Кіріспе

Чекті кепілдік картасы – банктың білікті салымшыға чекпен бірге қолданылатын, пластикалық карта нысанындағы қысқартылған, тасымалданатын аккредитиві болатын. Бұл жүйе чек қабылдайтын саудагерлерге қосымша қауіпсіздік ұсынды. Саудагер чек артына карта нөмірін жазатын, ол саудагердің қатысуымен қол қойылып, чек пен картадағы қолтаңбалар салыстырылып тексерілетін. Чек тоқтатылмайтын және банк төлемнен бас тартпайтын. Әр банк жеке чек сомасының кепілдік берілетін ең жоғары лимитін белгілейтін. Кепілдік тек картаны шығарған банкте ашылған шотқа жазылған чектерге ғана қолданылып, карта иесіне айыппен есептелетін есептен асып кетуіне әкелуі мүмкін. Дебеттік карталар енгізілгеннен кейін чектер мен чек кепілдік карталарын пайдалану қарқынды түрде төмендеді, және осы мүмкіндіктер 2000-шы жылдары оларды қолданған елдерде біртіндеп тоқтатылды. Ирландиядағы чекке кепілдік беру жүйесі 2011 жылдың 31 желтоқсанында ресми түрде аяқталды, соның нәтижесінде мұндай жүйелердің соңғысы да тоқтатылды.

Тарих

Бірінші чек кепілдігі картасы жүйесі 1965 жылы Ұлыбританияда енгізілді. 1980-ші жылдары банкоматтар қолданысқа кіре бастағанда, банкомат карталарын да чек кепілдігі ретінде пайдалануға болатын. 1990-шы жылдары дебеттік карталардың енгізілуі мен кеңінен қолданылуына байланысты чек кепілдігі жүйесін пайдалану едәуір төмендеді. 2001 жылы Германияда және басқа да еуропалық елдерде еврочектер жойылғаннан кейін, сол елдерде чек кепілдігі жүйесі де тоқтатылды, көптеген сауда орындары чектерді қабылдауды толығымен тоқтатты. 2011 жылы көп жылдық төмендеуден кейін, Төлемдер кеңесі Ұлыбританиядағы чек кепілдігі жүйесін жойды, соның нәтижесінде Ирландия чек кепілдігі картасы жүйесін сақтап қалған соңғы ел болды. Irish Paper Clearing Company Limited компаниясы 2011 жылдың 31 желтоқсанында Ирландиядағы жүйені ресми түрде тоқтатты, осымен осындай соңғы жүйе де аяқталды.

Ирландия

2007-2010 жылдар аралығында чектерді пайдалану 30%-ға азайды. 2010 жылы Ирландияда 1,4 миллион жарамды чек кепілдігі картасы болды, бірақ дебеттік карталардың 45%-ы мен банкомат карталарының 39%-ы ғана чек кепілдігі функциясын атқарды. Ирландияның чекке кепілдік беру схемасы әр чек бойынша 130 евроға дейінгі соманы қамтыды. 2010 жылы жазылған чектердің орташа сомасы 5000 евроны құрады, ал барлық чектердің тек 1,5%-ы кепілдік картасымен қамтамасыз етілді. Осы статистиканы ескере отырып, Irish Paper Clearing Company 2010 жылдың желтоқсан айында Ирландияның чек кепілдігі картасы схемасы 2011 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылатынын мәлімдеді. 2009 жылдан бастап схема жыл сайын шығарылатын 1,4 миллиард чектердің 7%-ына ғана кепілдік беру үшін қолданылды.