Кіріспе
2002 жылы Крейг Р. Баксли режиссерлік еткен телесериал. Rose Red – 2002 жылы түсірілген американдық телесериал. Сценарийін қорқыныш романдарының авторы Стивен Кинг жазды, режиссері – Крейг Р. Баксли, ал басты рөлдерде Нэнси Трэвис, Мэтт Кислар, Джулиан Сэндс, Кимберли Дж. Браун, Дэвид Дьюкс, Мелани Лински, Мэтт Росс, Эмили Дешанел, Джудит Айви және Кевин Тайг ойнады. Ол Вашингтон штатының Лейквуд қаласында түсірілді. Сюжет Сиэтл қаласында орналасқан, әуелінен сиқырлы күштерге толы деп есептелетін Rose Red атты сарайға арналған. Ұзақ тарихындағы табиғаттан тыс оқиғалар мен түсіндіріле алмайтын трагедиялардың салдарынан, сарайды парапсихолог доктор Джойс Рирдон және өте сезімтал экстрасенстер тобы зерттейді. Алғашқыда толық метражды фильм ретінде жоспарланған, автор Стивен Кинг 1996 жылы Стивен Спилбергке Rose Red идеясын ұсынды, оны Роберт Уайздың 1963 жылғы «Тұмсық» (The Haunting) фильмінің (өзі Ширли Джексонның 1959 жылғы «Хилл Хаустың тұмсығы» романының негізінде түсірілген) еркін қайта түсірілімі ретінде көреді. 1999 жылы «Тұмсық» фильмінің жаңа нұсқасы шықты, содан кейін Кингтің сценарийі қайта жазылып, телесериалға ұзартылды. Телеспекльді жазу барысында Кинг Джексонның романынан алынған элементтерді, сондай-ақ Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы Винчестер құпия үйінен шабыттанған мотивтерді қоса алғанда, түрлі ықпалдарды пайдаланды. Лос-Анджелестен Сиэтлге орын ауыстыруға себеп, өндіріс тобының Лейквудтағы Торнвуд есімін түсірілім алаңы ретінде таңдауы болды. Rose Red 2000 жылдың күзінде Сиэтл мен Лейквудта түсірілді, ал түсірілімдер желтоқсанның ортасында аяқталды. Пост-өндіріс шамамен алты айға созылды, осы кезеңде серияға түрлі арнайы эффектілер қосылды. ABC телеарнасы Rose Red үшін $200,000 көлемінде маркетингтік кампания ұйымдастырды, оған кең ауқымды жарнамалар кірді. Телевизиялық роликтерден басқа, ойдан шығарылған сарай мен оның тарихын шынайы көрсету үшін күрделі кампания жүргізілді: бұл фильмде көрсетілген Бомонт университетінің жалған веб-сайты, сондай-ақ «Элен Римбауэрдің күнделігі: Роза Редтегі өмірім» (2001) атты романды қамтыды. Романды телесериалдың басты кейіпкері доктор Джойс Рирдон редакциялаған. Rose Red 2002 жылдың 27 қаңтарында АҚШ-та ABC телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді, үш күн бойы эфирде болды және 18,5 миллионнан астам көрерменді қамтыды.
