Кіріспе

Калифорния флористикалық провинциясы (CFP) – Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауында орналасқан, Жерорта теңізі климатымен сипатталатын және қысқы жауын-шашын мен жазғы құрғақшылыққа ұқсас климатты басқа аймақтардағы сияқты ерекше флораға ие флористикалық провинция. Бұл биологиялық әртүрліліктің маңызды ортасы Сиерраның алып секвойясы мен оның туысы – жағалау секвойясының мекені ретінде танымал. 1996 жылы провинция биологиялық әртүрлілік ошағы деп жарияланды, бұл оған көптеген эндемикалық түрлері бар әлемдегі 33 аймақтың қатарына қосылуға мүмкіндік берді. Биологиялық әртүрлілік ошағы атану үшін, аймақта әлемнің басқа еш жерінде кездеспейтін түрлер мен өсімдіктер болуы керек. Калифорния Флористикалық провинциясында тамырлы өсімдіктердің 3000-нан астам түрі өседі, олардың 60%-ы провинцияға ғана тән. Калифорния Флористикалық провинциясы Холарктикалық (немесе Бореалдық) Флористикалық Корольдіктің Мадреан аймағына жатады. Мадреан аймағының бір бөлігі ретінде ол шығысында Ұлы Аңғар флористикалық провинциясымен, оңтүстік және оңтүстік-батысында Соноран провинциясымен (Мохаве, Колорадо, Соноран және Бая Калифорния шөлдерін қамтиды) шектеседі. Солтүстікке қарай аймақ Рокки таулары флористикалық аймағының Ванкувер провинциясымен шектеседі, ал жағалау және таулы Солтүстік Калифорния мен оңтүстік-батыс Орегонның көп бөлігі әртүрлі авторлардың жіктемелеріне байланысты екі провинцияның біріне жатуы мүмкін. Conservation International ұйымы анықтағандай, ауданы 70 мың шаршы километрді құрайды, бұл Калифорнияның 70%-ын қамтиды және оңтүстік-батыс Орегонға, батыс Неваданың шағын бөлігіне және Бая Калифорнияның солтүстік бөлігіне дейін созылады. Провинция солтүстікте Рокки таулары флористикалық аймағымен шектеседі және кейде оның бір бөлігі ретінде қарастырылады. Бұл шекара нақты анықталмаған, өйткені Роберт Ф. Торн (Солтүстік Америка флорасы) және Армен Тахтажан сияқты жетекші геоботаниктер Орегон мен Солтүстік Калифорнияны Рокки таулары провинциясына жатқызады. Conservation International ұйымының мәліметінше, Калифорния Флористикалық провинциясы – әлемдік биологиялық әртүрлілік ошағы, себебі бұл аймақта эндемикалық өсімдіктердің жоғары концентрациясы байқалады: географиялық аймақта шамамен 8000 өсімдік түрі, ал CFP-ге ғана тән 3400-ден астам таксондар бар. Сонымен қатар, провинцияның бастапқы өсімдік жамылған жерінің 70%-дан астамы жойылған. Биологиялық әртүрлілік ошақтарында өсімдіктер мен жануарлар үшін алмастырылмайтын аймақтар бар. Осы ерекше аймақтардың әрқайсысының ерекше түрлері адамның әсерінен қауіп көріп отыр. Бұл аймаққа ең үлкен қауіп – ірі коммерциялық шаруашылықтар мен қалалық аймақтардың кеңеюі салдарынан туындаған табиғаттың жойылғандығы. 1998 жылы Conservation International ұйымы провинцияға қауіпті азайту үшін адамның әсері ең көп болған аймақтарға баса назар аударуды ұсынды. Провинцияға ең көп қауіп төндіретін мәселелерге халық санының өсуі, тіршілік ортасының жоғалуы, ресурстарды тұрақты пайдаланбау және жергілікті емес түрлердің енгізілуі жатады. Калифорнияда провинция штаттың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Модок платосы, Ұлы Аңғар және шөлдерді қоспағанда, штаттың көп бөлігін қамтиды. Орегон штатында провинция Бланко мүйісінің оңтүстігіндегі жағалау таулары мен Рог өзенінің суайдынының көп бөлігін қамтиды. Бая Калифорнияда провинция Сьерра-Хуарес пен Сьерра-Сан-Педро-Мартирдің орман және шапарраль белдеулерін (бірақ шығыстағы шөл беткейлерін емес), оңтүстікке қарай Ел-Росариоға және Гвадалупе аралына дейінгі жағалау аймақтарын қамтиды. Невадада CFP Тахо көлінің маңындағы Сьерра аймағын қамтиды, ал шығыс шекарасы Ұлы Аңғармен шамамен Рено-Карсон-Сити қалаларының орналасқан жеріне сәйкес келеді. Провинцияға келесі тау тізбектерінің бөліктері кіреді:
Кламат таулары
Каскад жотасы
Жағалау жотасы
Сьерра-Невада
Трансверс жотасы
Жарым аралдық жоталар Бая Калифорнияға дейін
Ұлы Орталық Аңғар да CFP-ге кіреді.

Қауіппен және жойылып кету қаупі бар

Ауыл шаруашылығы мен қалалардың кеңеюі Калифорния флоралық провинциясының қалған орта тұру орындарына қауіп төндіреді. Аймақтағы коммерциялық шаруашылық АҚШ халқы тұтынатын барлық ауыл шаруашылығы өнімдерінің жартысын құрайды. Осы сұранысқа байланысты өсіп келе жатқан ірі шаруашылықтар биологиялық әртүрліліктің бірегей және қайта жаңармайтын табиғи ресурстарын жоғалтуға себеп болады. Калифорнияда халық саны ең көп штаттардың бірі болғандықтан, ол АҚШ-тағы экологиялық ең нашарлаған төрт аймақтың біріне жатады. Басқа қауіптерге: жат түрлердің таралуы, ашық карьерлік кен өндіру, мұнай өндіру, ауаның ластануы, топырақтың ластануы, мал жаю, орман өрттері (артық ыстық немесе жиілік бойынша), сондай-ақ құрылыс және жол салу кіреді. Жалпы жылыну болашақтағы қауіптерді күшейтеді. АҚШ экологы, доктор Эрик Бивердің зерттеулері, жалпы жылыну Сиерра-Невада тауларының шығысындағы Ұлы Аймақтағы пика популяциясының жергілікті түрден жойылуына ықпал еткен болуы мүмкін екенін көрсетеді. Тағы да бір зерттеулер температураның көтерілуіне байланысты альпілік түрлердің салқын климат іздеп солтүстікке қарай көшуі мүмкін екенін, бұл оларға тұрақты орта тұру орындарын табуға көмектеседі деп болжайды. Көмір, мұнай және газ сияқты қазба отындарын жағудан шығатын эмиссияны азайту – жалпы жылынумен күрестегі алғашқы қадам.