазанҚытай Халық Республикасы Біріккен Ұлттар Ұйымында Қытай Республикасының орнын иеленеді.27 қазанКонго Демократиялық Республикасы өз атын Заир Республикасы деп өзгертеді.29 қарашаБритандық әскерлердің кетуінен кейін Иран Рас Аль Хайманың Келісілген мемлекетінен Үлкен және Кіші Тунб аралдарын басып алады.30 қарашаБритандық әскерлердің кетуінен кейін Иран Шаржаның Келісілген мемлекетінен Әбу Муса аралдарын басып алады.1 желтоқсанБіріккен Корольдік Келісілген мемлекеттердің үстіндегі протекторатын тоқтатады.2 желтоқсанБіріккен Араб Әмірліктері бұрынғы Келісілген мемлекеттердің жеті әмірлігінің алтысы арасында құрылды: Әбу Даби, Аджман, Дубай, Фуджа, Шаржа және Умм Аль Кувейн. Әбу Даби қаласы астана болады. Рас Аль Хайма әмірлігі уақытша тәуелсіздікке ие болады, өйткені ол басқа бұрынғы бітімгершілік мемлекеттер арасындағы келісім шарттарын қабылдамайды. Рас-Ал-Хайма қаласы астана болып қала береді.13 желтоқсанАвстралия Папуа және Жаңа Гвинея аумағының атын Папуа-Жаңа Гвинея деп өзгертеді.16 желтоқсанПакистанның шығыс қанатының бөлінуі Бангладеш тәуелсіздігі Пакистандық күштердің капитуляциясымен қамтамасыз етілді, көп ұзамай әлемдік державалар оны жаңа мемлекет ретінде дереу таниды. Бангладеш Ұлттар Достастығына кіретін республика болып табылады.1972 1 қаңтар1971 жылдың 1 қыркүйегінде Мысырда, Ливияда және Сирияда бір мезгілде өткізілген референдумдардан кейін Араб Республикалары Федерациясы мемлекеттердің бірігуіне бағытталған конфедерация ретінде құрылды.10 ақпанРас Аль Хайма әмірлігі Біріккен Араб Әмірліктеріне қосылды. Рас Аль-Хайма қаласы Абу-Дабиге астана ретінде берілді. Ұлыбритания Роколлды Шотландияның бөлігі ретінде ресми түрде біріктіреді.28 ақпанСуданда Оңтүстік Судан Автономды аймағы құрылды.15 мамырАмерика Құрама Штаттары Рюкю аралдарын, соның ішінде Дайто аралдарын, Окинава префектурасы ретінде Жапонияға қайтарып береді.20 мамырРеферендумнан кейін Камерун Федеративтік Республикасы өз атын Біріккен Камерун Республикасына өзгертеді.22 мамырЦейлон өз атын Бос, Егеменді және Тәуелсіз Шри-Ланка Республикасы деп өзгертеді және Британ монархиясымен барлық байланыстарын Commonwealth мемлекеті ретінде үзді, бірақ Ұлттар Достастығында қалады.17 тамызИндонезия өз астанасының атын Джакартадан Джакартаға өзгертеді.1 қыркүйекАмерика Құрама Штаттары Суан аралдарына жасаған талаптарын алып тастады, бұл Гондураспен болған аумақтық даудың бір бөлігін аяқтады.1973 Жылдың бірінші жартысыЛивия Солтүстік Чадтағы Аозу жолағына басып кіріп, аймақты 1975 жылы ресми түрде қосады және 1994 жылға дейін басып ұстайды.1 қаңтарПортугалия Анголаның Теңіз провинциясын Ангола Мемлекеті ретінде қайта ұйымдастырады. Португалия Мозамбик Теңіз провинциясын Мозамбик Мемлекеті ретінде қайта ұйымдастырады. Дания, Ирландия және Ұлыбритания Еуропалық қауымдастыққа қосылады.29 наурызАҚШ-тың соңғы әскери әскерлері Тан Сон Нхут әуе базасынан шығарылды, бұл Оңтүстік Вьетнамды оккупациялаудың сегіз жылдығын аяқтады.24 сәуірГамбия өз астанасының атын Баттерсттен Банжулге өзгертеді.1 маусымГрекия Корольдігі өз атын Эллиндік Республика деп өзгертеді. Ұлыбритания Британдық Гондурас Корона Колониясының атын Белиз Корона Колониясы деп өзгертеді.10 шілдеБагам аралдарының Достастығы Ұлыбританиядан Багам Достастығы ретінде тәуелсіздік алады. Нассау астана болып қала береді.17 шілдеТөңкерістен кейін Ауғанстан Республикасы Ауғанстан Корольдігін алмастырады. Кабул астана болып қала береді.24 қыркүйекPAIGC көтерісшілері Португалиядан Португалдық Гвинеяның тәуелсіздігін Гвинея-Бисау Республикасы ретінде жариялайды. Мадина-ду-Бо де-факто астана болып табылады.19 қарашаУругвай Аргентинаға Мартин Гарсия аралына жасаған талаптарынан бас тартады.1974 3 қаңтарБирма Одағы өз атын Бирма Одағының Социалистік Республикасына өзгертеді.20 қаңтарҚытай Оңтүстік Вьетнамға қарсы теңіз шайқасынан кейін даулы Парасель аралдарын басып алады.7 ақпанГренаданың серіктес мемлекеті Ұлыбританиядан тәуелсіздік алады. Сент-Джордж астана болып қала береді.21 ақпанИзраиль Яом Кипур соғысында басып алған Суэц каналының батыс жағындағы Египет аумағынан толықтай шығады, бұл екі мемлекет арасындағы қаңтардағы күштерді бөлу туралы келісімнің және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің бір бөлігі болып табылады.22 ақпанПәкістан Бангладештің тәуелсіздігін мойындайды, бұрынғы Шығыс Пәкістанға жасаған талаптарынан бас тартады. 24 наурызТанна Ұлты Англо-француз Жаңа Гебридтер Кондоминиумынан тәуелсіздік жариялайды.10 қыркүйекСоғысты аяқтау туралы 26 тамыздағы келісімге сәйкес Португалия Португалдық Гвинеяны таратып, Гвинея-Бисау Республикасының тәуелсіздігін мойындайды. Бисау астана болады.12 қыркүйекХалық наразылығы кезінде Дерг төңкерісінен кейін Уақытша Әскери Үкімет Эфиопия Империясын алмастырады, бірақ монархия ресми түрде 1975 жылдың 21 наурызында ғана жойылады. Аддис-Абеба астана болып қала береді.1 қазанТүрік Кипрлік Әкімшілігі Кипрдің Түрік оккупацияланған аумақтарында номиналды түрде автономды мемлекет ретінде құрылады. Солтүстік Никосия де-факто астана болады.19 қазанРеферендумнан кейін Ниуэ статусы өзін-өзі басқаруға дейін жаңартылды.