Rose Red is a 2002 American television miniseries scripted by horror novelist Stephen King, directed by Craig R. Baxley, and starring Nancy Travis, Matt Keeslar, Julian Sands, Kimberly J. Brown, David Dukes, Melanie Lynskey, Matt Ross, Emily Deschanel, Judith Ivey, and Kevin Tighe. It was filmed in Lakewood, Washington. The plot focuses on a reputedly haunted mansion located in Seattle, Washington, named Rose Red. Due to its long history of supernatural events and unexplained tragedies, the house is investigated by parapsychologist Dr. Joyce Reardon and a team of gifted psychics. Conceived as a feature film, writer Stephen King pitched the idea for Rose Red to Steven Spielberg in 1996, envisioning it as a loose remake of Robert Wise's 1963 film The Haunting (which itself was based on Shirley Jackson's 1959 novel The Haunting of Hill House). In 1999, a feature film remake of The Haunting was released, after which King's script was revised and expanded into a miniseries. In writing the teleplay, King incorporated a variety of influences, including elements of Jackson's novel as well as the Winchester Mystery House in San Jose, California. The setting changed from Los Angeles to Seattle after the production team secured the Thornewood Estate in Lakewood as a shooting location. Rose Red was filmed in the fall of 2000 in Seattle and Lakewood with principal photography concluding in mid December. Post production lasted approximately six months, during which various special effects were implemented into the series. ABC provided Rose Red with a $200,000 marketing campaign, which included extensive advertising. In addition to television commercials, an elaborate campaign was launched to make the fictional mansion and its history appear real: This included a fake website for the fictional Beaumont University, the university featured in the film, as well as the publication of The Diary of Ellen Rimbauer: My Life at Rose Red (2001), a novel purportedly written by the fictional character of Ellen Rimbauer, the wife of the estate's owner, and edited by the miniseries' fictional protagonist, Dr. Joyce Reardon. Rose Red premiered in the United States on ABC on January 27, 2002, running for three consecutive nights, during which it accrued a viewership of over 18.5 million.
Сюжет
Доктор Джойс Рирдон, дәстүрден тыс университет психологиясының профессоры, паранормальды құбылыстардың ғылыми дәлелін табу үшін психиктер тобын алып, Сиэтлдегі Роза Ред деп аталатын үлкен, көне үйге барады. Бұл үйдің әдетте қарқынды болғаны туралы көпке белгілі, себебі онда кем дегенде 23 адам жоғалып кеткен немесе қайтыс болған, сондай-ақ үйдің ішкі кеңістігі өзгеріп, немесе сырттан көрінбейтіндей іштен ұлғайып кетеді. Рирдонның командасы үйді мекендейтін зұлым рухты оятып, бірнеше адамның қазасына және үйдің қасіретті сырларының ашылуына себеп болады.
Қызыл қызылдың тарихы
Мини-сериалдың әртүрлі эпизодтарында және Элленнің күнделігінде ашылған мәліметтерге сәйкес, Роуз Ред 1906 жылы бай мұнай өнеркәсіпшісі Джон Римбауэрдің жас әйелі Элленге арналған үйлену сыйлығы ретінде салынған. Римбауэр өзінің байлығының көп бөлігін осы сарайды салуға жұмсады, ол Тюдор готика стиліндегі және Сиэтл қаласының ортасында, ежелгі индей қабірі орналасқан жерде салынған. Сарай салынып жатқан кезде-ақ оған қарғыс тиген деген қауесет тарады: құрылыс алаңында үш жұмысшы қаза тапты, ал құрылыс басшысы әріптесімен өлтірілді. Африкадағы бал айларында Эллен Римбауэр ауырып қалды (адал емес күйеуінен жұқтырған белгісіз жұқпалы аурудан) және жергілікті тайпадан шыққан Сукинамен танысты. Екі әйел тығыз қарым-қатынасқа келді, Сукина Элленді емдеп сауықтырды, содан