Кіріспе

Австралиялық заңгер Джон Роберт Марсден (3 қаңтар 1942 – 17 мамыр 2006) – Австралиялық сот өкілі және Жаңа Оңтүстік Уэльс заң қоғамының бұрынғы президенті. Ол жоғары мәртебелі клиенттерімен, геилер құқығын қорғау қозғалысындағы белсенділігімен және "Седьмая сеть" телеарнасына қарсы қорлау ісінде жеңіске жеткенімен әйгілі болды.

Ерте өмір және мансап

Лисморда туған Марсден Кабраматтадағы католик мектебінде, Кэмпбелтаундағы Сент-Джон дайындық колледжінде және Хантерс-Хиллдегі Сент-Джозеф колледжінде оқыды, содан кейін дін қызметкері болу үшін семинарияға түсті. Діни қызметкерлік өзіне қолайлы емес екенін түсінгеннен кейін, ол Сидней университетінде заң факультетін бітіріп, 1966 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. 1968 жылы Марсден Кэмпбелтаунда «Марсденс» заң фирмасын құрды. Фирма Марсденнің жеке практикасынан бастап Сидней аймағындағы ең ірі заң фирмаларының біріне дейін өсті, онда 140 қызметкер және Сидней, Ливерпуль, Кэмден және Кэмпбелтаунда кеңселер бар. Марсден өмірі бойы Кэмпбелтаунның белгілі тұрғыны болды және ол жиі: «Әлемде екі ғалымы бар – Рим және Кэмпбелтаун» деген. Марсден мансабында бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды, оның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльс заңгерлер қоғамының президенті, Жаңа Оңтүстік Уэльс азаматтық бостандықтар кеңесінің президенті және Жаңа Оңтүстік Уэльс полициялық кеңесінің мүшесі болды.

Клиенттер

Іван Милат сериялық кісі өлтіруші және Марсденнің клиенті болған. Марсден Милат отбасымен ұзақ байланыста болды және 1970 жылдары зорлау айыптары бойынша Иван Милатты сәтті қорғады. Милат 1994 жылы рюкзакшыларды өлтірді деген айыппен тұтқындалғаннан кейін Марсденді жұмыстан босатты. 2005 жылы қатерлі ісікке шалдыққаннан кейін Марсден Милаттың әріптесі болғанына сенетінін айтты және Милаттың бұрынғы зорлау айыптарынан құтылуына көмектескеніне өкінді. Ол сот процесі кезінде болған бір оқиғаны еске алды: соттың бірінші күні Милатты кінәлі деп тану мүмкіндігі болғанда, Марсден, сол кезде өзінің гомосексуалдығын жасырған, гей-барға барып, сол жерде екі күдікті құрбанды көреді. Келесі күні сотта ол оларды лесбияндар деп ашып, қазылар алдында олардың беделін түсіріп, Милатты ақтады. 2004 жылы Марсден британдық-итальяндық адвокат Джованни ди Стефаноның Саддам Хусейннің қорғау тобына қосылу туралы шақыруын қабылдады. Марсден сол кезде асқазан қатерлі ісігімен емделіп жатқандықтан, оның іске қаншалықты белсенді қатысқандығы белгісіз болды; Марсден қайтыс болған кезде сот процесі әлі жалғасып жатқан еді.

