Кіріспе
Эльмизавр (ағылш. Elmisaurus – "аяқ табаны кекілі") – Монголияның соңғы креда кезеңінің Немегт формациясынан табылған, қазірде жойылған қаенагнатид динозаврлар туысы. Ол тероподтар тобына жатады және Oviraptorosauria құрамына кіреді.
Elmisaurus (meaning "foot sole lizard") is an extinct genus of caenagnathid dinosaur from the Late Cretaceous Nemegt Formation of Mongolia. It was a theropod belonging to the Oviraptorosauria.
Ашылу
1970 жылы поляк-монғол палеонтологиялық экспедициясы Моңғолияның Өмнөгови аймағында шағын тероподтың екі фрагментті үлгісін тапты. Типтік түрі, Elmisaurus rarus, 1981 жылы Хальска Осмольска анықтап, сипаттады. Туыстың атауы моңғол тілінен алынған, яғни «аяқ табаны», себебі типтік үлгі метатарсус сүйектен тұрады. Латын тіліндегі түр атауы «сирек» дегенді білдіреді. ZPAL MgD I/172 нөміріндегі голотип сол аяқ шегінің тарсалиямен біріккен бөлігінен тұрады. Екі паратип бар: ZPAL MgD I/98, оң қол және аяқтан тұрады, ал ZPAL MgD I/20 – ірі дарақтан алынған сол аяқ шегінің жоғарғы бөлігі. 2001 жылы Брюс Ротшильд және басқа палеонтологтар жүргізген зерттеуде Elmisaurus-қа жатқызылған 23 аяқ сүйегінің стресс-жарықтары бар-жоғы тексерілді, бірақ ешқандай белгі табылмады. Екінші түрі, E. elegans, 1989 жылы Филип Дж. Кьюри анықтады. Бұл солтүстік америкалық форманы білдіреді, ол бастапқыда 1933 жылы Уильям Артур Паркс орнитомимус түрі ретінде сипаттаған, бұл ROM 781 үлгісіне, яғни аяққа негізделген. Кьюри сондай-ақ американдық форманың Caenagnathus sternbergi материалына, жақ сүйегінің фрагментіне сүйене отырып, Elmisaurus elegans деп сілтеме жасады. Нашар сақталуы және типтік түрден алыс географиялық орналасуы салдарынан американдық формалардың жіктелуі күмәнді болды. 1997 жылы Ханс Дитер Суес бұл екінші түрді Chirostenotes-ке, C. elegans ретінде жатқызу керек деді, бірақ Кьюри бұл пікірмен келіспеді. Басқа зерттеушілер, оның ішінде Тереза Марянска, Хальска Осмольска және олардың әріптестері Суестің ұстанымын қолдап, E. elegans-ті Chirostenotes-ке қайта жіктеді. 2020 жылы Грегори Фанстон материалды жаңа Citipes туысы мен түріне жатқызды. 2021 жылы Фанстон және оның әріптестері жариялаған мақаласында Nomingia-ның Elmisaurus-тың синонимі екендігі айтылды.
Жіктеу
Төмендегі кладограмма Longrich және авторлардың 2013 жылғы талдауына сәйкес келеді, онда Elmisaurus қаенгнатидтерге жатқызылған.