кейін Сукина Римбауэрлермен бірге жаңадан салынған Роуз Редке толық уақыт қызметші болып жұмыс істеу үшін оларға қосылды. Біраз уақыттан соң Римбауэрлердің Адам және Эйприл есімді екі баласы болды, соңғысы бір қолының жетілмеуімен дүниеге келді, бірақ Эллен күйеуінің адалсыздығына, немқұрайдылығына және әйелдерді жек көруіне байланысты некеде бақытсыз болды. Рухани сеанстан кейін Эллен үйді салса және кеңейтсе, ешқашан өлмейтініне сенді. Жылдар өте келе үйде түсініксіз өлімдер мен жоғалулар көбейді. Бірнеше қызметші әйелдер жоғалып кетті, ал Джон Римбауэрдің досының бірі күнбағыс бөлмесінде ара шаққаннан қайтыс болды, ал оның серіктесі (Римбауэр мұнай компаниясының пайдасынан айырылған) Роуз Редтің қонақ бөлмесінде Римбауэрдің балаларының көзінше өз өмірін өз қолымен аяқтады. Алты жасар Эйприл де ас үйде ойнап жүріп жоғалып кетті, одан кейін оны ешкім көрген жоқ, оның орнында тек оның қуыршағы ғана қалды. Эйприлді соңғы рет көрген адам – оны бағып жүрген Сукина еді. Эйприлдің өліміне күдік келтірілгеннен кейін жергілікті полиция оны қатыгездікпен сұраққа алды. Эйприлдің жоғалуы кезінде сегіз жасар Адам интернатқа жіберілді және үйден мүмкіндігінше алыс ұсталды. Джон Римбауэр жоғарғы қабаттағы әйнек терезеден секіріп, өз өмірін өз қолымен аяқтағандай болды, бірақ шындығында оны Эллен мен Сукина өлтірді. Эллен қайтыс болған күйеуінің барлық мүлкін үйді бірнеше ондаған жыл бойы кеңейтуге жұмсады, осылайша оның аумағын едәуір арттырды. Құпия жоғалулар жалғасты: 1940 жылдары Элленнің жақын досы, танымал актриса Диана Петри сарайдың бильярд залында жоғалып кетті. 1950 жылдары Эллен Римбауэр мен Сукина да Роуз Редте жоғалып кетті. Элленнің жоғалуынан кейін бірнеше жыл бойы Роуз Редте тек қызметшілер ғана тұрды. Бірақ соңында барлығы қорқып, бірінен соң бірі үйді тастап кетті. Үйді мұрагерлікке алған Адам Римбауэр әйелімен бірге қысқа уақытқа сонда тұрды. Алайда, бірнеше паранормальды құбылыстарға куә болғаннан кейін, мысалы, ұзақ уақыттан бері жоғалған кішкентай қарындасы Эйприлдің көрінісін көріп, бөлмелердің пішіні мен көлемі өздігінен өзгеретінін көргеннен кейін Роуз Редті тастап кетті. Ол қайтыс болғаннан кейін және отбасылық байлық таусылғаннан кейін, оның әйелі Сиэтл тарихи қоғамына үйді аралауға рұқсат беріп, кіріс тапты. Бұл 1972 жылы сарайды аралап жүрген әйелдің жоғалып кеткенінен кейін тоқтатылды. 1960 және 1970 жылдары мұнда паранормальды құбылыстарды зерттеу жүргізілді. Бірақ бұл да нәтижесіз аяқталды және үй құлдырап, жай күйге келді. Мини-сериал 2001 жылы басталады. Джон мен Эллен Римбауэрдің шөбересі Стивен Римбауэр Роуз Редті мұрагерлікке алды. Оған үйді бұзып, оның орнына кондоминиумдар салу үшін үлкен ақша ұсынылды. Ол үйдің паранормальды тарихына қызығушылық танытып, сарайды тағы бір рет зерттеуге келісім берді.
1-бөлік
1991 жылы Сиэтл қаласында жас Энни Уитон үйдің суретін салып отыр, ал оның ата-анасы мен үлкен әпкесі Рейчел бөлмесінің сыртында дауласып жатыр. Ол суреттегі үйдің үстінен сызықтар жүргізгенде, көшедегі қарт әйелдерге тиесілі үйдің шатырына тастар құлайды, нәтижесінде ғимарат қатты зақымданады. Он жыл өткен соң, 2001 жылы доктор Джойс Рирдон ойдан шығарылған Бомонт университетінде психикалық құбылыстар бойынша лекция оқитын профессор болады. Университет газетінің тілшісі Кевин Боллинджер оның Сиэтлдегі Роуз Редке, көне және тастап кетілген, әрі әуесқойлардың айтуынша, құбыжықтар мекендейтін үйге баратын сапары туралы күдіспен сұрақ қояды. Джойс Рирдонның зерттеулерінің дұрыстығына күмән келтіретін факультет деканы профессор Карл Миллер Боллинджерге Рирдонды бақылап, Роуз Редке алып бара жатқан экстрасенстер тобымен кездесуін тыңдауды бұйырады. Топқа жүрек ауруымен