Кіріспе

Боливиядағы ұлттық парк

Ноэль Кемпф Меркадо ұлттық паркі (Lang es) – Бразилиямен шектес, Боливияның Санта-Круз департаментінің солтүстік-шығысындағы, Хосе Мигель де Веласко провинциясында орналасқан ұлттық парк.

Сипаттама

Ноэль Кемпф Меркадо ұлттық паркі кең аумақты, оның ішінде Хуанчака платосы (Хуанчака Месета немесе Серрания де Хуанчака) бар, бұл әлемдегі ең үлкен сақталған, бұзылмаған серрадоның бірі, 42 000 гектарды құрайды. Парк Боливияның солтүстік-шығысындағы Санта-Круз департаментіндегі Бразилия қалқанында орналасқан. Итенес өзені оның шығыс және солтүстік шекарасы болып табылады, ол көршілес Бразилиядан бөліп тұрады. Парк Амазония тропикалық орманы мен серрадо – құрғақ орман мен саваннаның бірі кездесетін өту аймағында орналасқан алуан түрлі орталарға ие. Аймақта қыста айқын құрғақ маусым байқалады және жылдық жауын-шашын мөлшері 1500 мм құрайды. 1979 жылдың 28 маусымында құрылған парк бастапқыда Parque Nacional Huanchaca деп аталды. Он жылдан кейін, 1988 жылы, парк белгілі ғалым-биолог және боливиялық табиғатты қорғаушы Ноэль Кемпф Меркадоның құрметіне Parque Nacional Noel Kempff Mercado деп қайта аталды.

Ұлттық парк 2000 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді. Оның маңыздылығы жоғары биологиялық әртүрлілікті қамтитын, "жаһандық тұрғысынан қауіп төндірілген көптеген ірі омыртқалы жануарлардың тірі қалуға қабілетті популяцияларын қоса алғанда", әртүрлі орта типтерінің болуында. Климаттың өзгеруі тропикалық орманның кеңеюіне кері әсер ете алады. Құрғақ климат өрттің жиілеуіне әкелуі мүмкін, бұл орманды құрғақ орманға қайтаруға жағдай жасайды. Егер осылай болса, болашақта жаңбырлы ормандардың кейбір түрлері аймақтағы қазіргі таралуынан шегінуі мүмкін. Алайда, мұндай қозғалысты жеңілдететін "бойлық ландшафттық дәліздер" болғандықтан, бұл мәселе Боливияның басқа аймақтарына қарағанда осында азырақ. Фредерико Ахфельд және Эль-Энканто сарқырамалары да осы паркте орналасқан.

Топырақтың құрамы

Жотаның терең және қоректік заттарға бай топырақтарында мәңгі жасыл орман кездеседі. Терең құнарлы топырақтар ормандарды қодау етеді, ал ауа райының күшті әсерінен тозығы жеткен, жұқа топырақ қабаты бар құмтас тау жыныстары ашық саваннаны ұстап тұрады. Батыстағы іргелес жазық жер кенозой дәуірінің аллювиалды шөгінділерімен жабылған және ылғалды жаңбырлы ормандарға толы, олар парктің оңтүстік шекарасында құрғақ ормандарға ауысады.

Флора

Бұл саябақта шамамен 4000 түрлі тамырлы өсімдік мекендейді деп есептеледі. Аймаққа биік мәңгі жасыл жаңбырлы ормандар, галереялық ормандар, жартылай жапырақты тропикалық ормандар, жапырақты ормандар, лианалар басым ормандар, Attalea phalerata пальмалары басым пальма тоғайлары, су тасқынына ұшырайтын ормандар, құмырсқа термиттердің жазықтары, су тасқынына ұшырайтын саванналар, орман аралдары бар лайлы жазықтар, пальма батпақтары және серрадо құрғақ ормандары кіреді. Қазірге дейін 2705 түрлі өсімдік анықталды. Парктегі әртүрлі мекендердің кең ауқымына байланысты, бұл сан парктің әртүрлі бөліктеріне бөлінген. Анықталған 2705 өсімдіктің 1500-і ылғалды орманда, 800-і серрадода, 700-і құрғақ орманда, 500-і саванналық ылғалды жерлерде, ал тағы 500-і сулы және бұзылған жерлерде, сондай-ақ жартастарда өседі. Осыған дейін анықталған 2705 өсімдікке қоса, тағы 6000 өсімдік бағалануда. Ұлттық парктегі барлық таксондардың ішінде ең көп түрлі отбасы – Fabaceae отбасы. Бұл отбасы барлық экожүйелерде және эпифиттерден басқа барлық тіршілік нысандарында кездеседі. Кейбір отбасылар парктің барлық мекендерінде жақсы өседі, мысалы, Rubiaceae, Melastomataceae, Bignoniaceae және Apocynaceae. Ал басқа түрлер белгілі бір мекендерде жақсырақ өседі, мысалы, серрадода (Gramineae, Cyperaceae, Labiatae және Compositae) немесе саванналық ылғалды жерлерде (Lythraceae, Sterculiaceae, Onagraceae, Eriocaulaceae және Xyridaceae).

Фауна

Бұл саябақта кем дегенде 139 түрлі сүтқоректі (мысалы, сусар, өзен дельфині, тапир, өрмекші және айқайшыл маймыл, алып армадильо, алып құмырсқа жегіш және пума) және 620 түрлі құс (оның ішінде араның тоғыз түрі мен попугайдың 20 түрі) мекендейді, бұл жануарлардың ең көп зерттелген тобы. Саябақтағы құстар Америкадағы ең алуан түрлі құстардың бірі болып табылады. Аймақта төмендік тапир (Tapirus terrestris), брокет бұғысы (Mazama spp.), ягуар (Panthera onca) және өрмекші маймыл (Ateles belzebuth) сияқты ірі жануарлардың көптеген популяциялары кездеседі. Сүтқоректілердің көпшілігі ылғалды орманды аймақтарда таралған, ал сүтқоректілердің түрлері, әсіресе, жартастар нашар зерттелген. Боливия омыртқалы жануарларының Қызыл кітабына енгізілген көптеген ірі жануарлар бар, олардың ішінде Пампас бұғысы (Ozotoceros bezoarticus), батпақты бұғы (Blastocenus dichotomus), маңдайлы қасқыр (Chrysocyon brachyurus), үлкен рея (Rhea americana) және алып құмырсқа жегіш (Myrmecophaga tridacyla) бар. Саябақта шамамен 74 түрлі жорғаланушы және 62 түрлі қосмекенді жануарлар белгілі. Жорғаланушыларға жасыл анаконда (Eunectes murinus), сары анаконда (Eunectes notaeus), якаре кайманы (Caiman crocodilus yacare), қара кайман (Melanosuchus niger), сары дақты өзен табаны (Podocnemis unifilis), шарапа табаны (Podocnemis expansa), қызыл аяқты табақ (Geochelone carbonaria) және бразилиялық алып табақ (Geocheolone denticulata) сияқты түрлер кіреді.