Кіріспе

Израильдің бас діни қызметкері

Симон Әділ немесе Симон Адал (Шимъон Хассаддик) – Екінші ғибадатхана дәуіріндегі яһуди бас діни қызметкері. Ол Мишнада да еске алынады, онда ол Ұлы Жиналыстың соңғы мүшелерінің бірі деп сипатталады.

Өмірбаян

Иосиф Флавийдің айтуынша, Симеон Әділ – Симон I (б.з.д. 310–291 немесе 300–273), Ония I-нің ұлы және Ядуаның немересі. Оған қатысты көптеген мәлімдемелерді ежелгі және қазіргі ғалымдар төрт түрлі тұлғаға жатқызады: Симон I (Френкель мен Гретц бойынша); Симон II (XVIII ғасырда Крокмал, XIX ғасырда Брюлл, XX ғасырда Мур және Цайтлин бойынша); Симон Маккавей (Лёв бойынша); немесе Гамалиелдің ұлы Симеон (Вайс бойынша). ХХ ғасырдың соңындағы ғалымдардың пікірі Симон II-ге тоқтады. Талмуд, Иосиф Флавий және Сирах кітабында оның туралы ақпарат бар. Өмірінің ізгілігі мен халқына көрсеткен қайырымдылығы үшін ол «Әділ» деп аталды. Ұлттың рухани және материалдық дамуына қатты қызығушылық танытты. Сирахтың айтуынша, ол Птолемей Сотер бұзған Иерусалим қабырғаларын қайта тұрғызып, Иерусалим ғибадатханасына келтірілген зақымдарды жөндеп, ауланың іргетас қабырғаларын көтеріп, цистернаны көлге айналдырды. Талмудта айтылғандай, Ескендір Зұлқарнайын б.з.д. 332 жылы Израиль жеріне келгенде, Симеон Әділ діни киімін киіп, Антипатриске оны қарсы алуға барды. Ескендір оны көргенде күймеден түсіп, оның алдында иіліп құрмет көрсетті. Ескендірдің сарайындағылар осы әрекетті сынағанда, ол бұл әрекетінің қасақана болғанын, өйткені ол жеңісін болжаған бас діни қызметкерді түсінде көргенін айтты. Ескендір ғибадатханаға өзінің мүсінін қоюды талап етті, бірақ бас діни қызметкер бұл мүмкін емес екенін түсіндірді. Ол сол жылы дін қызметкерлерінен туған барлық ұл балаларға Александр есім қоюға уәде берді. Иосиф Флавий да осы оқиғаны баяндайды, бірақ бас діни қызметкерді Шимон емес, Ядуа деп көрсетеді. Бұл оқиға 3 Маккабилер кітабының 2-тарауындағы Селевк (Каскалгас) туралы оқиғамен ұқсас. Бұл оқиғаның аңыз екені сөзсіз. Ол назирлерге қарсы болды және олардың шалудан берген құрбанын бір рет қана жеді. Бір күні ұзын шашы бар жас жігіт оған келіп, шашын шаштыруды сұрады. Оның себебін сұрағанда, жас жігіт өзінің суреттерін бұлақта көріп, оның сұлулығы оған ұнағанын, соның салдарынан сұлулығы оған құдайша болып көрінетінінен қорқып, шашын Құдайға құрбан етуді қалағанын айтты. Сонда Симеон оның әкелген күнәһын өтеу құрбанына қатысты. Мишнаға сәйкес, Сохолық Антигон Симеонның шәкірті болған.

Діни қызмет

Шимонның тұсында жеті керемет болды делінеді. 1) алғашқы өнімдердің шалынуына, 2) екі құрбандық нанына және 3) көрсетілім нандарына құдайы сәулесі түсті, себебі әрбір дін қызметкері зәйтүндей ғана бөлік алса да, оны жеп тойып, тіпті толығымен жемеді; 4) Құдайға арналған тарту әрқашан оң қолына тиді; 5) ешкінің немесе қошқардың мойнына байланған қызыл жіп Йом Кипур күні ақ түске енді; 6) ғибадатханадағы шам жарығы ешқашан сөнбеді; 7) құрбандық тастағы отты жандыру үшін аздаған отын жеткілікті болды. Мишнада Симеон Әділдің дін қызметі кезінде Зәйтүн тауында салынған құрбандық тастағында екі қызыл бұқаның өртеліп, құрбандыққа шалынғаны жазылған. Шимонның қызмет еткен мерзімі қырық жыл болды делінеді. Бір Йом Кипур күні ол Киелі орыннан мұңды халде шықты, себебін сұрағанда, әр Йом Кипур күні ақ киім киген бір тұлға оны Киелі орынға кіргізіп, кейін шығарып салар еді дейді. Ал осы жолы, көрініс қара киіммен болды және оны кіргізді, бірақ шығармады, бұл жыл оның соңғы жылы екенін білдіреді. Ол осыдан кейін жеті күн ауырып, Суккоттан кейін қайтыс болды.

Еске алу

Оның тұлғасы және оған деген жоғары құрмет Сирах кітабындағы бір өлеңде көрсетілген, онда ол киелі орыннан шыққан сәтте күн, ай, жұлдыздар және ең сұлу өсімдіктермен салыстырылады. Бұл өлең "Маре Кохен" деген атаумен белгілі Йом Киппурдың муссаф дұғасында кейбір өзгерістермен пайда болды. Шимон Хацзадиктің араларында болмауы себепті, яһуди халқы оның өмірінде болған кереметтерге лайық болмай қалды. Осы себепті, оның қайтысынан кейін дін қызметкерлері яһуди халқына Құдайдың тікелей атын, яғни діни батада қолданылатын тетраграмматонды айту арқылы бата беруден бас тартты.

Дәйексөздер

Әлем үш нәрсе арқылы бар: [Тора] заңы, құлшылық [Иерусалем ғибадатханасындағы құрбандық, кейін дұғаға ауыстырылды] және мейірімділік пен жақсылық істері.