Independence of Bangladesh is secured as Pakistani forces surrender, soon global powers would immediately recognize it the new nation. Bangladesh becomes a republic in the Commonwealth of Nations.1972 1 JanuaryFollowing simultaneous referendums on 1 September 1971 in Egypt, in Libya, and in Syria, the Federation of Arab Republics is formed as a confederation working toward state unification.10 FebruaryThe Emirate of Ras Al Khaimah joins the United Arab Emirates. Ras Al Khaimah City yields to Abu Dhabi as the capital. The United Kingdom formally incorporates Rockall as part of Scotland.28 FebruaryThe Southern Sudan Autonomous Region is established in Sudan.15 MayThe United States transfers the Ryukyu Islands, including the Daitō Islands, back to Japan as Okinawa Prefecture.20 MayFollowing a referendum, the Federal Republic of Cameroon changes its name to the United Republic of Cameroon.22 MayCeylon changes its name to the Free, Sovereign and Independent Republic of Sri Lanka and severs all ties to the British monarchy as a Commonwealth realm, but remains in the Commonwealth of Nations.17 AugustIndonesia changes the name of its capital from Djakarta to Jakarta.1 SeptemberThe United States removes its claims over the Swan Islands, ending part of its territorial dispute with Honduras.1973 First HalfLibya invades the Aouzou Strip in northern Chad, formally annexing the region in 1975 and occupying it until 1994.1 JanuaryPortugal reorganizes the Overseas Province of Angola as the State of Angola. Portugal reorganizes the Overseas Province of Mozambique as the State of Mozambique. Denmark, Ireland, and the United Kingdom join the European Communities.29 MarchThe last U. S. combat troops are flown out of Tan Son Nhut Air Base, ending the eight year United States occupation of South Vietnam.24 AprilThe Gambia changes the name of its capital from Bathurst to Banjul.1 JuneThe Kingdom of Greece changes its name to the Hellenic Republic. The United Kingdom changes the name of the Crown Colony of British Honduras to the Crown Colony of Belize.10 JulyThe Commonwealth of the Bahama Islands gains independence from the United Kingdom as the Commonwealth of The Bahamas. Nassau remains the capital.17 JulyFollowing a coup, the Republic of Afghanistan supersedes the Kingdom of Afghanistan. Kabul remains the capital.24 SeptemberPAIGC rebels declare the independence of Portuguese Guinea from Portugal as the Republic of Guinea Bissau. Madina do Boe is the de facto capital.19 NovemberUruguay relinquishes its claim to Martín García Island to Argentina.1974 3 JanuaryThe Union of Burma changes its name to the Socialist Republic of the Union of Burma.20 JanuaryChina conquers the contested Paracel Islands after a naval battle against South Vietnam.7 FebruaryThe associated state of Grenada gains independence from the United Kingdom. St. George's remains the capital.21 FebruaryIsrael completely withdraws from Egyptian territory west of the Suez Canal occupied in the Yom Kippur War, as part of the January Separation of Forces Agreement between the two states and the UN Security Council.22 FebruaryPakistan recognizes the independence of Bangladesh, relinquishing its claims to the former East Pakistan. 24 MarchThe Nation of Tanna declares independence from the Anglo–French New Hebrides Condominium.10 SeptemberFollowing an agreement to end the war on 26 August, Portugal dissolves Portuguese Guinea and recognizes the independence of the Republic of Guinea Bissau. Bissau becomes the capital.12 SeptemberFollowing a Derg coup amidst popular unrest, the Provisional Military Government supersedes the Ethiopian Empire, though the monarchy is formally abolished only on 21 March 1975. Addis Ababa remains the capital.1 OctoberThe Autonomous Turkish Cypriot Administration is established as a nominally autonomous state in the Turkish–occupied territories of Cyprus. North Nicosia becomes the de facto capital.19 OctoberFollowing a referendum, the status of Niue is upgraded to self government in free association with New Zealand. Alofi remains the capital.13 DecemberThe State of Malta changes its name to the Republic of Malta and severs all ties to the British monarchy as a Commonwealth realm.20 