Кіріспе
Ричард III – американдық тарихшы Пол Мюррей Кендаллдың Англия королі Ричард III-нің өмірбаяны. 1955 жылы жарық көрген бұл кітап, осы даулы монарх туралы ең көп таралған және беделді еңбек ретінде қалып келді.
Мазмұны
Кітап екі негізгі бөлімнен тұрады: пролог, эпилог және екі қосымша. Пролог Ричардтың тууына дейінгі жағдайды және Розалар соғысына қадам басқан жолды сипаттайды. Бірінші негізгі бөлім Ричардтың Йорк герцогының ұлы және IV Эдуардтың інісі ретіндегі ерте өмірін қамтиды. Онда Ричардтың жастық шағы және Глостер герцогы ретіндегі өмірі (13 тарау), сондай-ақ "Солтүстік Лорды" (6 тарау) лауазымындағы рөлі жайлы айтылады. Екінші бөлім 1483 жылы IV Эдуардтың қайтысынан кейін Ричардтың өмірін баяндайды – алдымен Лорд-протектор (8 тарау), содан кейін король (12 тарау) ретінде. Эпилог Ричардтың Босворт шайқасында қаза болғаннан кейінгі жағдайды, әсіресе VII Генрих тұсында оның жақтастарының тағдырын сипаттайды. І қосымшада Мұнарадағы ханзадалар мәселесі қарастырылады, олардың тағдырына қатысты дәлелдер сараланады. Ол дәстүрлі тақырыптағы зерттеушілерді "дәлелдегі" кемшіліктерді назарға алмағаны үшін, ал ревизионистерді "тілектер мен болжамдардың жиынтығын ұсынғаны үшін" сынға алады. Дәлелдерді зерделеп, Ричардтың кінәсіздігін көрсететін бірнеше деректерге тоқталып, ол былай деп қорытындылайды: "Ричардқа қарсы ең ауыр айыптау – ол таққа отырғаннан кейін ханзадалар көзден жоғалғандығы және олар тірі көрінбегендігі туралы хабар. Бұл факт оның кінәсіздігіне қатысты күшті қарсылық тудырады. Тек ханзадаларды кім өлтіргеніне нақты дәлел болған жағдайда ғана бұл айыптау жоққа шығарылуы мүмкін." Кендалл басқа күдіктілерді қарастырып, Ричардтың ізбасары VII Генрихтың 1485 жылдан кейін ханзадаларды өлтірген болуы мүмкін деген пікірді жоққа шығарады, бірақ Ричардтың уақытша одақтасы Букингем герцогының ханзадаларды Ричардтың білімімен немесе оның рұқсатынсыз өлтіруі мүмкін екенін айтады. II қосымшада Ричардтың өлімінен кейінгі беделі туралы мәліметтер келтіріледі.
Сыни қабылдау
Бұл туынды сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және 1956 жылы Ұлттық кітап сыйлығына ие болды, сондай-ақ Америка кітапханалар қауымдастығы оны жылдың үздік кітаптарының бірі деп таныды. «Чикаго трибунасында» А. Л. Роуз оны «Ричард III туралы жазылған ең жақсы өмірбаян» деп атады, ал «Saturday Reviews» журналында Джеффри Брун: «Ричард III-нің шешуші өмірбаяны. Бұл – көзге түсетін еңбек» деді. «Таймс» әдеби қосымшасы былай деп жазды: «Тамаша табыс, сағындырған зерттеулерді әдеби шеберлікпен үйлестіреді, оның сипаттамалары әрқашан қызықтырады, кейде әдемі». Ричардқа жаулы түрде қараған тарихшылар Десмонд Сьюард пен Элисон Уэйр онымен келіспейді; Сьюард Кендаллды Ричард III-тің «романтикалық жақтас» деп сипаттайды, ал 1981 жылы Чарльз Росс жариялаған өмірбаян оны басып озды. Росс өзі Кендалдың еңбегін мақтап, сынға да алды: «Автор кейде фактілерден асып түсіп, «қайта жасайды» екенін мойындайды және оның тараптастығын күшейтетін әсем стильге қарамастан, кітап кең көлемді бастапқы деректерге негізделген, оларға лайықты құрмет көрсетілген».
Жүктелу туралы мәліметтер
Кендалл, Пол Мюррей, Ричард III, 1955, Лондон, Аллен және Унвин, 514 б., библиография, карталар, шежіре кестесі, (қағаздық мұқаба)
Кендалл, Пол Мюррей, Ричард Үшінші, 1956, Нью-Йорк, У. В. Нортон және Компания, 602 б., библиография, шежіре, 16 монохромды сурет, 5 карта, қағаздық мұқаба
Кендалл, Пол Мюррей, Ричард Үшінші, 1956, Нью-Йорк, У. В. Нортон және Компания, 602 бет, арнайы басылым, 1996 жылғы Book of the Month Club басылымы, библиография, шежіре кестесі, карталар, суреттер. (қатты мұқаба)
Кендалл, Пол Мюррей, Ричард III, 2002, W. W. Norton & Co Ltd, 608 бет, қағаздық мұқаба
Kendall, Paul Murray, Richard The Third, 1956, New York, W. W. Norton & Company, 602 pp., bibliography, genealogy, 16 monochrome illustrations, 5 maps, paperback
Kendall, Paul Murray, Richard The Third, 1956, New York, W. W. Norton & Company, 602 pages, special printing 1996 Book of the Month Club edition, bibliography, genealogy table, maps, illustrations. (hardback). Kendall, Paul Murray, Richard III, 2002, W. W. Norton & Co Ltd, 608 pages, paperback