Кіріспе

Химиялық реакция
Бензендиазоний хлоридінің галоаренге (сонымен қатар 'Гаттерман реакциясы' деп те аталады) айналуы.

Гаттерман реакциясы (Гаттерман формалациясы және Гаттерман салицилалдегид синтезі деп те аталады) – ароматты қосылыстардың сутек цианиді (HCN) және сутек хлориді (HCl) қоспасымен, алюминий хлориді (AlCl3) сияқты Льюис қышқылы катализаторының қатысуымен формалануын қамтитын химиялық реакция. Ол неміс химигі Людвиг Гаттерманның құрметіне аталған және Фридель-Крафт реакциясына ұқсас. Түзетулер натрий цианиді немесе цианоген бромидін сутек цианидінің орнына қолдануға болатынын көрсетті. Реакцияны HCN/AlCl3 комбинациясын мырыш цианидімен алмастыру арқылы жеңілдетуге болады. Zn(CN)2 өте улы болғанымен, ол қатты зат, сондықтан газ тәрізді HCN-ге қарағанда онымен жұмыс істеу қауіпсіз. Zn(CN)2 HCl-мен реакцияға түсіп, негізгі HCN реактивін және Льюис қышқылы катализаторы ретінде әрекет ететін Zn(Cl)2 құрайды. Zn(CN)2 әдісінің мысалы – мезитилден мезиталдегидті синтездеу.

Гаттерман-Кох реакциясы

Гаттерманн-Кох реакциясы – неміс химиктері Людвиг Гаттерман мен Юлиус Арнольд Кохтың есімдерімен аталатын реакция. Бұл реакция Гаттерман реакциясының нұсқасы болып табылады, онда сутек циандысының орнына көміртек монооксиді (CO) қолданылады. Гаттерман реакциясынан өзгеше, бұл реакция фенол және фенол эфирі субстраттарына қолданылмайды. Сонымен қатар, мысалы, алюминий хлоридінің орнына мырыш хлориді Льюис қышқылы ретінде қолданылғанда немесе көміртек монооксиді жоғары қысымда қолданылмағанда, мыс(I) хлоридінің немесе никель(II) хлоридінің кокатализаторының іздері жиі қажет болады. Көшу металлы кокатализаторы алдымен CO-мен реакцияласып, карбонил кешенін құрайтын "тасымалдаушы" рөлін атқара алады, содан кейін ол белсенді электрофилге айналады.