DecemberFollowing the proclamation of "Ethiopian socialism", the Derg Provisional Military Government begins using the name Provisional Military Government of Socialist Ethiopia.1975 1 JanuaryMalawi moves its capital from Zomba to Lilongwe.13 FebruaryThe Autonomous Turkish Cypriot Administration is reorganized as the Turkish Federated State of Cyprus, with the intention of forcing federation upon Cyprus. North Nicosia remains the capital.9 AprilIndia invades the Kingdom of Sikkim, organizing a referendum on abolishing the monarchy five days later.17 AprilFollowing the victory of the Khmer Rouge in the Cambodian Civil War, Kampuchea supersedes the Khmer Republic. Phnom Penh remains the capital.30 AprilFollowing the Fall of Saigon, the Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam supersedes the Republic of Vietnam. Saigon remains the capital.16 MayIndia officially annexes the Kingdom of Sikkim as the State of Sikkim. Gangtok yields to New Delhi as the capital.22 JuneThe United Kingdom changes the name of British Solomon Islands Protectorate to Solomon Islands.25 JuneIn accordance with the Lusaka Accord, the State of Mozambique gains independence from Portugal as the People's Republic of Mozambique. Lourenço Marques remains the capital.5 JulyThe Overseas Province of Cape Verde gains independence from Portugal as the Republic of Cape Verde. Praia remains the capital.6 JulyFollowing a referendum in December 1974, the Territory of the Comoros unilaterally declares independence from France as the State of Comoros. Moroni remains the capital. Due to its "no" vote in the December 1974 referendum, Mayotte separates from the Comoros upon the latter's independence and remains part of France, though its exact status is undefined. Dzaoudzi becomes the capital.12 JulyThe Overseas Province of São Tomé and Príncipe gains independence from Portugal as the Democratic Republic of São Tomé and Príncipe. São Tomé remains the capital.1 SeptemberTwo weeks before Papua New Guinea's independence, Bougainville Island declares independence from the territory and from Australia as the Republic of North Solomons. Arawa becomes the capital.4 SeptemberIn a treaty with Egypt, Israel agrees to withdraw from western Sinai and create a United Nations Emergency Force buffer zone in the region.16 SeptemberPapua New Guinea gains independence from Australia as the Independent State of Papua New Guinea. Port Moresby remains the capital.1 OctoberFollowing a referendum, the British Colony of Gilbert and Ellice Islands is de jure divided into the Colony of Gilbert Islands and the Colony of Tuvalu. Tarawa remains and Funafuti becomes their respective capitals.11 NovemberIn accordance with the Alvor Agreement, the State of Angola gains independence from Portugal as the People's Republic of Angola. Luanda remains the capital.14 NovemberA week after Morocco organized the Green March into Spanish Sahara, Spain agrees to decolonize Western Sahara through a temporary tripartite administration with Mauritania and Morocco.25 NovemberSuriname gains full independence from the Kingdom of the Netherlands as the Republic of Suriname. Paramaribo remains the capital.28 NovemberThe Fretilin party unilaterally declares the independence of Portuguese Timor as East Timor. Dili remains the capital. The UN continues to recognize Portugal as the legitimate administrative power until May 2002.30 NovemberThe Republic of Dahomey changes its name to the People's Republic of Benin.2 DecemberFollowing the victory of the Pathet Lao in the Laotian Civil War, the Lao People's Democratic Republic supersedes the Kingdom of Laos. Vientiane remains the capital.7 DecemberIndonesia invades East Timor, beginning a twenty four year occupation.8 DecemberPortugal completely withdraws its forces from East Timor.11 DecemberMorocco occupies Laayoune, the capital of Western Sahara, beginning an occupation which continues to the present; fighting immediately breaks out with Polisario Front rebels demanding the territory's independence.30 DecemberFollowing a referendum, the Malagasy Republic changes its name to the Democratic Republic of Madagascar.19761 JanuaryThe de facto division of the British Colony of Gilbert and Ellice Islands into the Colony of Gilbert Islands and the Colony of Tuvalu occurs, with the separation of the old administration and introduction of new state symbols.8 JanuaryThe United States annexes the Carranza, Macum, La Oficina, Vado de Pierda, Las Viboras, and Rancho Texas bancos from Mexico under the terms of the Banco Convention of 1905, acquiring 19.9 hectares (49.2 acres).26 FebruarySpain completely withdraws its forces and relinquishes its status as the administrative power in Western Sahara.27 FebruaryThe Polisario Front proclaims the Sahrawi Arab Democratic Republic as an independent state Western Sahara with its capital in Laayoune. 