Оңтүстік Еуропа аймағы

Кіріспе

Оңтүстік Еуропа – Еуропаның оңтүстік аймағы. Оның географиялық орналасуы Жерорта теңізімен тікелей байланысты, сондықтан ол Жерорта теңізі Еуропасы деп те аталады. Оңтүстік Еуропаның құрамына келесі елдер мен аймақтар кіруі мүмкін: Албания, Андорра, Босния және Герцеговина, Болгария (көбінесе кіреді, Біріккен Ұлттар Ұйымының геосхемасында Шығыс Еуропаға жатады), Хорватия, Кипр (саяси географияда Еуропа елі саналады, Біріккен Ұлттар Ұйымының геосхемасында Оңтүстік Еуропаға жатады), Мальта (саяси географияда Еуропа елі саналады, Біріккен Ұлттар Ұйымының геосхемасында Оңтүстік Еуропаға жатады), Монако (Біріккен Ұлттар Ұйымының геосхемасында Батыс Еуропаға жатады), Черногория, Солтүстік Македония, Португалия, Сан-Марино, Сербия, Словения, Францияның оңтүстік бөлігі (әсіресе Альп-Маритим департаменті, Корсика және Пиреней-Ориенталь департаменттері, Біріккен Ұлттар Ұйымының геосхемасында Франция Батыс Еуропаға жатады), Испания, Түркия (Шығыс Фракия – Түркияның Еуропалық бөлігі) және Ватикан. Оңтүстік Еуропа Еуропа құрлығының ең оңтүстік бөлігінде орналасқан үш түбекке шоғырланған: Пиреней түбегі, Апеннин түбегі және Балқан түбегі. Бұл үш түбек Пиреней, Альп және Балқан таулары арқылы Еуропаның қалған бөлігінен бөлінген. Олардың Жерорта теңізінің ортасында орналасуы және таулы рельефі оларға континенттің қалған бөлігінен ерекше климаттық жағдайларды (негізінен субтропикалық Жерорта теңізі климатын) сыйлайды. Мысалы, Сахара шөлден бастау алатын Сирокко желдері Италия арқылы өтіп, Альпілік доғаның ішкі бөлігіне (По аңғарына) жетеді. Альп таулары Сирокко желдерінің Еуропаның басқа аймақтарына таралуына кедергі келтіреді. Ал Альп және Пиреней таулары Италия және Иберия түбектерін Францияның оңтүстігінен соққан суық және ылғалды желдерден (Мистраль және Трамонтана сияқты) қорғайды. Мистраль және Трамонтана желдері соққанда француз жағалауында "ағыс көтерілуі" құбылысы пайда болады: олар беткі суларды теңізге қарай итеріп, терең, салқын суларды жағалауға жақындатады. Осының салдарынан француз жағалауындағы су температурасы тіпті жаз айларында да салқын болады және Жерорта теңізінің басқа аймақтарынан өзгеше. Осындай құбылыс Балқан тауларының екі беткейі арасында да орын алады. Бұл таулар сонымен қатар халықтың қоныс аударуына кедергі келтіріп, Оңтүстік Еуропаны негізінен Жерорта теңізі аймағына шоғырландырды. Сондықтан климат пен мәдениет ерекше дамыған. Оңтүстік Еуропаны анықтау үшін саяси, экономикалық, тарихи және мәдени сипаттамалар қолданылады. Сонымен қатар, Оңтүстік Еуропаны географиялық орналасуы, климаты және өсімдік жабыны сияқты табиғи ерекшеліктері арқылы да анықтауға болады. Саяси тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Еуропаның тоғыз елі EU Med тобын құрайды. Оңтүстік Еуропа Жерорта теңізі бассейнінің Еуропалық бөлігімен де шартты түрде сәйкес келеді.

