Кіріспе
Фарранг ([[wikt:فرنگ) – парсы сөзі, бастапқыда франктарды (негізгі герман халқын) білдірген, кейіннен жалпы батыс немесе латын еуропалықтарды атауға қолданылған. Бұл сөз көне француз тіліндегі "франк" немесе латын тіліндегі "франкус" сөздерінен алынған, олар қазіргі ағылшын тіліндегі "Франция", "француз" сөздерінің де бастауы болып табылады. Батыс Еуропа мен Ислам әлемі крест жорықтары және кресттік мемлекеттердің құрылуы кезінде ұзақ мерзімге байланыста болды. Көптеген крестшілер (көне) француз тілінде сөйлеген және қазіргі Франция аумағынан келген, ал басқалары қазіргі Италия немесе Англия сияқты өңірлерден келді. Дегенмен, бұл кезең Еуропада ұлт мемлекеті тұжырымы қалыптасуға дейін болды. Франк немесе оған балама сөздер ортағасырлық гректер мен мұсылмандардың екеуі де кез келген крестші немесе латын христианды атау үшін қолданды. 12 ғасырдан бастап мұсылман әлемінде батыс христиандарын атау үшін бұл стандартты термин болды. Мұсылман сауда желілері арқылы парсы сөзі "фарранг" және "Франгистан" (فرنگستان) сияқты туысқан сөздер Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия тілдеріне тарады.
Farang ([[wikt:فرنگ) is a Persian word that originally referred to the Franks (the major Germanic people) and later came to refer to Western or Latin Europeans in general. The word is borrowed from Old French franc or Latin francus, which are also the source of Modern English France, French. The Western European and Islamic worlds came into prolonged contact with each other during the crusades and the establishment of the Crusader states. Many crusaders spoke (Old) French and were from the territory of modern France; while others came from other regions, such as modern Italy or England. In any case, the period predated the idea of the nation state in Europe. Frank or its equivalent term were used by both Medieval Greeks and Muslims to refer to any crusader or Latin Christian. From the 12th century onwards, it was the standard term for Western Christians in the Muslim world. Through Muslim trading networks, the Persian term farang and related words such as Frangistan (فرنگستان) were spread to languages of South Asia and Southeast Asia.
Атауы
Фаранг сөзі парсы тіліндегі фаранг (фр. farang) немесе фаранги (фр. farangī) сөзінен шыққан, ол франктарды – Батыс Еуропаны билеген негізгі герман тайпасын білдіреді. Франгистан (فرنگستان) – орта ғасырлар мен кейінгі кезеңдерде, әсіресе мұсылмандар мен парсылар қолданған, Батыс немесе Латын Еуропаны атау үшін пайдаланылған термин. Рашид ад-Дин Фазл оль Лах е Хамаданидің айтуынша, араб сөзі Афранж парсы тіліндегі фаранг сөзінен туындаған. Дегенмен, араб тіліндегі «аль-Фараң» немесе «Афранж» сөздерінің 9 ғасырдан бері әл-Жахиз және Якуби еңбектерінде кездесетінін ескерсек, бұл күмәнді көрінеді. Бұл «Фараң» атауы 10 ғасырдың соңындағы парсы географиялық кітабында алғаш рет қолданылғанға дейін бір ғасыр бұрын айтылған, яғни парсы тіліндегі «Фараң» араб тілінен алынған болуы мүмкін. 11 ғасырда араб мәтіндерінде «Франса» немесе «аль-Франсиях» термині жиі қолданыла бастады, бұл 11 ғасырдың ортасында Саид әл-Андалуси еңбегінде расталған. Эфиопия және Эритрея тілдерінде фараң немесе фәрендж көбінесе алыс шетелдікті білдіреді (әдетте еуропалықтарды немесе еуропалық текті / ақ адамдарды сипаттау үшін қолданылады), ал эфиопиялық және эритреялық диаспораның кейбір контексттерінде фараң немесе фәрендж термині батыстық немесе батыстық мәдениетке бейімделген адамдарға ұқсас, сәл өзгеше мағынаға ие. Бұл термин әлі де көбінесе еуропалық текті адамдарға / ақ адамдарға қатысты болса да, оны афроамерикандықтарға және басқа да батыстық мәдениетке бейімделген түрлі текті адамдарға қолдануға болады. Мұсылман Моғол империясы кезінде еуропалықтар Оңтүстік Азияға келген кезде парсы сөзі Фаранг еуропалық текті шетелдіктерді атау үшін қолданылды. Бұл сөздер жергілікті тілдерге де енді, мысалы, хинди/урду тілінде фиранги (Devanāgarī: फिरंगी және урду فرنگی), ал бенгал тілінде фиринги (ফিরিঙ্গি) түрінде қолданылды. Малаялам тілінде paranki (പറങ്കി), тамил тілінде parangiar, ал малай тілінде ferenggi деп айтылды. Осылайша бұл термин Қытайға фолангжи (佛郎機) түрінде тарады, ол алғашқыда португалдар мен олардың зеңбіректей қаруларын атау үшін қолданылды.
