Кіріспе

Афротропикалық аймақтың субөңірлері

Афромонталық аймақтар – Африка тауларында және Оңтүстік Арабия түбегінде кездесетін өсімдіктер мен жануарлар түрлерін қамтитын Жердің сегіз биогеографиялық аймағының бірі. Африканың Афромонта аймақтары үзіліссіз, төмен жатқан жерлермен бөлініп жатыр және олардың таралуы аспан аралдарына ұқсас болғандықтан, кейде Афромонта архипелагы деп аталады.

География

Афромонталық қауымдастықтар экваторға жақын жерлерде белгілі бір биіктіктен жоғары, ал Оңтүстік Африканың Кнысна-Аматоле тау ормандарында одан да төмен биіктікте кездеседі. Афромонталық ормандар әдетте айналасындағы жазықтарға қарағанда салқын және ылғалды болады. Афромонталық архипелаг негізінен Қызыл теңізден Зимбабвеге дейінгі Шығыс Африка жарылысымен өтеді, ең ірі аудандары Эфиопияның жоталарында, Уганданың, Руанданың, Бурундидің, Конго Демократиялық Республикасының және Танзанияның Альбертин жарылысы тауларында, сондай-ақ Кения мен Танзанияның Шығыс аркасы жоталарында орналасқан. Басқа афромонталық аймақтарға Оңтүстік Африканың Дракенсберг таулары, Камерун жотасы және Камерун сызығындағы жанартаулар, оның ішінде Камерун тауы, Биоко және Сан-Томе жатады.

Флора

Кейбір афромонталық анклавтар кеңінен шашырап орналасқанмен, олар айналасындағы жазық жерлерден көбінесе ерекшеленетін өсімдік түрлерінің ұқсас құрамын бөліседі. Podocarpus және Afrocarpus туыстарын қамтитын Podocarps, Prunus africana, Hagenia abyssinica, Juniperus procera және Olea spp. сияқты ағаштар тән. Биік тауларда афромонталық орман немесе тоғай аймағы жоғарыдағы афроальпілік аймаққа – шалғындықтарға, бұталы жерлерге немесе батқылықтарға ауысады. Curtisiaceae және Oliniaceae өсімдік тұқымдастары афромонталық эндемиктер, ал Barbeyaceae тұқымдасы эндемикке жақын. Afrocrania, Balthasaria, Curtisia, Ficalhoa, Hagenia, Kiggelaria, Kuloa, Leucosidea, Platypterocarpus, Trichocladus, Widdringtonia және Xymalos ағаш тұқымдастары, сондай-ақ Ardisiandra, Cincinnobotrys және Stapfiella өсімдік тұқымдастары афромонталық эндемиктер немесе эндемикке жақын түрлер болып табылады.

Өсімдіктер қауымдастығы

Афромонталық аймақтарда өсімдіктер қауымдастықтарының кең ауқымы, соның ішінде аралық типтер кездеседі. Олардың ішінде: Афромонталық жаңбырлы орман. Афромонталық жаңбырлы орман Оңтүстік Эфиопиядан Малавиге дейінгі ылғалды беткейлерде, көбінесе 1200 мен 2500 метр биіктікте таралған. Ол орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 1250-2500 мм немесе одан да жоғары болатын ылғалды беткейлерде өседі. Биіктігі мен орналасуы экватордан немесе теңізден қашықтығына, сондай-ақ орман орналасқан таулы аймақтың мөлшері мен пішініне байланысты өзгереді. Ересек жаңбырлы ормандарда ағаштардың жоғарғы қабаты 25-45 метр, ортаңғы қабаты 14-30 метр, төменгі қабаты 6-15 метр, бұталар 3-6 метр, ал жер беті шұбар шөптесін қабатпен жабылған. Жоғарғы қабаттағы ағаштардың қабықтары көбінесе ашық, ал ортаңғы қабаттары үздіксіз болуы мүмкін, бірақ сирек тығыз шатыр құрайды, ал төменгі ағаш қабаты әдетте тығыз болады. Көптеген ағаштар мәңгі жасыл. Афромонталық жаңбырлы ормандар құрылысы жағынан Гвинея-Конгоның жазық жаңбырлы ормандарына ұқсас болуы мүмкін, бірақ түрлері көбінесе жазық ормандардан ерекшеленеді. Типтік ағаштарға Aningeria adolfi friederici, Cola greenwayi, Cylicomorpha parviflora, Diospyros abyssinica, Drypetes gerrardii, Entandrophragma excelsum, Ficalhoa laurifolia, Gambeya gorungosana, Kuloa usambarensis, Mitragyna rubrostipulata, Myrianthus holstii, Ochna holstii, Olea capensis, Parinari excelsa, Podocarpus milanjianus, Prunus africana, Strombosia scheffleri, Syzygium guineense subsp. afromontanum, Tabernaemontana johnstonii және Xymalos monospora жатады. Ағаш папоротниктері (Cyathea spp.), лианалар, эпифиттер, оның ішінде папоротниктер, мүктер және бегония, импатиенс, стрептокарп және пеперомия түрлері көптеп кездеседі.

Тарату

Оңтүстік Африкада афромонтаналық орман елдің жер ауданының барлық 0,5% ғана бөлігін құрайды. Афромонтаналық орман Дракенсберг тау жотасының таулық доғасы бойында орналасқан, солтүстік-шығыстағы Лимпопо провинциясынан бастап оңтүстік-батыстағы Батыс Кейп провинциясына дейін созылады. Афромонтаналық орман көбінесе суы мол аймақтарда, оның ішінде шатқалдар мен оңтүстікке қараған беткейлерде кездеседі. Афромонтаналық орман отқа төзбейді, ал қоршаған финбос, саванна және шалғындықтардағы жиі өрттер орманның кеңеюіне кедерес келтіреді. Шағын аумағына қарамастан, Оңтүстік Африканың афромонтаналық орман құнды ағаш түрлерін береді, әсіресе нағыз сары ағаш (Podocarpus latifolius), Outeniqua сары ағаш (Afrocarpus falcatus) және иісті ағаш (Ocotea bullata).