84 UN member states recognize its independence at different times.13 MarchThe People's Republic of Mozambique changes the name of its capital from Lourenço Marques to Maputo.14 AprilAmidst a war against the Polisario Front, Mauritania and Morocco partition Western Sahara, with Mauritania annexing the southern third as Tiris al Gharbiyya and Morocco annexing the rest as its Southern Provinces.23 JuneThe United Kingdom detaches Aldabra, Desroches and the Farquhar Group from the British Indian Ocean Territory and returns the islands to the Seychelles days before the latter's independence.24 JuneThe Philippines moves its capital from Quezon City back to Manila; the new Metro Manila becomes the official seat of government. Baguio is no longer recognized as the summer capital. 29 JuneThe Crown Colony of the Seychelles gains independence from the United Kingdom within the Commonwealth of Nations as the Republic of the Seychelles. Victoria remains the capital.2 JulyThe Democratic Republic of Vietnam and the Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam unite to form the Socialist Republic of Vietnam. Saigon yields to Hanoi as the capital.17 JulyIndonesia annexes East Timor as the province of East Timor, although much of the mountainous interior remains under the control of the Fretilin resistance movement.19 JulyFrance incorporates the Overseas Territory of Saint Pierre and Miquelon as the Overseas Department of Saint Pierre and Miquelon.1 AugustTrinidad and Tobago changes its name to the Republic of Trinidad and Tobago and severs all ties to the British monarchy as a Commonwealth realm, but remains in the Commonwealth of Nations.9 AugustThe Republic of the North Solomons surrenders to Papua New Guinea in an agreement promising Bougainville Island autonomy as North Solomons Province.26 OctoberThe Bantustan Republic of Transkei is declared independent by South Africa. Mthatha becomes the capital. No other country recognizes its independence, widely seen as part of the institution of apartheid.7 NovemberArgentina occupies Southern Thule in the South Sandwich Islands, territory internationally recognized as part of the United Kingdom.4 DecemberThe Central African Republic changes its name to the Central African Empire.24 DecemberAfter confirming its decision to break with the Comoros and remain part of France in two referendums held in February and April, Mayotte is reorganized as the Territorial Collectivity of Mayotte.28 DecemberThe People's Republic of Albania changes its name to the People's Socialist Republic of Albania.1977 11 FebruaryMayotte moves its capital from Dzaoudzi to Mamoudzou.1 MarchThe United States claims maritime borders west of the Strait of Juan de Fuca, within the Dixon Entrance, and in the Beaufort Sea that conflict with the claims of Canada.2 MarchThe Libyan Arab Republic changes its name to the Socialist People's Libyan Arab Jamahiriya.31 MarchThe United Kingdom officially turns over its military bases in Masirah Island and Salalah to Oman, fulfilling a demand of the United Nations for the UK to end its "colonial policies" in Oman.26 MayMexico and the United States complete the implementation of the Boundary Treaty of 1970, resulting in several parcels of land being swapped.27 JuneFollowing a referendum, the French Territory of the Afars and the Issas gains independence from France as the Republic of Djibouti. Djibouti City remains the capital.13 JulySomalia invades Ethiopia, conquering most of the ethnic Somali region of Ogaden by mid September5 DecemberThe Federation of Arab Republics effectively ceases to exist as Libya and Syria dissolve the Federation Presidential Council, though Egypt does not formally withdraw from the confederation until 1 October 1984.6 DecemberThe Bantustan Republic of Bophuthatswana is declared independent by South Africa. Mmabatho becomes the capital. No other country recognizes its independence, widely seen as part of the institution of apartheid.1978 23 MarchEthiopia reconquers more than two thirds of Ogaden, though for several more years Somalia continues to intervene in the region directly and in support of the Western Somali Liberation Front.30 AprilFollowing the Saur Revolution, the Democratic Republic of Afghanistan supersedes the Republic of Afghanistan. Kabul remains the capital.7 JulySolomon Islands gains independence from the United Kingdom as a Commonwealth realm. Honiara