Оңтүстік Азия
Бангладеш және Батыс Бенгалияда "фиринги" (ফিরিঙ্গি) деген сөздің қазіргі мағынасы еуропалық тегі бар англо-бенгалиялықтарға немесе бенгалиялықтарға қатысты. Фирингтердің көп бөлігі – бенгалдық христиандар. Жергілікті бенгал әйелдеріне үйленген фирингтердің ұрпақтары "Кало Фиринги" (Қара фиринг) немесе "Матио Фиринги" (Топырақ түсті фиринг) деп те аталуы мүмкін. Читтагонгта португалдықтар қоныстанғаннан кейін, португалдық бекінісі мен теңіз базасы "Фиринги Бандар" немесе "Шет елдік порты" деп аталды. Дака мен Читтагонгтың ескі бөліктерінде "Фиринги базары" сияқты жерлер де бар. Читтагонгтағы португал саудагерлерінің ұрпақтары әлі де "Фиринг" деп аталады. 20-шы ғасырдың ортасында "Антони Фиринги" атты үнділік тамыр тарихына арналған фильм өте танымал болды, ол португал тегіндегі бенгалдық халық әншісі Антони Фиринги туралы болды. Сундарбанда "Фиринги өзені" деп аталатын өзен де бар. Телугу тілінде "фиранги" (ఫిరంగి) сөзі "зеңбірек" дегенді білдіреді, себебі зеңбіректер импортталған. Мальдив аралдарында "фаранжи" термині еуропалық текті шетелдіктерді, әсіресе француздықтарды атау үшін қолданылған. Соңғы кезде Мале қаласының солтүстік жағалауындағы бастионға жақын болатын көше "Faranji Kalō Gōlhi" деп аталды.
Оңтүстік-шығыс Азия
Тай тілінің ресми сөздігі The Royal Institute Dictionary 2011 сөзін "ақ нәсілді адам" деп түсіндіреді. Бұл термин "ақ нәсілден" деген мағынаны беретін күнделікті қолданыстағы сөздерге де енген: адам фаранг (มันฝรั่ง; "farang yam") – картоп, май фаранг (หน่อไม้ฝรั่ง; "farang shoot") – аспаржа және ачан фаранг (อาจารย์ฝรั่ง; "farang professor") – тай өнері тарихындағы белгілі тұлға, итальяндық өнер профессоры Сильпа Бхирастридің лақап аты. Қара нәсілді адамдарды ақ нәсілділерден ажырату үшін "фаранг дам" (ฝรั่งดำ; 'қара фаранг') деп атайды. Бұл Вьетнам соғысы кезінде, АҚШ әскерінің Таиландта базалары болғанда басталды. Бұл практика қазіргі Бангкокта да жалғасуда. Сонымен қатар, "фаранг" – 400 жыл бұрын португал саудагерлері әкелген гуава жемісін білдіретін тай сөзі. "Farang khi nok" (ฝรั่งขี้นก), сондай-ақ лао тілінде де қолданылады, – әдетте ақ нәсілді адамды қорлау үшін қолданылатын сөйтіл сөз, ол "ақ қоқысқа" тең, себебі "khi" – нәжіс, ал "nok" – құс, құстың нәжісінің ақ түсіне сілтеме жасайды. Еуропалықтар әкелген тағамдар мен өнімдердің түрлері көбінесе "фаранг" деп аталады. Сондықтан картоп – ман фаранг (มันฝรั่ง), ал "ман" (มัน) – кез келген түйірлі өсімдік болуы мүмкін; кинза – пак чи фаранг (ผักชีฝรั่ง, сөзбе-сөз "фаранг кинзасы"); ал шайнамалық ирімшік – мак фаранг (หมากฝรั่ง). "Мак" (หมาก) – тай тілінде арека жаңғағын білдіреді; арека жаңғағын бетель жапырақтарымен (байфлу) бірге шайнау – тай дәстүрі. Исан-лао диалектісінде гуава "мак сида" (หมากสีดา) деп аталады, "мак" – жеміс атауларының алдына қосылатын префикс. Осылайша, "бак сида" (บักสีดา), "бак" еркектерді атауда қолданылатын префикс, тай тіліндегідей, "фарангтың" гуава мен батыстық адамды білдіруіне байланысты, әзілде батыстыққа сілтеме жасайды.