Кіріспе

Тізбексіз велосипед – педальдерден дөңгелекке қуатты жеткізу үшін икемді белбеуді, көбінесе синхронды тісті конструкцияны пайдаланатын велосипед түрі. Велосипедтерде белбеулі жетекті қолдану, әсіресе қалалық велосипедтер нарығында, аз күтімді қажет етуі және майлаусыз жұмыс істеуінің арқасында кеңінен таралды. Белбеулі жетек стационарлық және фитнес велосипедтері үшін де қолжетімді.

Артықшылықтары

Белдіктер тот баспайды. Майлау қажет емес. Майлаудың қажет болмауынан таза болады. Аз күтімді қажет етеді. Жұмысы тегіс. Тізбекке қарағанда тыныш. Металл тізбектерге қарағанда қызмет ету мерзімі ұзақ. Кейбір белдік жүйелері тізбектік жүйелерден жеңіл. Тізбекпен салыстырғанда, белдіктер көбінесе жоғары кернеумен жұмыс істейді. Бұл қолдану кезінде белдіктің сырғып кетуін болдырмау үшін жасалады. Дегенмен, жоғары белдік кернеуі төменгі қақпақтың және артқы доңғалақтың подшипниктерінің қызмет ету мерзімін қысқартуы мүмкін. Бірінші буынның екі бағыттағы шкивтері қардың жиналып, шкивке кірісіп қалуымен (кейбір жағдайларда толық жұмыс істемеуге дейін) мәселе тудырды. Екінші буын (бір бағыттағыш, доңғалақ жағы) және үшінші буын (орталық бағыттағыш) конструкцияны жақсартады.

Кернеулеу

Кернеуді бір жылдамдықты тізбекті жетегінің кернеуіне ұқсас тәсілдермен іске асыруға болады. Артқы осьтің тіреуі көлденең, белдік бойымен, тізбек тартылғыштарымен немесе оларсыз, бұл артқы дөңгелек осі мен кривошип осі арасындағы қашықтықты реттеуге мүмкіндік береді. Тіреудің өзін жылжыту арқылы артқы дөңгелек осі мен кривошип шпинделі арасындағы қашықтықты өзгертуге болады. Тіреулер бекітілген, бірақ белдіктің қозғалыс қашықтығын өзгертетін жеке кергіш шкив бар.