Southern region of Europe

Southern Europe is the southern region of Europe. It is also known as Mediterranean Europe, as its geography is marked by the Mediterranean Sea. Definitions of southern Europe include some or all of these countries and regions: Albania, Andorra, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria,Often included. The United Nations geoscheme includes Bulgaria in Eastern Europe.|name="Bulgaria" Croatia, Cyprus,Geographically a part of Asia, considered a European country in political geography. In political geography, Malta is considered a European country. The United Nations geoscheme includes Malta in Southern Europe.|name="Malta" Monaco,Sometimes included. The United Nations geoscheme includes Monaco in Western Europe.|name="Monaco" Montenegro, North Macedonia, Portugal, San Marino, Serbia, Slovenia, southern France,Sometimes included, especially Alpes Maritimes, Corsica, and Pyrénées Orientales. The United Nations geoscheme includes Metropolitan France in Western Europe. Spain, Turkey (East Thrace),The European part of Turkey.|name="East Thrace" and Vatican City. Southern Europe is focused on the three peninsulas located in the extreme south of the European continent. These are the Iberian Peninsula, the Apennine Peninsula, and the Balkan Peninsula. These three peninsulas are separated from the rest of Europe by towering mountain ranges, respectively by the Pyrenees, the Alps and the Balkan Mountains. The location of these peninsulas in the heart of the Mediterranean Sea, as well as their mountainous reliefs, provide them with very different types of climates (mainly subtropical Mediterranean) from the rest of the continent. So, the Sirocco hot wind that originates in the heart of the Sahara blows over Italy, going up to the interior of the Alpine arc (Po Valley). The Alps prevent the Sirocco from spreading to the rest of Europe. And, conversely, the Alps and the Pyrenees protect the Italian and Iberian Peninsulas from the rains and icy winds from the south of France such as the Mistral and the Tramontane. When the Mistral and the Tramontane are blowing, this provokes an "upwelling" phenomenon on the French coast. They push the surface waters out to sea and bring deeper, cooler waters up to the seaside. Consequently, the temperature of the waters of the French coasts are therefore very cool even in summer, and not representative of the rest of the Mediterranean. This same kind of phenomenon takes place between the two slopes of the Balkan mountain range. These mountains have, moreover, been a serious handicap to population displacement, focusing southern Europe mainly on the Mediterranean world. The climate and cultures are therefore very specific. Different methods can be used to define southern Europe, including its political, economic, historical, and cultural attributes. Southern Europe can also be defined by its natural features — its geography, climate, and flora. Politically, nine of the southern European countries form the EU Med Group. Southern Europe also loosely corresponds to the European part of the Mediterranean Basin.

Климат

Оңтүстік Еуропаның ең көрнекті климаты – Жерорта теңізі климаты, оған Жерорта теңізінде емес, Атлант мұхитындағы Азор жоғары қысым белдегінің үлкен субтропикалық жартылай тұрақты орталығының әсері тиеді. Жерорта теңізі климаты Португалия, Испания, Италия, Францияның оңтүстік жағалауы, Хорватияның жағалауы, Словенияның жағалауы, Босния және Герцеговинаның оңтүстігі, Черногория, Албания және Грекияны, сондай-ақ Жерорта теңізі аралдарын қамтиды. Жерорта теңізі климаты аймақтарында құрғақ төбелер, кішкентай жазықтар, қарағай ормандары және зәйтүн ағаштары сияқты ұқсас өсімдіктер мен ландшафттар кездеседі. Оңтүстік Еуропа елдерінің кейбір аймақтарында, мысалы Испания мен Италияның тауларында салқын климат байқалады. Испанияның солтүстік жағалауында ылғалды Атлантикалық климатқа да тап болады. Альпі тауларының ең биік аймақтарында, Оңтүстік Еуропамен шектес жерлерде тіпті мұздық климат та кездеседі. Италияның ең биік тауы – Монблан (4810 м).

Оңтүстік Еуропаның кейбір бөліктерінде Жерорта теңізі климатынан өзгеше, жылы және ылғалды жазғы маусымы бар ылғалды субтропикалық климат та бар. Бұл климат негізінен Италия мен Хорватияда Адриатика теңізі маңындағы Венеция және Триест сияқты қалаларда, сондай-ақ Альпі тауларының етегіндегі Комо және Лугано сияқты қалаларға қарай солтүстікке қарай таралған.

Флора

Оңтүстік Еуропаның флорасы негізінен Жерорта теңізі ормандары, тоғайлары және бұталы өсімдіктермен, сондай-ақ қоңыржай жапырақты және аралас ормандармен сипатталады. Еуропадағы Жерорта теңізі және Жерорта теңізіне жақын климат аймақтары Еуропаның көп бөлігінде, әсіресе Португалияда, Испанияда, Италияда, Мальтада, Албанияда, Грецияда, Кипрде және Жерорта теңізі аралдарында, сонымен қатар Францияның оңтүстік-шығысында, Балқан аймағының Жерорта теңізі жағалауында және Македонияның бір бөлігінде орналасқан. Жерорта теңізі жағалауында зәйтүн ағаштары, маки бұталары және далалар жиі кездеседі. Биіктеп орналасқан жерлерде немесе солтүстік ендіктерде олар каштан және (көбінесе қайта өсірілетін) аралас ормандармен ауыстырылады.