remains the capital.7 SeptemberThe Free, Sovereign and Independent Republic of Sri Lanka changes its name to the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka.1 OctoberTuvalu gains independence from the United Kingdom. Funafuti remains the capital. Following the ratification of a new constitution by referendum, the State of Comoros changes its name to the Federal Islamic Republic of the Comoros.3 NovemberThe associated state of Dominica gains independence from the United Kingdom as the Commonwealth of Dominica. Roseau remains the capital.25 DecemberVietnam invades Democratic Kampuchea, beginning an occupation of Cambodia lasting more than ten years.29 DecemberFollowing the transition to democracy and the ratification of a new constitution by referendum, the Spanish State changes its name to the Kingdom of Spain.1979 7 JanuaryVietnam conquers Phnom Penh effectively overthrowing Democratic Kampuchea, though it remains the UN recognized government of Cambodia and the Khmer Rouge continues as an insurgency until June 1998.8 JanuaryThe People's Republic of Kampuchea is established by the pro Vietnamese Salvation Front. Phnom Penh remains the capital of Cambodia.11 FebruaryFollowing the overthrow of the Pahlavi dynasty, Iran supersedes the Imperial State of Iran. Tehran remains the capital.22 FebruaryThe associated state of Saint Lucia gains independence from the United Kingdom. Castries remains the capital.1 AprilFollowing a referendum, Iran changes its name to the Islamic Republic of Iran.1 JuneRhodesia changes its name to Zimbabwe Rhodesia, implementing an unsuccessful bid for international recognition through a settlement between the white government and moderate African nationalists.12 JulyThe Colony of Gilbert Islands gains independence from the United Kingdom as the Republic of Kiribati; it includes most of the Phoenix and Line Islands claimed by the United States until 1983. South Tarawa remains the capital. The United Kingdom–United States condominium of Canton and Enderbury Islands is effectively dissolved into Kiribati, as the UK cedes its claims and US forces evacuate the territory ahead of the Treaty of Tarawa.5 AugustFailing to defeat the Sahrawi insurgency despite French support, Mauritania relinquishes all territorial claims in Western Sahara in a peace treaty with the Polisario Front.11 AugustMorocco annexes the southern third of Western Sahara following Mauritania's withdrawal. No UN member state has formally recognized Morocco's annexation of any part of Western Sahara.13 SeptemberThe Bantustan Republic of Venda is declared independent by South Africa. Thohoyandou becomes the capital. No other country recognizes its independence, widely seen as part of the institution of apartheid.21 SeptemberThe Central African Empire is overthrown by rebel forces supported by France, and a proclamation is made restoring the Central African Republic.1 OctoberThe United States dissolving the Panama Canal Zone, transferring its territory to Panama except for 44 US enclaves which will be returned later in stages, and joint control of the canal which continues until 31 December 1999.27 OctoberThe associated state of Saint Vincent gains independence from the United Kingdom as Saint Vincent and the Grenadines. Kingstown remains the capital.11 DecemberZimbabwe Rhodesia temporarily returns under the rule of the United Kingdom as Southern Rhodesia, implementing the Lancaster House Agreement.25 DecemberThe Soviet Union invades Afghanistan, overthrowing its government two days later and beginning an occupation lasting more than nine years.
1980 жылдар
Жыл Дата Оқиға 1980 1 қаңтар Тафея Англия-Франция Жаңа Гебридтер Кондоминиумынан тәуелсіздігін жариялады. 26 мамыр Тафея британдық күштермен құлатылып, Англо-Франция Жаңа Гебридтер Кондоминиумына қайта қосылды. 28 мамыр Вемерана Республикасы Англо-Франция Жаңа Гебридтер Кондоминиумынан тәуелсіздігін жариялады. 28 шілде Перу Республикасы өзінің атын Перу Республикасы деп өзгертті. 30 шілде Израиль Иерусалим заңын қабылдады, Шығыс Иерусалимді қосып, астанасы Иерусалимді қосылған аумақпен кеңейтті. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі заңды күшін жойды деп жариялады. Жаңа Гебридтер Кондоминиумы Франция мен Ұлыбританиядан Вануату Республикасы ретінде тәуелсіздік алды. Вануату Ұлттар Достастығына қосылды. Порт-Вила астана болып қала береді. 28 тамыз Вемерана Республикасы Вануату күштерімен, сондай-ақ Папуа-Жаңа Гвинея мен Соломон аралдарының күштерінің қолдауымен құлатылды. 22 қыркүйек Ирак Иранға шабуыл жасап, желтоқсанға дейін 15 000 км² жерді басып алды, оның көп бөлігін шамамен екі жыл бойы иеленді. 