Жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық және қауіпсіздік шаралары

Кіріспе

Жұмыс орнында болатын шабуыл, зорлық-зомбылық немесе қауіп төндіру

Жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық, кәсіптік зорлық-зомбылық немесе еңбек орындарындағы зорлық-зомбылық – бұл қызметкердің немесе бірнеше қызметкердің денсаулығы мен қауіпсіздігіне қауіп тудыратын, көбінесе физикалық зорлық-зомбылық немесе қауіп-қатер түріндегі зорлық-зомбылықты білдіреді. Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық институты жұмысшылар арасындағы, жеке қарым-қатынастардағы, клиенттер/тапсырыс берушілермен және қылмыстық ниетпен жасалған зорлық-зомбылықты жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықтың түрлері деп анықтайды. Бұл төрт түр үш деңгейге бөлінеді: бірінші деңгей – зорлық-зомбылықтың ерте ескерту белгілері, екінші деңгей – орташа зорлық-зомбылық, үшінші деңгей – жоғары деңгейдегі зорлық-зомбылық. Көптеген жұмыс орындары 1970 жылғы Еңбек қорғау туралы заңда жұмыс берушілердің қызметкерлерге зиянды немесе қауіпті жағдайлардан қорғалған орта жасауы міндетті екендігі айтылғандықтан, өз қызметкерлерін қорғау мақсатында бағдарламалар мен процедураларды енгізді.