ауыратын қарт болжамгер Виктор "Вик" Кандинский, жас психометрик Пэм Асбери, орта жастағы автоматты жазушы Кэти Крамер, қашықтықтан көру қабілеті бар телепат Ник Хардавей және жас посткогнит Эмери Уотерман кіреді. Топ колледждің аудиториясында Эллен мен Джон Римбауэрдің соңғы ұрпағы Стив Римбауэрмен кездеседі. Боллинджер топтың қолдарын ұстап, шеңбер құраған суретін түсіреді, ал сурет және Джойстің зерттеулерін паш ету мақаласы университет газетінде жарияланады. Доктор Миллер Боллинджерді Роуз Редке апарып, оны тастап кетеді, экстрасенстер тобы келгеннен кейін қосымша ұятты суреттер алуды тапсырады. Тілші үйдің кіреберісінде Сюкинамен кездеседі, ол оның күтіп отырғанын айтады. Ол оның әуесқой екенін білмей, Боллинджер үйге кіреді. Ол консерваторияда тұтқындалып қалады, содан кейін көрінбейтін күш оны экраннан сызып алады. Экстрасенстер Эмери Уотерман мен Энни Уитонның өмірбаяндары таныстырылады. Эмери Уотерман – өзімшіл анасы Патрисия Уотерманның бақылауындағы өрескел, сарказмға толы және жағымсыз жас жігіт; ол Роуз Редтің рухтарын көргенде, олар оны қорқыта алмайтынын, себебі оған ақша керек екенін ащылықпен айтады. Көрермендер Рейчел Уитонның қазір Энни Уитонға күтім жасап жүргенін біледі, ол сирек сөйлейді және Рейчелді "әпкесі" деп атайды. Сондай-ақ, Джойс пен Стив арасында жақын қарым-қатынас бар екені белгілі болады, бірақ фильмде оның оны жақсы көретіні немесе Роуз Редке қол жеткізу үшін пайдаланатыны нақты айтылмайды.
2-бөлік
Джойс және медиумдар тобы, қазір Рейчел "Кеңес" Уитон және жасөспірім Энни Уитон қосылып, Роза Редке келеді. Команда сарайды аралап көреді. Джойс пен Стив үйде көптеген көрінеу иллюзиялар бар екенін, сондай-ақ төңкерілген бөлме мен айнасы бар едені бар кітапхананы көрсетеді. Команда Боллинджердің ұялы телефонын табады, Стив Миллерге оның топты жамандау әрекетіне наразылық білдіру үшін қоңырау шалады. Сол түні Эмери ондаған жылдар бұрын үйден жоғалған актрисаның көрінісін көреді; Пэм Кевин Боллинджердің шіри бастаған денесін түсінеді; Уитон қарындастары төсек астында және шкафта бір көрініс көреді; Кэти кілем мен жамылғысының астында қозғалыс байқайды. Кейінірек түні, Пэм бақшадағы тоғанға екіұстамамен алданып, суға батып қайтыс болады. Ертесі күні таңертең доктор Миллер Стивтің дауыстық хабарламасына жауап алады, бірақ ол Боллинджердің білегін кесіп, Миллердің есімін қанымен жазып, көз жұмғанын айтады. Бұл хабар доктор Миллерді алаңдатады, ол көбірек білу үшін сарайға барады. Патрисия Уотерман ұлын ұялы телефоны арқылы байланыса алмағандықтан сарайға келеді. Екеуі бір уақытта келеді, және миссис Уотерман жолдан қашқандай көрінген бір нәрсенің алдын алу үшін рульді бұрғандықтан, олардың көліктері сарайдың кіреберісінде соқтығысады. Қорқып, миссис Уотерман ұлын шақырып, сарайдың айналасындағы орманға қашады. Миллер оның сақтандыру ақпаратын алу үшін оны қуалайды. Роза Редтің ішінде Эмери анасының айқайын естиді, бірақ оны үйдің құлаққа әсер ететін иллюзиясы деп есептейді. Үйдің екінші жағында Пэм Викті бақшаға, Эленнің мүсіні бар тоғанға жетелейді. Ол кенеттен жоғалып кетеді. Вик тоғанға қараса, ол Пэмнің денесін көреді деп ойлайды. Ол оны судан шығаруға тырысады, бірақ денесі жоғалады, ал ол тек оның түнгі көйлегін ұстап қалады. Ол қорқып үйге қарай жүгіреді. Артқа қараса, мүсіннің тірілгенін көріп, жүрек талмасынан қайтыс болады. Вик Эмеридің назарын аударуға тырысады (үй ішінде), бірақ Эмери оны көрініс деп санайды және терезені ашпайды. Ник келіп терезені ашуға тырысады, бірақ ол ашылмайды және әйнекті сындыра алмайды. Вик Эмери мен Никтің көз алдында құлап, қайтыс болады. Орманның ішінде миссис Уотерманды Кевин Боллинджердің көрінісі тоқтатып, есінен танытады.