Жеті желіге жала жабу оқиғасы

1994 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы ассамблеясының мүшесі Дирдре Грузовин парламенттік иммунитет аясында сөйлеген сөзінде Марсденді кәмелетке толмағандармен сексуалдық қатынас жасады деп айыптады. 1995 және 1996 жылдары Seven Network телеарнасының Today Tonight және Witness бағдарламаларында да Марсденге қатысты кәмелетке толмағандармен сексуалдық қатынас жасады деген айыптаулар таралды. Марсден өзін "әуесқой гомосексуал" деп сипаттады, бірақ педофилия айыптауларын жоққа шығарды. Channel Seven Марсденмен сексуалдық қатынасқа түскен, кәмелетке толмаған кездегі куәгерлерді ұсынды, бірақ олардың көпшілігі фактілердегі қателіктерге байланысты сенімсіз деп танылды, мысалы, Марсден тұрған үйдің түрі және бір жағдайда сүндеттелген-сүндеттелмегені. 2001 жылы 214 күндік сот отырысынан кейін судья Дэвид Левин Seven телеарнасы балаларға сексуалдық зорлық көрсету туралы айыптауларын дәлелдей алмады деген шешім шығарды. Марсденге моральдық және заңдық шығындар үшін 525 000 австралиялық доллар өтемақы төленді; Марсденнің заңдық шығындары шамамен 6 миллион австралиялық долларға бағаланды; Seven телеарнасының сол кездегі шығындары 10-12 миллион австралиялық долларға бағаланды. Левин балаларға сексуалдық зорлық көрсету туралы айыптаулар бойынша Марсденнің пайдасына шешім шығарғанмен, оның қорытындылары Марсденді басқа жағынан қатты сынға алды. Ол Марсденнің сот процесінде бірнеше мәселе бойынша жалған куәлік бергенін, әсіресе куәгерлердің бірінің жазбаша мәлімдемесін дайындаудағы рөлін анықтады. Сондай-ақ, Марсден сотталған зорлаушы және кісі өлтіруші Лес Мерфиді куәгерді өз ұстанымын өзгертуге көндіру үшін пайдаланғанын және екі басқа куәгерді басқа біреуіне әсер етуге көндірген болуы мүмкін екенін анықтады. Сол кездегі Sydney Star Observer газетінің редакторы Маркус О'Доннеллдің айтуынша, Марсден Observer газетінен айыпталушы куәгерлердің бірінің атын жариялауды сұраған, өйткені куәгердің өміріне қауіп төніп тұрғандықтан оның атын жарияламау туралы шешім қабылданған. Заң сарапшысы Ричард Экланд бұл істі "Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының көптеген жылдар бойы көрген ең ірі азаматтық сот ісі деп сипаттады, Австралия тарихындағы ең үлкен, ең ұзақ және ең толыққанды жамандау ісі. Бұл ортақ құқық тарихындағы ең ірі істердің бірі". 2002 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс апелляциялық соты өтемақыға моральдық зиянды ескеру керек деп шешті және зиянды өтеу туралы жаңа сот отырысын тағайындады. Кейін Марсден мен Seven телеарнасы соттан тыс құпия келісімге келді, оның сомасы әртүрлі тараптардан 6 миллионнан 9 миллионға дейін бағаланды. Сот процесінде Марсден Seven телеарнасынан жеңіліп шықты. Марсден кәмелетке толмағандарды зорлағанын жоққа шығарды, ал көптеген айыптаушылар сенімсіз куәгерлер деп танылды. Бұрын өтемақы талабы қабылданбаған куәгердің бірі сот процесі кезінде екінші талап арыз берді. Бұл әрекет бұрынғы шешімді жоққа шығарды. "Сот судьясы Кури Жәкелин Милледждің шешімін жоққа шығарды, ол Жәбірленушілерді өтеу жөніндегі комиссия ретінде отырды және Джон Марсденді қоса алғанда бес адамның "Х"-қа қарсы зорлық-зомбылық әрекеттерінің өтелуге болатындығына сенімді болды". Марсденге бұрынғы өтемақы туралы шешім негізінде кейіннен айып тағылмады. Басқа айыптаушылар өздерінің күдікті зорлық-зомбылық жағдайларын басқа сот процестерінде жазды.

Ауру және өлім

Марсден 2006 жылғы 17 мамырда Түркияда демалыс кезінде асқазан қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның соңғы түнінде екі католик дін қызметкері, ұзақ жылдардан бергі жеке досы әке Петер Конфегги және әке Джеральд Айверсон болды. Ол бұл аурумен төрт жыл бойы күресті. Ол өзінің тілегі бойынша Кемпбелтаундағы Сент-Джон шіркеуінде салтанатты католик реквием-массасында жерленді. Аза тұту рәсіміне 500-ге жуық адам қатысты, олардың ішінде Австралияның бұрынғы премьер-министрі Гоф Уитлэм де болды. Ал мақтау сөзді Австралия Жоғарғы сотының судьясы Майкл Кирби AC CMG сөйледі. Кирби Марсденді заң саласында ашық гейлер үшін жол ашқан пионер ретінде бағалады. Ол өсиетінің бір бөлігін гейлер мен лесбиян ұйымдарына, сондай-ақ Кэмпбелтаун қаласына сыйлады.

Құрметтер мен мұра

1994 жылы Марсден Жаңа Оңтүстік Уэльс заңгерлер қоғамы мен қоғамға қызмет еткені үшін Австралия орденінің мүшесі болып тағайындалды. 2002 жылы ол "Қайтып келген әскери қызметшілер лигасы" қозғалысына қызмет еткені үшін алтын медальмен марапатталды. Сондай-ақ, Кэмпбелтаун аймағынан шыққан жергілікті австралиялықтар мен гей және лесбиян студенттерінің жоғары білім алуына көмектесу үшін екі стипендия құрылды.