Алдын алу

АҚШ Еңбек министрлігінің мақсаты – "біздің қызметкерлеріміз бен келушілер үшін қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету және зорлық-зомбылық, қорқыту, мазалау және басқа да бұзылыстарсыз жұмыс ортасын сақтау үшін қызметкерлерімізбен бірлесе жұмыс істеу". Хемати Есмаили (2018) қолдайды: "Денсаулық сақтау ұйымдары мен оған қатысты кәсіптердің жұмыс орындары мақсаттары, көлемі және күрделілігі жағынан әртүрлі болғандықтан, ДДЖЖ-ны әр ұйымның ерекше сипаттары мен әртүрлі қажеттіліктерін ескере отырып жобалау керек" (параграф 5). Сондықтан, Еңбек министрлігі жеке адамдар үшін жұмыс орнын қауіпсіз ету мақсатына жету үшін ақпарат ұсынады. Бұл ақпарат жұмыс орындарындағы адамдарға зиянды мінез-құлықты анықтауға және зорлық-зомбылықтың алдын алу үшін өздерінің жауапкершіліктерін білуге көмектесу үшін берілген. Еңбек министрлігі жұмыс орындарындағы зорлық-зомбылық бағдарламасын жүзеге асырып, қызметкерлердің жақсырақ түсінуі арқылы зорлық-зомбылыққа жауап беруге және оның алдын алуға көмектеседі. Олар жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықтың алдын алуға көмектесетін жеті маңызды факторды анықтады: зорлық-зомбылық немесе зорлық-зомбылық жасауы мүмкін адаммен жұмыс істеу қажет болғанда бес қадамды орындау керек. Біріншіден, қызметкерге деген қамқорлықты көрсетіңіз және оған қызығушылық танытыңыз. Екіншіден, адамды бағаламаңыз, оның мінез-құлқына назар аударыңыз. Үшіншіден, соғымпаздық танытыңыз. Төртіншіден, олармен әңгімелесіңіз, оларға көмектесетін нәрсені айтуға мүмкіндік беріңіз. Соңында, ешкімді қауіпке ұшыратпайтын шешімді табу үшін олармен бірлесіп жұмыс істеңіз. 2009 жылдың 5 қарашасында АҚШ армиясында психиатр болып қызмет еткен Нидал Хасан Техас штатының Киллин қаласының жанындағы Форт-Худ (қазіргі Форт-Кавазос) базасында 13 адамды атып өлтіріп, 30-дан астам адамды жарақаттады. Бұл оқиға американдық әскери базадағы басқа оқиғаларға қарағанда көп салдарға әкелді. АҚШ Қорғаныс министрлігі мен федералды құқық қорғау органдары оқиғаны жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық актісі деп санайды. 2013 жылы генерал-лейтенант Дана К. Чипман оқиғаны терроризм емес, "бір адамның қылмыстық әрекеті" деп сипаттады. 2015 жылдың ақпан айында армия Хасанның "шабуыл алдында шетелдік террористік ұйыммен байланыста болғанына" жеткілікті дәлелдер бар екенін анықтады және оның радикалданғаны мен одан кейінгі әрекеттерін "шетелдік террористік ұйымнан шабыттанған немесе ынталандырылған" деп санауға болады. Дэвид Берк USAir компаниясында билет сатушы болып жұмыс істеген, бірақ оның басшысы Реймонд Томпсон оны ұрлық үшін жұмыстан шығарған. Томпсон оны қайтадан жұмысқа алудан бас тартқаннан кейін, Берк 1987 жылдың 7 желтоқсанында Лос-Анджелес халықаралық әуежайына келіп, Сан-Франциско халықаралық әуежайына 1771 рейсінің биетін сатып алды. Берк ұшаққа .44 калибрлі Магнум мылтығын жасырды. Ұшып көтерілгеннен кейін ұшақтың кабинасындағы дыбыс жазу құрылғысы оқ ату дыбысын тіркеді. Содан кейін Дэвид Берктің дауысы естілді. Ұшқыштар атылып, ұшақ Сан-Луис-Обиспо округіндегі төбеге құлап, Берк пен Томпсонның ішінде барлығы 43 адам қаза тапты. Апат болған жерде Берктің бұрынғы басшысына жазған хаты қамтылған ауруға шалдыққан адамның қапшығы табылды. Онда былай делінген: "Мен отбасым үшін кешірім сұрадым, есіңізде болсын. Менде жоқ. Ал сіз де ешнәрсе алмайсыз". 2015 жылдың 26 тамызында таңғы сағат 6:45-те 41 жастағы Вестер Ли Фланаган, Роанок станциясының WDBJ телеарнасының наразы бұрынғы тілшісі, Вирджиния штатының Монета қаласында екі бұрынғы әріптесін тікелей эфирде атып өлтірді. Сол кезде 24 жасар WDBJ тілшісі Элисон Паркер жергілікті сауда-өнер палатасының басшысы Вики Гарденермен сұхбат алып, 27 жасар видеооператор Адам Уорд сұхбатты тікелей эфирде түсіріп жатқан кезде. Бұрын WDBJ-дегі лауазымынан босатылған Фланаган үш адамды дене камерасы арқылы түсіріп, Glock тапаншасынан барлық оқтарды атып шығарғанша күткен сияқты. Сондай-ақ, атылған Гарденер шабуылдан аман қалды. Атыс болғаннан кейін Фланаган оқиға орнынан қашып кетіп, кейін әлеуметтік желіде шабуыл туралы мақтанып, өз-өзіне қол жұмсады. 2015 жылдың 2 желтоқсанында округтік денсаулық сақтау инспекторы Сайед Фарук пен оның әйелі Ташфин Малик Калифорния штатының Сан-Бернардино қаласындағы банкет залына кірді. Онда Фаруктың шамамен 80 әріптесі мерекелік кешке және компаниялық оқу сессиясына жиналған еді. Әскери киім киген, мылтықпен қаруланған Фарук пен Малик 14 адамды өлтіріп, 22 адамды жарақаттады. Жұп сонымен қатар нысанды бомбалауға тырысты. Кейін олар полициямен болған атыста қаза тапты. 2016 жылдың 26 ақпанында 38 жастағы Седрик Форд, Канзас штатының Хестон қаласындағы Excel Industries компаниясында суретші болып жұмыс істеген, үш адамды атып өлтіріп, 14 адамды жарақаттады. Әріптесінің бірі осы күні жұмысқа келгеннен кейін шамамен екі сағаттан соң Фордтың қаруланғанын және фабриканың тұрақ орнында адамдарды атқанын көргенін хабарлады. 2016 жылдың 8 сәуірінде Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы Лакленд әуе базасында жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық оқиғасы болды. Ол кезде эскадрильяның командирі әуе сарбазы тарапынан атылып өлтірілді, содан кейін ол өзіне-өзі қол жұмсады. Одан кейін нысан құлыптау режиміне көшті. Оқиғадан кейін бұл терроризммен байланысты оқиға емес, жұмыс орнындағы зорлық-зомбылық екені хабарланды. Атушы тәртіптік тыңдауға бара жатқан кезде өзіне-өзі қол жұмсады. 2016 жылдың 4 мамырында екі апта бұрын Хьюстон қаласының батысындағы Кэти қаласындағы Knight Transportation компаниясынан ерікті түрде босатылған адам, 20 шақырымдай қашықтықтағы бұрынғы жұмыс орнына оқпан мен тапаншамен келді. 65 жастағы Марион Гай Уильямс "Сіздер менің өмірімді бүлдірдіңіздер" сияқты сөздер айтқаны хабарланды. Уильямс содан кейін 34 жастағы басшы Майкл Давидті атып өлтіріп, екі басқа қызметкерді жарақаттап, содан кейін өзіне-өзі қол жұмсады.