Ерте тарих

Финикиялықтар бастапқыда Қанаан порттарынан кеңейіп, б.з.д. 8 ғасырға қарай Жерорта теңізіндегі сауданы басып алды. Карфаген б.з.д. 814 жылы құрылды, ал карфагендіктер б.з.д. 700 жылға қарай Сицилия мен Сардинияда (қазіргі Италияның екі аймағы) мықты бекіністер орнатып, Этруриямен мүдделер қақтығысына себеп болды. Олардың отарлары кейіннен Батыс Жерорта теңізіне, мысалы, Испаниядағы Кадис пен Солтүстік Африкадағы Карфагенге, тіпті Атлант мұхитына дейін жетті. Өркениет б.з.д. 1500-300 жылдар аралығында Жерорта теңізі бойында тарады. Классикалық антикалық кезең ежелгі Грекияның қала-мемлекеттерінің өркендеуімен басталды. Грек әсері Александр Македонскийдің империясы кезінде ең жоғары деңгейге жетіп, Азияға кеңінен тарады. Рим империясы Рим заңдары мен римдік легиондарға негізделген, Жерорта теңізі бассейнінің барлық аймағын биледі. Ол сауданы, төзімділікті және грек мәдениетін дамытты. 300 жылға қарай Рим империясы Римде орналасқан Батыс Рим империясы мен Константинопольде орналасқан Шығыс Рим империясына бөлінді. Готтардың шабуылдары 476 жылы Батыс Рим империясының құлауына әкелді, бұл классикалық кезеңнің аяқталып, орта ғасырлардың басталуын білдірді. Орта ғасырларда Шығыс Рим империясы сақталды, бірақ қазіргі тарихшылар осы мемлекетті Византия империясы деп атайды. Батыс Еуропада герман халықтары бұрынғы Батыс Рим империясының қалдықтарында билікке ие болып, өздерінің патшалықтары мен империяларын құрды. Крест жорықтары кезеңі басталды, бұл бастапқыда Левантты христиандық билікке қайтаруды мақсат еткен, діни ынтақпен туған әскери экспедициялар еді. Шығыс Жерорта теңізінде бірнеше кресттік мемлекеттер құрылды, бірақ олардың барлығы қысқа ғұмырлы болды. Крест жорықтары Еуропаның көптеген аймақтарына зор әсер етті. 1204 жылы Константинопольді тонауы Византия империясының күрт құлауына әкелді. Кейіннен империя қайта құрылса да, бұрынғы даңқына ие бола алмады. Крестшілер Жібек жолына айналатын сауда жолдарын құрып, Генуя мен Венеция сауда республикаларының ірі экономикалық күштерге айналуына жағдай жасады. Реконкиста, яғни қайта басып алу қозғалысы, христиан әлемінің Иберияны қайта басып алуына бағытталды. Орта ғасырдың соңы Еуропадағы құлпыратын кезеңді білдірді. Қара өлім деп аталатын эпидемия және оған байланысты ашаршылық Еуропа халқының санының күрт төмендеуіне және демографиялық апатқа әкелді. Династиялық күрестер мен жаулап алу соғыстары осы кезеңнің көп бөлігінде Еуропа мемлекеттерінің көптегенін соғыста ұстады. Балқанда Анатолиядан шыққан түрік мемлекеті Осман империясы бұрынғы Византия жерлеріне үнемі қол сұғып, 1453 жылы Константинопольдің құлауымен аяқталды.

