Кіріспе

Құрылымдалған сұрақтар мен жауаптар тізбегі

Сұхбат – бір қатысушы сұрақтар қоятын, ал екіншісі жауап беретін құрылымдалған әңгіме. Көне тілде "интервью" сөзі сұхбаттасушы мен сұхбатталушының арасындағы жеке әңгімеге қатысты. Сұхбаттасушы сұрақтар қояды, ал сұхбатталушы оларға жауап береді, көбінесе ақпарат ұсынады. Бұл ақпарат басқа аудиторияға бірден немесе кейін пайдаланылуы немесе берілуі мүмкін. Бұл ерекшелік көптеген сұхбат түрлеріне тән. Мысалы, жұмысқа орналасуға арналған сұхбат немесе оқиға куәгерімен сұхбат кезінде сол кезде басқа аудитория болмауы мүмкін, бірақ жауаптар жұмысқа орналасу немесе тергеу процесінде басқаларға беріледі. Сұхбат ақпаратты екі тарапқа да беруге мүмкіндік береді. Сұхбаттар көбінесе бетпе-бет, жеке кездесулер түрінде өтеді, бірақ тараптар географиялық тұрғыдан бөлек болуы мүмкін, мысалы, бейнеконференция немесе телефон арқылы сұхбаттасу. Сұхбаттар әдетте екі немесе одан көп адам арасындағы ауызша әңгімеден тұрады, бірақ екі адам сұрақтары мен жауаптарын теріп жазу арқылы да жүзеге асыруы мүмкін. Сұхбаттар құрылымдалмаған, еркін және ашық пікір алмасу түрінде болуы мүмкін, олар алдын ала жоспарланбаған немесе алдын ала келісілген сұрақтарсыз өтеді. Құрылымды жоқ сұхбаттың бір түрі – назарлы сұхбат, онда сұхбаттасушы әңгімені саналы түрде басқарады, сұхбатталушының жауаптары негізгі зерттеу тақырыбынан немесе идеясынан ауытқымайтынын қамтамасыз етеді. Сұхбаттар жоғары құрылымдалған әңгімелер де болуы мүмкін, онда нақты сұрақтар белгілі бір ретпен қойылады. Олар әртүрлі форматтарда болуы мүмкін; мысалы, сатылы сұхбатта жауап берушінің жауаптары келесі сұхбаттарға бағыт береді, мақсаты жауап берушінің ішкі мотивтерін зерттеу болып табылады. Әдетте сұхбаттасушы сұхбатталушыдан алынған ақпаратты жазудың бір жолына ие болады, көбінесе қарындаш пен қағазбен жазбалар жасау арқылы немесе бейне немесе аудио жазғышпен жазу арқылы. Көбінесе "бірге-бір" деп аталатын дәстүрлі екі адамдық сұхбат форматы тікелей сұрақтар мен толықтыруларға мүмкіндік береді, бұл сұхбаттасушыға жауаптардың дұрыстығы мен маңыздылығын жақсырақ бағалауға көмектеседі. Бұл икемді формат, себебі келесі сұрақтар бұрынғы жауаптарды нақтылау үшін жасалуы мүмкін. Сонымен қатар, ол басқа тараптардың қатысуына байланысты ақпараттың бұрмалануын болдырмайды. Сұхбаттар маңызды рөл атқарады, олар тәжірибе ғана емес, сонымен қатар бейімделу қабілеті мен стратегиялық ойлауды көрсетуге мүмкіндік береді.

Соқыр сұхбат

Көзі бүркелген әңгімеде сұхбат берушінің кім екені жасырылып, сұхбаттасушының субъективтілігін азайтуға көмектеседі. Көзі бүркелген әңгімелер кейде бағдарламалық қамтамасыз ету саласында қолданылады және оркестрлік іріктеулерде қалыпты жағдай. Көзі бүркелген әңгімелер кейбір жағдайларда аз ұлт өкілдері мен әйелдерді жұмысқа алу мүмкіндігін арттырады.

Сұхбат берушілер бейімділігі

Зерттеулерде сұхбаттасушы мен сұхбат беруші арақатынасы оң және теріс нәтижелерге алып келуі мүмкін. Олардың арақатынасы жинақталған мәліметтерді тереңірек түсінуге көмектеседі, алайда бұл сұхбаттасушының мәліметтерді жинау және түсіндіру кезінде бейтараптығын сақтауына кедеріл келтіруі мүмкін. Сұхбаттасушылар сапалық зерттеуде белгілі бір тәсілдерді қолдану арқылы сұхбаттасушының субъективтілігін азайта алады. Осындай тәсілдердің қатарында субъективтілік, объективтілік және рефлексивтілік тұр. Бұл тәсілдердің әрқайсысы сұхбаттасушыға немесе зерттеушіге зерттеліп жатқан мәселені тереңірек түсіну арқылы өз жұмысын жетілдіруге мүмкіндік береді.