The United States Department of Labor's purpose is to " promote a safe environment for our employees and the visiting public, and to work with our employees to maintain a work environment that is free from violence, harassment, intimidation, and other disruptive behavior". Hemati Esmaeili (2018) supports," As worksites for healthcare providers and related occupations vary in purpose, size, and complexity, WVPP should be designed to specifically target the unique nature and varied needs of each organization” (par. 5) Therefore, the DOL has provided information in order to work towards their purpose of keeping the workplace safe for individuals. The information is provided in order to help the people of the workplace to be able to identify potentially harmful behaviors as well as recognize their responsibilities to prevent violent behavior. The DOL administered the Workplace violence program in order to help employees respond to and prevent workplace violence through better understanding. They have also identified seven key factors to help prevent workplace violence: In the event of having to handle a violent or potentially violent person, there are five steps to follow. First demonstrate concern for the employee and show that you care. Second, do not judge the person, but observe their behaviors. Third is to demonstrate empathy. Fourth is to engage in conversation with them, let them express what will help them. Finally, work with them to create a solution that will not put anyone at risk. On November 5, 2009, Nidal Hasan, who was serving in the United States Army as a psychiatrist, fatally shot 13 people and injured more than 30 others at Fort Hood (now Fort Cavazos) near Killeen, Texas. The shooting produced more casualties than any other on an American military base. The United States Department of Defense and federal law enforcement agencies have classified the shootings as an act of workplace violence. In 2013, Lt. Gen. Dana K. Chipman described the attack as "the alleged criminal act of a single individual" rather than terrorism. In February 2015, the Army "determined that there was sufficient evidence to conclude Hasan "was in communication with [a] foreign terrorist organization before the attack," and that his radicalization and subsequent acts could reasonably be considered to have been "inspired or motivated by the foreign terrorist organization." David Burke was employed by USAir as a ticket agent until his supervisor, Raymond Thompson, fired him for theft. After Thompson refused to reinstate him, Burke showed up at Los Angeles International Airport on December 7, 1987, and purchased a ticket for Pacific Southwest Airlines Flight 1771 to San Francisco International Airport. Burke smuggled a .44 Magnum onto the aircraft. Shortly after takeoff, the aircraft's cockpit voice recorder picked up the sound of gunshots. Then came the sound of David Burke's voice. The pilots were shot and the aircraft crashed into a hillside in San Luis Obispo County, killing all 43 people on board, including Burke and Thompson. At the crash site, an airsickness bag was found containing a message which Burke had written for his former supervisor. It read: "I asked for some leniency for my family, remember. Well, I got none. And you'll get none." At 6:45 a. m. on August 26, 2015, 41 year old Vester Lee Flanagan, a disgruntled ex reporter for Roanoke station WDBJ TV, shot and killed two former colleagues live on television in Moneta, Virginia. At the time, 24 year old WDBJ reporter Alison Parker was conducting an interview of local chamber of commerce executive Vicki Gardener as 27 year old videographer Adam Ward filmed the interview on a live feed. Flanagan, who had been previously terminated from his position at WDBJ, captured the three via a body cam and appeared to wait until the piece was airing before he began shooting and emptied his Glock handgun of all bullets. Gardener who was also shot survived the attack. After the shootings, Flanagan fled the scene and later boasted about the attack on social media before committing suicide. On December 2, 2015, county health inspector Syed Farook and his wife, Tashfeen Malik, burst into a banquet room in San Bernardino, California where approximately 80 of Farook's co workers were gathered to attend a holiday party as well as a company training session. Farook and Malik, who were dressed in military style attire and armed with rifles, killed 14 people and injured 22 others. The couple also attempted to bomb the facility. Later, they were killed in a shoot out with police. On February 26, 2016, 38 year old Cedric Ford who was employed as a painter at Excel Industries in Hesston, Kansas shot and killed three people and injured 14 other people. A co worker reported that approximately two hours after the two men had clocked in for their shift at work that day, he saw Ford strapped up with his weapon and shooting at people in the factory's parking lot. On April 8, 2016, workplace violence erupted at Lackland Airforce Base in San Antonio, Texas. At that time, the squadron's commanding officer was shot and killed by an airman who then killed himself. Thereafter, the facility went into lockdown mode. Soon after the shootings, it was reported that the incident was not a case involving terrorism but was workplace violence. The shooter was being escorted to a disciplinary hearing when he committed the murder suicide. On May 4, 2016, a man who had been involuntarily terminated two weeks earlier from his position at Knight Transportation in Katy, Texas approximately 20 miles west of Houston returned to his former workplace armed with a shotgun and a pistol. Marion Guy Williams, 65, was reported to have said words to the effect of "You all ruined my life." Williams then shot and killed a 34 year old supervisor Michael Dawid, injured two other employees and then killed himself.

Агрессия

Остиндегі Техас университетінің докторы Арнольд Х. Басс жұмыс орнындағы агрессияның сегіз түрін анықтады: Ауызша пассивті, тікес емес (күрсінген адам туралы жалған қауесеттерді жоққа шығармау, күрсінген адамға қажетті ақпаратты ұсынбау). Зерттеушілер жалақыны кесу, жалақыны тоқтату, жартылай штатты қызметкерлерді пайдалану, басқарудағы өзгерістер, әртараптылықтың ұлғаюы, қызметкерлердің еңбегін компьютерлік бақылау, қайта құру және бюджетті қысқарту сияқты факторлар жұмыс орнындағы агрессияның күшеюімен байланысты екенін анықтады. Сондай-ақ зерттеу жағымсыз физикалық жағдайлардың (жоғары температура, нашар жарықтандыру) және жоғары деңгейдегі негативтік эмоциялардың жұмыс орнындағы агрессияны жеңілдететінін көрсететін маңызды дәлелдерді көрсетті. Жұмыс орнында жаппай оқ жасайтын адамдар көбінесе нақты зорлық-зомбылыққа барар алдында өлтіретінін айту арқылы қорқытады.