3-бөлік
Энни Уитон қызыл гүлдің шағын көшірмесі бар қуыршақ үйін тапты. Ол күрек үйіне жету үшін креслоға тұрып, құлап түсіп, есінен танып қалады. Рейчел Уитон мен Стив Римбауэр оның құлауын көріп, алғашқы көмек көрсетуге тырысады. Сол уақытта үйдің екінші жағында Роза Редтің терезелері мен есіктері қайтадан ашылады. Эмери Уотерман анасының айқайлағаны аңыз емес екенін біліп, анасын іздеуге сыртқа жүгіреді. Ол доктор Миллермен кездеседі, ол оны қашып кетуден сақтайды. Эмири Миллерді қуып жетеді, бірақ оны ұстай алмайды, сондықтан ол Роза Редке қайта оралады. Миллер үйдің айналасында жүгіріп жүргенде Кевин Боллинджердің арбағы оны тауып, шабуылдайды. Эмери басқаларды кету керек деп сендіруге тырысады. Олар бас тартады, ал Эмери өздігінен кетуге тырысады. Осылайша ол Пэм Асбери мен Дианна Петридің (Ивонн Скио) арбасына түседі, бұл 1940 жылдары үйде жоғалған кино жұлдызы. Эмери "онда жоқ" деген сөзді қайталап, аянды жоғалту күші бар және анасы мен доктор Миллер сияқты өлімге ұшырамайды. Эмири Роза Редтен кетіп бара жатқанда, Энни Уитон оянады және психокинез арқылы Роза Редтің есігін жауып тастайды. Эмеридің қолы есікте тұрып, оның бірнеше саусағы сынған. Басқалар Эмириге көмектескен кезде Джойс Рирдон Энниден есіктер мен терезелерді жабық ұстауын сұрайды, егер ол бұлай жасаса, оған қуыршақ үйін беруге уәде береді. Алайда Стив көп ұзамай Эннимен телепатия арқылы сөйлесе алатынын біледі, ал ол онымен достық қарым-қатынас жасай бастайды. Кейін Стив мас анасымен бірге үйге келгені туралы кейбір басылған естеліктерді қайтадан көреді, ол кезде оған елес еткен Эллен Римбауэр пайда болды және Стивке Роза Редтің аяқталмайтын құрылысын жалғастыруға көмектесуді сұрады. Осы арада Эмери үйді "Роза Редтің рухы" емес, Энни тұтқындап отыр деп күдіктенді. Ник Эмеридің күдіктерін растайды, содан кейін топқа Боллинджер кітапханада өзін-өзі асып тастаған сияқты екенін хабарлайды. Топ Роза Ред ешқашан ұйықтап көрмегенін және сарайдың табиғаттан тыс күші Энни мен Стивпен байланысты екенін болжауға кіріседі (оның психикалық қабілеттері тек үйде болған кезде ғана көрінеді, өйткені ол үйге отбасылық байланысты). Ник Джойс Роза Редті қайта ояту үшін емес, тек тергеу үшін үйге медиумдарды әкелгенін дұрыс болжайды. Жараланған Эмери Энниді өлтіріп, барлық адамдарға қашып кетуге мүмкіндік беруді ұсынады, бұл топтың қалған бөлігін үрейлендіреді. Ас үйде Кэти Крамерге миссис Уотерман шабуыл жасайды, оны Ник құтқарады. Екеуі бұзық әйелді байлап, ас үйде қалдыруға шешім қабылдайды. Олар Еммериге хабарласпауға келіседі, сондықтан тұрақсыз жас жігіт одан да тепе-теңсіз болмайды. Сукинаның жұлдызы пайда болып, миссис Уотерменді қараңғы шараптар қоймасына сүйреп әкетеді. Ник пен Кэти бас залды көздей бастағанда, үйдің айналасы өзгеріп, олар адасып қалады. Олар кілемнің астындағы құпия пішіннің артынан қуып, қашады. Нысан оларға жетуге бастайды, ал Ник Кэтиді бөлмеге итеріп, оның өмірін