Тарих

Велосипедке арналған белбеумен жүретін құрылғыны 1890 жылдың 8 сәуірінде АҚШ-та Чарльз Д. Райс патенттеген, патент №425390. 1898 жылы Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) Мэтью Джозеф Стеффенс пневматикалық дөңгелегінің шетіне бекітілген қозғалтқыш белбеуді пайдалана отырып, артқы дөңгелегімен жүретін электр велосипедінің патенін алды. 1900 жылдардың басында кейбір мотоциклдерде былғары дискілік белбеулер қолданылды. Бриджстон Пикника белдікпен жүретін велосипеді 1980 жылдардың басында таныстырылды. Ол автотаймерлік белдіктер мен Харли Дэвидсонның қозғалтқыш белдіктері сияқты тіс белдікті қозғалтқышпен, сондай-ақ жүктеме көбейген сайын белдіктің кернеуін арттыратын екі бөліктен тұратын жаңаша тізбекпен бірге қолданды. Пикника бүктелетін велосипед болатын, ал белбеумен жүретін велосипедтің тартымдылығының бір бөлігі тазалық еді. Пикника кішкентай дөңгелекті велосипед болғандықтан, белбеудің тартылуы стандартты дөңгелектері бар велосипедке қарағанда аз болған болуы мүмкін. Бұл сәтті болды, бірақ негізінен Жапонияда ұсынылды. Bridgestone 1994 жылға дейін АҚШ-та белбеумен жүретін велосипедтерді ұсынды. Өздерінің жаңашылдықтарынан бастап, олар Жапонияда үздіксіз белбеумен жүретін велосипедтерді ұсынды, соның ішінде ең көп сатылған Albelt моделі. 1984 және 1985 жылдары Лондонның Империал колледжінде механика мамандығы бойынша білім алған дизайнер Марк Сандерс өнеркәсіптік дизайн инженериясы (IDE) бағдарламасының аспирантурасының бір бөлігі ретінде бүктелетін велосипед жасады. Бағдарламаны Императорлық колледж мен Лондондағы Корольдік өнер колледжі бірлесіп жүргізді. Ол Гейтс корпорациясының дизайнерлік инженерімен бірлесіп, велосипедін тізбектің орнына белдікпен жабдықтады. Жоба аяқталғаннан кейін Сандерс өзінің марапатталған дизайнын өнімге айналдыру үшін кәсіпкер және бұрынғы Грег Норман менеджері Джеймс Маршалл мен Глазгодағы өндірушіні таңдады. 1987 жылы велосипед өндірісі басталды. 2002 жылы өндіріс сұраныстың артуына жауап беру үшін Тайваньдық өндіруші Ming Cycle компаниясына көшті, ал 2007 жылдан бастап Ming Cycle компаниясы Strida бренді мен зияткерлік меншік құқықтарына толық ие болды. iXi велосипедтерін АҚШ-та Delta Cycle Corporation таратты, содан кейін 2004 жылы Strida сияқты белбеумен жүретін компактты дизайнмен келді. Белгілі бір уақыттан бері велосипедтерді құрастыруға арналған құрылғыларды пайдаланған басқа өндірушілер - АҚШ-тың Bike Friday компаниясы мен Нидерландыда орналасқан Bernds. 2007 жылы Гейтс корпорациясы жоғары модульді 8 мм синхронды белбеу мен диірмендік жүйені әзірледі, ол Carbon Drive System деп аталады. Белдіктің қадамы төменгі кернеуді қажет етеді, бұл жүгіруді болдырмауға көмектеседі. Жеңіл, патенттелген тік тіректердің әр тістің астында саз тесіктері бар, олар қалдықтарды алып тастауға көмектеседі. 2009 жылы Trek және f8 Cycles сияқты велосипед өндірушілердің саны артып, белбеумен жұмыс істейтін велосипедтер ұсынды. Құрылысшылар бастапқыда бір жылдамдықтар мен ішкі хабтарға назар аударған кезде, 2009 жылдың басында f8 Phil Wood & Co. жобалаған Гейтске сәйкес келетін тұрақты берілісті тіректі қолданды. 2009 жылы Spot Brand компаниясының иесі, Avid компаниясының негізін қалаушы ретінде танымал Уэйн Лампкин CenterTrack деп аталатын белбеу жүйесін жасады. 2010 жылы Гейтс корпорациясы Lumpkin компаниясынан CenterTrack үшін патент алды, бұл бастапқы көміртекті қозғалтқыш жүйесінің дизайнын жақсартқан жаңа белбеу мен шкив дизайны. CenterTrack өзінің алдыңғыларына қарағанда дұрыс емес орналасуға төзімді. Сонымен қатар, ол жеңіл, 20% -ға берік, өйткені 11 мм кең белбеу, бірақ тары шкивтері бар, бұл соңғы буынның ішкі дөңгелектерлі хабтарымен таңбалауды әлдеқайда оңай етеді. Компанияның CDX белбеуі - бұл тау велосипедтерінде қатаң жолдан тыс пайдалануға арналған алғашқы белбеулік қозғалтқыш. 2010 жылы Daimler Gates Carbon қозғалтқыш белбеу жүйесі бар қуатты электрлік гибридті велосипед Smart eBike-ті ұсынды. Электрондық велосипед таза, майсыз жүру үшін жасалған. Басқа да елеулі eBike брендтері Grace және Pi Mobility. 2012 жылы Continental AG-ның еншілес компаниясы ContiTech велосипедтер үшін CONTI® DRIVE SYSTEM-ті енгізді. CDS белбеулік дискісі 8 мм Gates Carbon Drive жүйесінің негізгі жұмысын бөлісті, бірақ оның құрылымында көміртек талшықтары орнына арамид қолданылды. Conti CDS тек қана "әдеттегі жолдар мен жолдарда" пайдалануға арналған. ContiTech ақырында велосипедтерде пайдалану үшін көміртекті белбеулерге ауысты, бұл аррамидті талшықтар арқылы сүйреу мәселелерін келтірді. CDS белбеулік қозғалтқышы кейбір Trek велосипедтерінде және IKEA Швециясының Sladda жеңіл пайдалану велосипедінде қолданылды. Белбеудің өзінің бұзылуы туралы хабарлар мен кері шақырудан кейін CDS белбеумен жүретін велосипед нарығынан алынып тасталды. 2018 жылы Veer Cycles тізбекті велосипедтерді белбеулік велосипедтерге айналдыруға мүмкіндік беретін алғашқы белбеулік түрлендіру жиынтығын жасады, ол артқы үшбұрыш арқылы бекітіледі және жарылған рамкаға қажеттілікті жояды.

Өндірушілер

Белбеулер әдетте автомобильдерге, машиналарға және басқа да синхронды белбеу жетегіне арналған тісті белбеулерді шығаратын өндіруші компаниялармен жасалады.