19 желтоқсан Ұлыбритания Сент-Кристофер, Невис және Ангильяның қауымдасқан мемлекетін Сент-Кристофер және Невис және Ангильяның Корольдік колониясына бөлді. Басетре қала береді, ал Вэлли олардың астаналары болады. 1981 1 қаңтар Грекия Еуропалық қауымдастыққа қосылды. 17 қыркүйек АҚШ Ронкадор банкі, Серрана банкі және Квита Сюэно банкіне деген талаптарын алып тастап, Колумбиямен аумақтық даудың бір бөлігін тоқтатты. 21 қыркүйек Белиздің Корольдік колониясы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, Ұлттар Достастығының құрамына кірді. Белмопан астана болып қала береді. 1 қараша Антигуаның қауымдасқан мемлекеті Ұлыбританиядан Антигуа және Барбуда ретінде тәуелсіздік алды. Сент-Джонс астана болып қала береді. 4 желтоқсан Оңтүстік Африка КСР-і Бантустан Республикасынан тәуелсіздігін жариялады. Бишо астанасы болады. Ешбір ел оның тәуелсіздігін мойындамады, бұл әртүрлі жағдайларда апартеид институтының бір бөлігі деп есептелді. 14 желтоқсан Израиль Голан биіктерін аннексиялады. 1982 28 қаңтар Ирак 26 желтоқсанда Сауд Арабиясымен бейтарап аймақты екіге бөлу туралы келісімді бекітті. Аумақтың нақты бөлінісі кейіннен болды, бірақ жаңа шекара 1991 жылдың маусым айында ғана жарияланды. 1 ақпан Сенегал және Гамбия бірігіп, Сенегамбия Конфедерациясын құруға тырысты. Дакар конфедерацияның астанасы болды, бірақ үкіметтік биліктің көп бөлігі жеке мемлекеттерде қалды. 29 наурыз Канада Канада заңын қабылдаумен толық егеменді мемлекет болды, бұл елдегі Ұлыбритания Парламентінің барлық қалған билігін жойды. 3 сәуір Аргентина Ұлыбританиядан Фолкленд аралдарын басып алды, екі айлық оккупация кезінде аумақты Мальвина аралдары деп атады және астанасын Стэнлиден Пуэрто-Аргентиноға өзгертті. 3 сәуір Аргентина Ұлыбританиядан Оңтүстік Георгияны басып алды. 18 сәуір Зимбабве астанасының атын Солсбериден Харареге өзгертті. 25 сәуір Ұлыбритания Аргентинадан Оңтүстік Георгияны қайта басып алды. 26 сәуір Израиль 1979 жылдың 25 мамырында Синай түбегіндегі қалған аумақтан бас тартудың алтыншы және соңғы қадамын аяқтады, 1979 жылғы Египетпен бейбіт келісім шарттарын орындады. 29 сәуір Шри-Ланка астанасын Коломбодан Шри-Джаяварденепура-Коттеге көшірді. 30 мамыр Испания альянстың үшінші кеңеюі аясында Солтүстік Атлант мүкемелеме ұйымына қосылды. 14 маусым Ұлыбритания Аргентинадан Фолкленд аралдарын қайта басып алып, Фолкленд соғысын аяқтады. 20 маусым Ұлыбритания Аргентинадан Оңтүстік Сандвич аралдарындағы Оңтүстік Тюльді қайта басып алды. 30 маусым Ирак күштері Иран-Ирак соғысы кезінде Ираннан толығымен шығарылды. 15 тамыз мойындалмаған Рувензуру Корольдігі тарап, Угандаға бас берді, бұл аймаққа белгілі бір жергілікті автономия уәдесінің аясында болды, соңында оның ұлттық мемлекеттік корольдік ретінде қайта жандануына әкелді. 1983 1 қаңтар Ұлыбритания өз Корольдік колониялары мен басқарушы колонияларының атауын Британдық тәуелді аумақтары деп өзгертті. 21 наурыз Кот-д'Ивуар астанасын Абиджаннан Ямусукроға көшірді. 5 маусым Суданның Оңтүстік Судан Автономдық Аймағы таратылды. 3 қыркүйек АҚШ Атафу, Факаофо және Нукуноноға деген талаптарын алып тастап, Токелаумен аумақтық даудың бір бөлігін тоқтатты. 8 қыркүйек АҚШ Пукапука, Манихики, Пенрин және Ракахангаға деген талаптарын алып тастап, Кук аралдарымен аумақтық дауын тоқтатты. 19 қыркүйек Сент-Кристофер және Невис қауымдасқан мемлекеті Ұлыбританиядан Сент-Китс және Невис Федерациясы ретінде тәуелсіздік алды. Басетре астана болып қала береді. 23 қыркүйек АҚШ Бирни, Кантон, Каролина, Рождество, Эндербери, Флинт, Гарднер, Халл, Малден, Маккин, Феникс, Старбак, Сидней және Восток аралдарына деген талаптарын алып тастап, Кирибатимен аумақтық дауларын тоқтатты. АҚШ Фунафути, Ниулакита, Нукуфетау және Нукулелеаеге деген талаптарын алып тастап, Тувалумен аумақтық дауларын тоқтатты. 15 қараша Түрік Федеративтік Кипр мемлекеті Кипрден Солтүстік Кипр Түрік Республикасы ретінде тәуелсіздігін жариялады. Солтүстік Никосия астана болып қала береді. Тек Түркия ғана оны мойындайды. 1984 1 қаңтар Бруней Даруссалам (Бруней ұлты, бейбітшілік мекені) Ұлыбританиядан Ұлттар Достастығына кірді. 4 ақпан Камерун Біріккен Республикасы өзінің атын Камерун Республикасы деп өзгертті. 4 тамыз Жоғары Вольта Республикасы өзінің атын Буркина-Фасо деп өзгертті. 29 қараша Аргентинада референдум арқылы мақұлданған келісім Бігелл дауын шешіп, даулы Пиктон, Леннокс және Нуэа аралдарын Чилиге және жапсарлас теңіз аумағының көп бөлігін Аргентинаға берді. 1985 6 маусым Израиль Ливанда 1982 жылдан бері басып алған басқа аумақтардан Ливанның оңтүстігіндегі 850 км² аумақты қамтитын ресми "қауіпсіздік" аймағына көшті. 