The Phoenicians originally expanded from Canaan ports, dominating trade in the Mediterranean by the 8th century BC. Carthage was founded in 814 BC, and the Carthaginians by 700 BC had firmly established strongholds in Sicily and Sardinia (both regions in present day Italy), which created conflicts of interest with Etruria. Its colonies later reached the Western Mediterranean, such as Cádiz in Spain and most notably Carthage in North Africa, and even the Atlantic Ocean. The civilisation spread across the Mediterranean between 1500 BC and 300 BC. The period known as classical antiquity began with the rise of the city states of Ancient Greece. Greek influence reached its zenith under the expansive empire of Alexander the Great, spreading throughout Asia. The Roman Empire came to dominate the entire Mediterranean Basin in a vast empire based on Roman law and Roman legions. It promoted trade, tolerance, and Greek culture. By 300 AD the Roman Empire was divided into the Western Roman Empire based in Rome, and the Eastern Roman Empire based in Constantinople. The attacks of the Goths led to the fall of the Western Roman Empire in 476 AD, a date which traditionally marks the end of the classical period and the start of the Middle Ages. During the Middle Ages, the Eastern Roman Empire survived, though modern historians refer to this state as the Byzantine Empire. In Western Europe, Germanic peoples moved into positions of power in the remnants of the former Western Roman Empire and established kingdoms and empires of their own. The period known as the Crusades, a series of religiously motivated military expeditions originally intended to bring the Levant back into Christian rule, began. Several Crusader states were founded in the eastern Mediterranean. These were all short lived. The Crusaders would have a profound impact on many parts of Europe. Their sack of Constantinople in 1204 brought an abrupt end to the Byzantine Empire. Though it would later be re established, it would never recover its former glory. The Crusaders would establish trade routes that would develop into the Silk Road and open the way for the merchant republics of Genoa and Venice to become major economic powers. The Reconquista, a related movement, worked to reconquer Iberia for Christendom. The late Middle Ages represented a period of upheaval in Europe. The epidemic known as the Black Death and an associated famine caused demographic catastrophe in Europe as the population plummeted. Dynastic struggles and wars of conquest kept many of the states of Europe at war for much of the period. In the Balkans, the Ottoman Empire, a Turkish state originating in Anatolia, encroached steadily on former Byzantine lands, culminating in the fall of Constantinople in 1453.

Орта ғасырдан кейінгі кезең

Шамамен 12 ғасырда Флоренцияда басталып, кейіннен баспа машинасының дамуымен Еуропаға тараған білімнің қайта жандануы ғылым мен теологиядағы дәстүрлі ұстанымдарға күшті қарсылық көрсетті, ал араб мәтіндері мен ойлары классикалық грек және римдік білімді қайта ашуға ықпал етті. Португалия мен Испанияның католиктер тарапынан қайта басып алынуы мұхиттарды зерттеуге алып келді, нәтижесінде Африка, Америка және Азиямен тікелей байланыс орнатылып, "Ұлы географиялық жаңалықтар дәуірі" туды. Осы кезеңде Иберия күштері ислам әлемімен бүкіл әлемде күреске түсті; осы Иберия-Ислам әлемдік соғысының майданы Жерорта теңізінен Үнді мұхитына дейін созылып, ақырында Оңтүстік-Шығыс Азия аралдарын қамтыды. Көбінесе бұл діни-саяси қақтығыс Англия, Голландия және Франция сияқты жаңа күштердің 17 ғасырдың ортасында Испания мен Португалияны Еуропалық империализмнің басты өкілдері ретінде ығыстыруымен аяқталды. Еуропаның теңіз арқылы кеңеюі отаршылдық империялардың құрылуына және Колумбиялық алмасудың пайда болуына әкелді. Жаңа дүниеден түскен ресурстар ағыны және Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революция өндіріске негізделген жаңа экономиканың қалыптасуына жағдай жасады, бұл бұрынғы көшпенді шаруашылықтан өзгеше болды. 1815-1871 жылдар аралығында көптеген революциялық әрекеттер мен тәуелсіздік соғыстары орын алды. Балқан елдері Осман империясынан тәуелсіздік алу жолына түсті. Италия бірігіп, ұлттық мемлекет құрды. 1870 жылы Римнің жаулануы Папаның рухани билігіне нұқсан келтірді.

