Кіріспе

Далалық зерттеу әдісі. Когнитивтік алдын ала тексеру, немесе когнитивтік сұхбаттасу – бұл сұрақтарға жауап беретін адамның ой-қиялы туралы деректер жиналатын далалық зерттеу әдісі. Ол тестті немесе сауалнаманы қолдану алдында бағалау болып табылады. Бұл сауалнама зерттеушілеріне жауаптарға байланысты пікір-құбылыстарды жинауға мүмкіндік береді және сұрақ зерттеушінің ниет еткенін дәл өлшейтінін бағалау үшін қолданылады. Жиналған деректер сауалнаманы толық үлгіге тарату алдында, сауалнамадағы мәселі бар сұрақтарды түзетуге пайдаланылады. Когнитивтік сұхбаттасу кезінде қатысушылардан әдетте мынадай ақпарат жиналады: жауапты қалай құрастырғаны туралы бағалау; сұрақтарды қалай түсіндіргені туралы түсіндірулер; жауап беру кезінде туындаған қиындықтар туралы мәліметтер; және жауаптардың себептерін ашатын басқа да ақпараттар. Когнитивтік алдын ала тексеру сұхбаттың, тесттің немесе сауалнаманың жарамдылығын тексеру үшін өте маңызды деп есептеледі.

Қатысушылар мен жұмысқа қабылдау

Үлгі мөлшері алдын ала сынақтарда өте маңызды мәселе болып табылады. 5-15 қатысушыдан тұратын кішкентай үлгілер жиі кездеседі. Кейбір зерттеушілер үлгі мөлшері кем дегенде 30 адамнан және одан да көп болғаны жақсы деп санайды, бірақ қазіргі ең жақсы тәжірибе – зерттеуді өзгерістерді қайта тексеру үшін кезеңдерге бөліп жоспарлау. Мысалы, сауалнаманы алдын ала сынақтан өткізу кезінде 27 қатысушыдан тұратын бір кезеңнен гөрі 9 қатысушыдан тұратын үш кезең өткізу тиімдірек. Сауалнама туралы қатысушыларға хабар берудің екі әдісі бар: қатысушы алдын ала сынақтары және жарияланбаған алдын ала сынақтары. Қол жеткізу қиын респонденттерді және респонденттердің ерекшеліктерін мақсатты үлгі алу арқылы тартатын болсаңыз, қоғамдық жұмысқа алу (ауыз сөздер, қоғамдық көшбасшылардың қолдауы) жарнамадан гөрі тиімдірек болады.

Сауалнама жүргізушілердің пайдалануы

Когнитивті сұхбаттасуды АҚШ Федералдық агенттіктер, оның ішінде Халық санағы бюросы, Ұлттық денсаулық сақтау статистикасы орталығы (NCHS) және Еңбек статистикасы бюросы тұрақты түрде қолданады. NCHS АҚШ және халықаралық агенттіктердің когнитивтік сұхбаттасу жобаларын жүргізген және олардың дерекқорына есептер ұсынған агенттіктердің тізімін ұстап тұрады, мысалы Ұлттық ғылым қоры және GESIS – Лейбниц әлеуметтік ғылымдар институты. Мәдениаралық когнитивтік сұхбаттасу сауалнама сұрақтарының эквиваленттілігін және туындайтын қиындықтардың себептерін бағалау үшін, сондай-ақ аудармамен байланысты мәселелерді түзету үшін жүргізіледі. Коммуникация стильдері мен мәдени нормалардың өзгешелігіне байланысты, протоколды дайындау және жобалау, сондай-ақ сөздік сұраулар жүргізу кезінде өзгерістер енгізу қажет.

Стандарттар

2016 жылдың қазан айында АҚШ Басқару және бюджет басқармасы (OMB) «Статистикалық саясат директивасы № 2 қосымшасы: Когнитивтік сұхбаттарға арналған стандарттар мен нұсқаулар» жариялады, онда АҚШ Федералдық зерттеулері үшін немесе олардың атынан жүргізілген когнитивтік сұхбаттарға қатысты жеті стандарт келтірілген. Зерттеушілер ұсынған тағы бір стандарт – Когнитивтік сұхбаттасуды есеп беру аясы (CIRF), ол когнитивтік сұхбаттар барысында не істелгенін және осы сұхбаттардың процедуралары мен нәтижелеріне сүйенген қорытындылар қалай жасалғанын нақтылау үшін 10 категориядан тұратын тексеру тізімін пайдаланады. Бұған қоса, когнитивтік сұхбаттасу зерттеулерін басқару кезінде жобалық басқару тәсілі ұсынылады. Аудармадағы сауалнамалар үшін когнитивтік сұхбаттасу техникалары, қатысушыларды іріктеу және тарту, сондай-ақ жобалық басқару тәсілі оларды қолдануға бейімделуі және тиімділігін арттыруы керек.