11 маусым Франция Сен-Пьер және Микелон теңіз департаментіне автономды үкіметті қайта орнатып, оны Сен-Пьер және Микелон аумақтық жинағы ретінде қайта ұйымдастырды. 3 қазан Ұлыбритания Фолкленд аралдарынан Оңтүстік Георгия және Оңтүстік Сандвич аралдарының жеке аумағын бөліп алды. Король Эдуард аймағы астанасы болды. 10 қазан Демократиялық Судан Республикасы өзінің атын Судан Республикасы деп өзгертті. 14 қазан Кот-д'Ивуар Республикасы өзінің ресми ағылшын тіліндегі атын Кот-д'Ивуар Республикасы деп өзгертті. 1986 1 қаңтар Аруба Нидерланд Антилдерінен шығып, Нидерланд Корольдігінің құрамына кіретін ел болды. Ораньестад астанасы болды. Португалия мен Испания Еуропалық қауымдастыққа қосылды. 3 наурыз Австралия Ұлыбритания Парламентінің елдегі барлық қалған билігін жойған Австралия заңын қабылдаумен толық егеменді мемлекет болды. 15 сәуір Социалистік Халық Ливия Араб Джамахириясы өзінің атын Ұлы Социалистік Халық Ливия Араб Джамахириясы деп өзгертті. 30 қыркүйек АҚШ Гренландия мен Данияның юрисдикциясына Тюль әуе базасының шамамен жартысын қайтарды. 21 қазан Маршал аралдары Республикасы АҚШ басқаратын Тынық мұхитының Біріккен Ұлттар Ұйымының сенімді аумағынан шығып, АҚШ-пен еркін қауымдастықта тәуелсіздік алды. Маджуро астана болып қала береді. 3 қараша Микронезия Федеративтік Штаттары АҚШ басқаратын Тынық мұхитының Біріккен Ұлттар Ұйымының сенімді аумағынан шығып, АҚШ-пен еркін қауымдастықта тәуелсіздік алды. Колония астана болып қала береді. 4 қараша Солтүстік Мариан аралдарының Достастығы АҚШ басқаратын Тынық мұхитының Біріккен Ұлттар Ұйымының сенімді аумағынан шығып, АҚШ-тың аралдық аумағы болды. Сайпан астана болып қала береді. 1987 1 қаңтар Жаңа Зеландия Конституциялық актіні қабылдаумен толық егеменді мемлекет болды, бұл елдегі Ұлыбритания Парламентінің барлық қалған билігін жойды.
1990 жылдар
1990 жыл 19 қаңтар Армения әскерлері Әзірбайжан КСР-інің Карки аймағын басып алды. Бұл тек де-юре Әзірбайжан аумағы болып қала береді. 1 наурыз Бенин Халық Республикасы өзінің атын Бенин Республикасы деп өзгертеді. 8 наурыз Словения Социалистік Республикасы өзінің атын Словения Республикасы деп өзгертеді. 11 наурыз Демократиялық сайлаудан кейін Литва Совет Социалистік Республикасы Литва Республикасы ретінде тәуелсіздігін жариялады. Вильнюс астана болып қала береді. Чилиде заң шығарушы астана Сантьягодан Вальпараисоға көшіріледі. Сантьяго әкімшілік астана болып қала береді. 21 наурыз Оңтүстік-Батыс Африка Оңтүстік Африкадан Намибия Республикасы ретінде тәуелсіздік алады. Намибия Ұлттар Достастығына кіреді. Виндхук астана болып қала береді. 30 наурыз Халық алдындағы сайлаулардан кейін Эстон КСР-і Эстониядағы Кеңес өкіметінің құрылған сәтінен бастап заңсыз екенін жариялайды және Эстония Республикасының тәуелсіздігін қалпына келтіру үшін өтпелі кезеңді жариялайды. 23 сәуір Чехословакия Социалистік Республикасы өзінің атын Чех және Словакия Федеративтік Республикасына өзгертеді. 4 мамыр Демократиялық сайлаулардан кейін Латвия Совет Социалистік Республикасы тәуелсіздігін жариялайды. Арава астанасы болады. 2 тамыз Ирак Кувейтке басып кіреді, жеті айлық оккупация басталады. 4 тамыз Кувейт мемлекеті Кувейт Республикасына өзгертіледі, өйткені Иракпен уақытша үкімет орнатылады. 19 тамыз Гагауз Республикасы Молдованың Кеңес Социалистік Республикасынан бөлек Кеңес Одағының құрамындағы республика деп жарияланады. Комрат астанаға айналады. 20 тамыз Ирак Иран-Ирак соғысының соңғы апталарында басып алынған Иран аумағынан өз күштерін толықтай шығарып, 1975 жылғы Алжир келісімінде белгіленген халықаралық танылған шекараларға оралды. 23 тамыз Армения Кеңес Социалистік Республикасы Армения Республикасы ретінде Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Ереван астана болып қала береді. 28 тамыз Ирак Кувейт Республикасын Кувейт губернаторлығы және Саддамят аль Митла ауданы ретінде қосады. 2 қыркүйек Приднестровье Молдавия Совет Социалистік Республикасы Совет Социалистік Молдова Республикасынан тәуелсіздігін Совет Одағының құрамындағы жеке республика ретінде жариялайды. Тирасполь астана болады. 20 қыркүйек Оңтүстік Осетия автономиялық облысы өз атын Оңтүстік Осетия Кеңес Демократиялық Республикасы деп өзгертеді және Кеңес Одағының құрамындағы Грузин КСР-інен тәуелсіздігін жариялайды. Цхинвали астанаға айналады. 24 қыркүйек Шығыс Германия Германияның қайта бірігуіне дайындалу үшін Варшава келісімінен шығады. 28 қыркүйек Сербия Социалистік Республикасы өзінің атын Сербия Республикасы деп өзгертеді. 3 қазан Германия Демократиялық Республикасы Германия Федеративтік Республикасына бірігуі арқылы қайта біріктіріледі. Бонн астана ретінде Берлинге берілді. 30 қазан Қырғыз Совет Социалистік Республикасы өзінің атын Қырғызстан Социалистік Республикасы деп өзгертті. 