20 және 21 ғасырлар

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы ұлтшылдықтың күшеюі және Ұлы державалардың тараптарға бөлінуі соғысқа себеп болды. 1918 жылы Одақтастар Орталық державаларды жеңді. Париж бейбітшілік конференциясында Үлкен Төрт мемлекет бірқатар шарттар арқылы, әсіресе Версаль келісімі арқылы өз талаптарын жүргізді. 1933 жылы Адольф Гитлер бастаған нацистік режим билікке келді, және Муссолинидің Италиясымен бірге Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін континентті бақылауға алуға тырысты. Екінші дүниежүзілік соғыста Одақтастардың жеңісінен кейін Еуропа "Темір перде" арқылы бөлінді. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері Кеңес Одағының ықпалында болды және коммунистік мемлекеттерге айналды. Оңтүстік Еуропаның ірі коммунистік емес елдері АҚШ жетекшілігімен құрылған әскери одаққа (НАТО) қосылды және арасында Еуропалық экономикалық қауымдастықты құрды. Кеңес Одағының ықпал аймағындағы елдер Варшава шарты деп аталатын әскери одаққа және Comecon деп аталатын экономикалық блокқа қосылды. Югославия бейтарап қалды. Шығыс елдерінің ортақ ерекшелігі – олардың барлығы социализммен тәжірибе алған, бірақ 1990 жылдардың басында жағдай шамамен бірдей болды. Кейбіреулері үшін тәуелсіздік алу басты міндет болса, ал енді біреулері кедейлік пен терең диктатурамен күресуге мәжбүр болды. Экономикалық жағынан, саяси өзгерістермен және демократиялық үрдістермен бірге – құқықтық мемлекет ретінде – бұрынғы жоспарлы экономикалар заңнама арқылы нарықтық экономикаға айналдырылды және макроэкономикалық факторлар құрылды немесе жаңартылды: бюджеттік ережелер, ұлттық аудит, ұлттық валюта, орталық банк. Жалпы алғанда, олар көп ұзамай келесі проблемаларға тап болды: жоғары инфляция, жоғары жұмыссыздық, экономикалық өсімнің төмендеуі және үкіметтік қарыздың артуы. 2000 жылға қарай осы экономикалар тұрақталды, ал 2004 және 2013 жылдар аралығында олардың кейбіреулері Еуропалық Одаққа қосылды, Словения евроны енгізді. Италия соғыстан кейінгі экономикалық кереметтің арқасында қайтадан ірі өнеркәсіптік елге айналды. Еуропалық Одақ (ЕО) биліктің бөлінуін қамтыды, салық, денсаулық сақтау және білім беру ұлттық мемлекеттердің қарауында болды, ал ЕО нарық ережелерін, бәсекелестікті, құқықтық стандарттарды және қоршаған ортаны қорғауды басқарды. Кеңес Одағының экономикалық және саяси жүйесі құлдырап, 1989 жылы марионеттік елдерде коммунизмнің аяқталуына және 1991 жылы Кеңес Одағының тарауына әкелді. Еуропалық Одақ кеңейіп, бұрынғы коммунистік еуропалық елдердің көптегенін – Румыния мен Болгарияны (2007) және Хорватияны (2013) қамтыды. Солтүстік және Оңтүстік Еуропа арасындағы маңызды және тікелей көлік дәлізі – Готтард 2016 жылы Готтард базалық туннелімен аяқталды. Готтард Альпі таулары арқылы транзит тарихындағы маңызды орынды иеленеді, ол оларды бірте-бірте кедергіден Солтүстік теңіз бен Жерорта теңізі арасындағы дәлізбен алмастырды.

The outbreak of World War I in 1914 was precipitated by the rise of nationalism in Southeastern Europe as the Great Powers took up sides. The Allies defeated the Central Powers in 1918. During the Paris Peace Conference the Big Four imposed their terms in a series of treaties, especially the Treaty of Versailles. The Nazi regime under Adolf Hitler came to power in 1933, and along with Mussolini's Italy sought to gain control of the continent by the Second World War. Following the Allied victory in the Second World War, Europe was divided by the Iron Curtain. The countries in Eastern and Southeastern Europe were dominated by the Soviet Union and became communist states. The major non communist southern European countries joined a US led military alliance (NATO) and formed the European Economic Community amongst themselves. The countries in the Soviet sphere of influence joined the military alliance known as the Warsaw Pact and the economic bloc called Comecon. Yugoslavia was neutral. The common attribute of the eastern countries is that all of them have experiences with socialism, but nevertheless, the beginning of the 1990s was just roughly the same. For some of them becoming independent was the major challenge, while others needed to face with poverty and deep dictatorship also Economically, parallel with the political changes, and the democratic transition, – as a rule of law states – the previous command economies were transformed via the legislation into market economies, and set up or renewed the major macroeconomic factors: budgetary rules, national audit, national currency, central bank. Generally, they shortly encountered the following problems: high inflation, high unemployment, low economic growth and high government debt. By 2000 these economies were stabilized, and sooner or later between 2004 and 2013 some of them joined the European Union, and Slovenia introduced the euro. Italy became a major industrialized country again, due to its post war economic miracle. The European Union (EU) involved the division of powers, with tax, health, and education handled by the nation states, while the EU had charge of market rules, competition, legal standards and environmentalism. The Soviet economic and political system collapsed, leading to the end of communism in the satellite countries in 1989, and the dissolution of the Soviet Union itself in 1991. European Union expanded to subsequently include many of the formerly communist European countries – Romania and Bulgaria (2007) and Croatia (2013). The Gotthard, a major and direct transport axis between Northern and southern Europe, was completed in 2016 with the Gotthard Base Tunnel. The Gotthard inscribes itself in a long history of transit across the Alps, which saw them progressively changing from an obstacle to a corridor between the North Sea and the Mediterranean Sea.