құтқарады және есікті артына қағып, айналып, өзіне қарай асығып келе жатқан скелеттік жынды көре бастайды. Коридорда тыныштық орнаған кезде Кэти есікті қайта ашады, бірақ бос коридорда Ник пен тұлғадан ешқандай белгі таба алмайды. Үйдің айналасында өзгерістер болып жатқанда, Кэти төбеде қалады. Кенеттен автоматты түрде жазуға деген ықыласына беріліп, ол Джон Римбауэрдің Эллен мен Сукинаның өлтіруіне куә болады. Стив пен Рейчел Ник пен Кэтиді іздеуге шешім қабылдайды. Олар Кэтиді шатырда табады, онда оған өлі дене тәрізді жаратылыс шабуыл жасамақ. Олардың қасында болғаннан кейін үйдің әрекет етуіне кедергі келтіреді, ал өлік жерге құлап түседі. Өлі дененің кеуіп қалған қолынан олар өлік Стивеннің жоғалған әжесінің (және Элленнің қызы) Эйприл Римбауердің мәйіті екенін біледі. Кенеттен Априлдің өлі денесі аузынан ақ жарық шығарып, бірден ыдырап кетеді. Топ бас залда жиналады. Эмери Энниге шатырдың шатыршасымен шабуыл жасауға тырысады. Психокинезді қолдана отырып, Энни бронь костюмін жандандырып, Эмериге оның шапқышымен жанама шабуыл жасауға тырысады. Екеуінің бірі шынымен екіншісін өлтіруге тырысып жатқаны белгісіз: Эмери бұрын Энниді есінен таныту қашу үшін жеткілікті болуы керек деп мәлімдеген, ал Эннидің соңғы хальбердтік шабуылдың орналасуы бұл ескертулік оқ болғанын көрсетеді. Екі шабуыл да сәтті болмайды, Джойс екеуін де тыныштайды. Роза Редтің құпиясын ашуға тырысқан Стив Кэти мен Энни арасында телепатиялық байланыс жасайды, ал Кэти авто...
Тұжырымдама
Автор Стивен Кинг әрқашан көне үй туралы сценарий жазуды қалаған, оған шабыттандырған нәрсе – оның туған қаласы Мэн штатының Дарем қаласындағы көне үй екендігі туралы әңгімелер болды. 1996 жылы Кинг «Қызыл Роза» идеясын Стивен Спилбергке толық метражды фильм ретінде ұсынды. Жоба тоқтап қалды, толыққанды сценарий жазылды, бірақ Спилберг көбірек әрекет пен қызықтырушылық сахналарын талап етті, ал Кинг көбірек қорқыныш көргісі келді. Карлайнер сценарийді толық метражды фильм ретінде өндіруге келісті, ал Кинг 21 маусымда сценарийді қайта жазуға келісті және қалпына келу үшін уақыт қажет болды.
Жазу
Операциядан кейін және бір ай ауруханада сауығып шыққаннан кейін Кинг үйге оралып, келесі айда "Роза қызыл" сценарийін аяқтады, жобаны теледидар мини-сериалы ретінде қайта қарастырды. Бірақ үй сырттан бірдей көрінсе де, ішінде үлкенірек және басқаша болып көрінуі мүмкін деген идея қосылды. Сол кезде үйдің бірінші қабаты ішінара пәтерлерге айналдырылған еді. 2000 жылдың мамыр және қазан айлары аралығында интерьерлік декорациялар салынды. Актер Дэвид Дьюкс 2000 жылдың 9 қазанында Вашингтон штатының Спанавей қаласында "Роза қызыл" түсірілімі кезінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол ертеңі күні өлім көрінесін түсіруге дайындалып жатқан.
Actor David Dukes died of a heart attack on October 9, 2000, in Spanaway, Washington, while shooting Rose Red. He was due to film his death scene the following day.