15 қараша Болгария Халық Республикасы өзінің атын Болгария Республикасы деп өзгертті. 18 қараша Грузин Совет Социалистік Республикасы өзінің атын Грузия Республикасы деп өзгертті. 28 қараша Оңтүстік Осетия Совет Демократиялық Республикасы өзінің атын Оңтүстік Осетия Совет Республикасы деп өзгертті. 30 қараша Мозамбик Халық Республикасы өзінің атын Мозамбик Республикасы деп өзгертті. 15 желтоқсан Қырғызстан Социалистік Республикасы өзінің атын Қырғызстан Республикасы деп өзгертті. 22 желтоқсан Хорватия Социалистік Республикасы өзінің атын Хорватия Республикасы деп өзгертті. 1991 жылғы 13 қаңтар Совет Одағы Литва қалаларынан Литва Республикасының танылмаған республикасын құлатуға ұйқаспағаннан кейін кері шегінді. 5 ақпан Әзербайжан Кеңес Социалистік Республикасы өзінің атын Әзербайжан Республикасы деп өзгертті. Қырғыз Республикасы астанасының атын Фрунзеден Бишкекке ауыстырады. 11 ақпан Исландия 1940 жылы Кеңес Одағымен аннексияланғаны заңды түрде жарамсыз деп дауыс бергенде, Литва Республикасының тәуелсіздігін мойындаған БҰҰ-ға мүше алғашқы мемлекет болады. Көп ұзамай басқа мемлекеттер де соған ілеседі. 28 ақпан Ирак әскерлерінің толық шығарылуымен Кувейт тәуелсіздігін қайта алады. 15 наурыз Германия толық егемендікке ие болады, өйткені төрт держава (Франция, Кеңес Одағы, Ұлыбритания және АҚШ) екі плюс төрт келісімінде соғыстан кейінгі оккупациядан қалған елдегі құқықтарын тастайды. 9 сәуір Референдумнан кейін Грузия Республикасы Кеңес Одағынан бөлініп шығады. Тбилиси астана болып қала береді. 29 сәуір Албания Халық Социалистік Республикасы өзінің атын Албания Республикасы деп өзгертеді. 4 мамыр Оңтүстік Осетия Совет Республикасының Ассамблеясы Оңтүстік Осетия автономиялық облысының мәртебесіне оралуға дауыс береді; Грузияның Жоғарғы Кеңесі 10 желтоқсанда автономиялық аймақты таратып жіберген. 18 мамыр Сомалиленд Республикасы Сомалиден тәуелсіздігін жариялайды. Харгейса астана болады. Басқа барлық елдер Сомалилендті Сомалинің бір бөлігі деп ресми түрде таниды. 23 мамыр Молдавия Совет Социалистік Республикасы өзінің атын Молдавия Республикасы деп өзгертеді. 24 мамыр Эритрея мемлекеті Эфиопия Халық Демократиялық Республикасынан тәуелсіздік алады. 7 маусым Македония Социалистік Республикасы өзінің атын Македония Республикасы деп өзгертеді. 19 маусым Совет Одағы 1944 жылы басталған оккупацияны аяқтау үшін Венгриядан өз күштерін толықтай шығарып алады. 25 маусым Словения Республикасы Югославиядан бөлініп шығады. Любляна астана болып қала береді. Хорватия Республикасы Югославиядан бөлініп шығады. Загреб астана болып қала береді. 27 маусым Совет Одағы 1968 жылы басталған оккупацияны аяқтау үшін Чехословакиядан өз күштерін толықтай шығарып алады. 4 шілде Колумбия астанасының атын Богота, Дистрито Капитальден Санта-Фе-де-Боготаға өзгертеді. 21 шілде Сомали Республикасы Сомали Демократиялық Республикасын алмастырады, өйткені көтерілісшіл фракциялар 1960 жылғы Конституцияны қайта орнатуға келіседі. Могадишу астана болып қала береді, бірақ азамат соғысы кезінде оның билігі шектеулі. 22 шілде Эфиопиядағы азамат соғысындағы жеңісінен кейін Эфиопия Халық Демократиялық Республикасын алмастырады. Аддис-Абеба астана болып қала береді. 2 тамыз Черногория Социалистік Республикасы өзінің атын Черногория Республикасы деп өзгертеді. 20 тамыз Совет Одағындағы төңкеріс әрекетіне жауап ретінде Эстония Республикасы өтпелі кезеңнің аяқталғанын жариялайды және Кеңес Одағынан толық тәуелсіздігін қалпына келтіргенін жариялайды. Таллин астана болып қала береді. 21 тамыз Совет Одағындағы төңкеріс әрекетіне жауап ретінде Латвия Республикасы өтпелі кезеңнің аяқталғанын жариялайды және Кеңес Одағынан толық тәуелсіздігін қалпына келтіргенін жариялайды. Рига астана болып қала береді. 24 тамыз Украина Совет Социалистік Республикасы Украина ретінде Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Киев (1995 жылы Киевке айналдырылды) астана болып қала береді. 25 тамыз Белоруссия Совет Социалистік Республикасы Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Минск астана болып қала береді. 27 тамыз Молдавия Республикасы Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Кишинев астана болып қала береді. 30 тамыз Әзербайжан Республикасы Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Баку астана болып қала береді. 31 тамыз Қырғызстан Республикасы Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Бишкек астана болып қала береді. Өзбек Совет Социалистік Республикасы Өзбекстан Республикасы ретінде Кеңес Одағынан бөлініп шықты. Ташкент астана болып қала береді. Тажик Совет Социалистік Республикасы өзінің атын Тажикстан Республикасы деп өзгертеді. 1 қыркүйек Оңтүстік Осетия автономиялық облысы...