Кіріспе

Француз физикалық химигі (туған 1955)

Эрве Тис (ɛʁve tis; 1955 жылдың 5 маусымында Сюрен қаласында, О-де-Сен департаментінде дүниеге келген, кейде Эрве Тис Бенкхард немесе Эрве Тис во Кьенца деп аталады) – француз физикалық химигі, Париждегі AgroParisTech агротехникалық зерттеулер институтында қызмет етеді. Оның ғылыми зерттеулерінің басты саласы – молекулалық гастрономия, яғни тағамдық құбылыстар ғылымы (нақтырақ айтқанда, тағамдық өңдеулер кезінде болатын құбылыстардың механизмдерін анықтау).

Мансап

1988 жылы Николас Куртимен бірге ол "Молекулалық және физикалық гастрономия" ғылыми терминін жасады, ал 1998 жылы Курти қайтыс болғаннан кейін оны "Молекулалық гастрономия" деп қысқартты. Париждегі ESPCI-ді бітіргеннен кейін, Пьер және Мари Кюри университетінен "Молекулалық және физикалық гастрономия" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Ол көптеген ғылыми жарияланымдар мен химия білімі аз немесе жоқ адамдардың да түсіне алатын бірнеше кітап жазды, бірақ қазірге дейін олардың тек төртеуі ғана ағылшын тіліне аударылған. Сонымен қатар, ол ғылыми тұжырымдамаларды көпшілікке жеткізуді мақсат тұтқан Pour la Science журналында (Scientific American журналының француз тіліндегі нұсқасы) қызмет етеді. 2010 жылдан бастап Франция Ауыл шаруашылығы академиясының мүшесі және 9 жыл бойы "Адам тағамы" бөлімінің президенті болды. 2004 жылы Франция Ғылым академиясы оны "Тамақ ғылымдары және мәдениеті" қорын құруға шақырды, ол оның ғылыми директоры болып тағайындалды. Сол жылы Реймс Шампан-Арден университетімен бірлесіп "Дәмді жоғары оқу орыны" ("Hautes Etudes du Goût") құруды тапсырды, ол оның білім беру бағдарламасының президенті. 2011 жылы AgroParisTech-тің Консультациялық профессоры болып тағайындалды және Sciences Po Paris-те ғылым мен технология бойынша курстар құруды тапсырды. 2014 жылдың 3 маусымында оған "AgroParisTech Inrae" Молекулалық гастрономия халықаралық орталығын құруды тапсырды, ол оның директоры болып тағайындалды. Сол күні ол "Молекулалық гастрономияның халықаралық журналы" басылымын құруды жариялады. Оның ашқан жаңалықтарының ішінде "дисперстік жүйе формализмі" (DSF), "динагельдер", in situ сандық ядролық магниттік резонанс спектрометриясы, "Шоколад Шантильи" (жұмыртқасыз шоколадтан жасалған көбік, сондай-ақ ірімшік Шантильи, май Шантильи, фуа-гра Шантильи), жұмыртқа пісірудің жаңа әдістері, оны ол "6X°C жұмыртқасы" деп атады (шамамен 65°C, ақ бөлігі ұйып бастайды, бірақ сарысы емес) және жалпы алғанда көптеген коллоидты жүйелер бар. Сондай-ақ, ол жұмыртқаның ағына аз мөлшерде суық су қосып соққанда көбіктің мөлшері едәуір артатынын анықтады. Әр ай сайын ол шеф Пьер Ганьердің веб-сайтының "Өнер және ғылым" бөліміне жаңа "өнертабыс" қосады. Оның негізгі назары физикалық химияға аудырылғанмен, ол тамақ пісірудің эмоционалдық жағына да үлкен мән береді, бұл оның кітаптарының бірінің атауынан көрінеді: "Тамақ пісіру – сүйіспеншілік, өнер, техника". Оның ғылыми жұмысынан бөлек, Герве Тисстің соңғы "саяси" жұмысы – 1994 жылы ойлап тапқан және насихаттаған синтетикалық тамақ, сонымен қатар "Нотта нота" тамағы. Бұл молекулалық тамақтан кейінгі (яғни зертханалардан импортталған жабдықтарды пайдалана отырып тамақ өндірудің техникалық тәсілі) ғылымды ас үйге қолданудың келесі кезеңі. "Нотта нота" тамағы пісіруде қолданылатын ингредиенттерді құрайтын молекулаларды алып, оларды тағамдар дайындау үшін шикізат ретінде пайдалануды қамтиды. "Егер таза қосылыстарды қолдансаңыз, миллиардтаған жаңа мүмкіндіктер ашылады", - деді Тис. "Бұл суретші негізгі түстерді қолданғандай немесе музыкант нотаны нотаға қарай құрастырғандай". 2011 жылғы Халықаралық химия жылы аясында Ирландиядағы Франция елшілігі, Француз институты, Alliance Française Dublin, Lycée Français d’Irlande және UBIFRANCE француз сауда комиссиясы бірлесіп Ирландияның Дублин қаласында бірқатар лекциялар ұйымдастырды, онда Герве Тис демонстрация жасап, "нотамен нота" тамағының жаңа тұжырымдамасын насихаттады.