Роман тілдері

Оңтүстік Еуропада ең көп таралған тілдер отбасы – латын тілінен туындаған роман тілдері, олар итальян түбегінен таралып, Оңтүстік-Батыс Еуропаның символы болып табылады (Латын аркасына қараңыз). Оңтүстік Еуропада ең көп қолданылатын роман тілдері – итальян тілі (Италияда, Швейцарияның оңтүстігінде, Мальтада, Сан-Маринода және Ватикан қаласында 50 миллионнан астам адам сөйлейді) және испан тілі, оны Испанияда, Андоррада және Гибралтарда 40 миллионнан астам адам қолданады. Басқа да кең таралған роман тілдеріне португал (Португалияда және Андоррада), француз (Францияда, Монакода және Италиядағы Аоста аңғарында), каталан (Испанияның шығысында, Андоррада, Оңтүстік-Батыс Францияда және Италиядағы Сардиния аймағындағы Альгеро қаласында), галисия (Испанияның солтүстік-батысында), миран (Португалияның солтүстік-шығысында) және окситан тілі жатады, оны Каталониядағы Валь-д'Аранда, Италиядағы Окситан аңғарларында және Оңтүстік Францияда сөйлейді.

Славян тілдері

Балқан аймағындағы бірнеше елде славян тілдері қолданылады. Болгарияда болгар тілі (Български език) сөйленеді. Босниялық-серб-хорват тілі Косовода, Хорватияда, Сербияда, Босния және Герцеговинада, Черногорияда, Солтүстік Македонияда және Италияда (Молизеде) қолданылады. Словенияда словен тілі, Италияда (Фриули-Венеция-Джулияда) және Хорватияда (Истрияда) сөйленеді, ал македон тілі Солтүстік Македонияда қолданылады.

Басқа тілдер

Грек тілдері немесе грек тілі Грекия мен Кипрде кеңінен таралған. Сонымен қатар, грек тілінің басқа да түрлері Еуропаның басқа елдерінің кейбір аймақтарындағы шағын қауымдарда қолданылады. Ағылшын тілі Оңтүстік Еуропаның бір бөлігінде екінші тіл ретінде қолданылады. Дегенмен, ағылшын тілі Оңтүстік Еуропада негізгі тіл ретінде аз ғана қолданылады, тек Гибралтарда (испан тілімен бірге) және Мальтада (мальта тілінен кейін) ғана. Ағылшын тілі Кипрде де кеңінен таралған. Оңтүстік Еуропада басқа да тілдер тобы бар. Албан тілі Албанияда, Косовода, Солтүстік Македонияда, Черногорияда, Грекияда, Сербияда, Хорватияда және Италияда (әсіресе Оңтүстік Италиядағы Арбереш халқы) қолданылады. Мальта тілі – Мальтаның ресми тілі болып табылатын семит тілі, ол Сицилия араб тілінен тараған, бірақ латын әрпімен жазылады және латын мен итальян тілдерінің күшті әсеріне тап болған. Баск тілі Испанияның солтүстігінде және Францияның оңтүстік-батысында орналасқан Баск елінде қолданылады. Түрік тілі – түрік тілдері тобына жататын тіл және Түркияда, Кипрде, Косовода, Грецияда, Солтүстік Македонияда және Боснияда қолданылады, ал неміс тілі Италияда, әсіресе Оңтүстік Тирольде сөйленеді.

Дін

Оңтүстік Еуропадағы басым дін – христиан діні. Христиан діні Рим империясы кезінде Оңтүстік Еуропаның барлық аймағына тарады, ал 380 жылы христиан діні Рим империясының ресми діні деп жарияланды. Тарихи тұрғыдан Шіркеутің Римдегі батыс және Константинопольдегі шығыс бөліктеріне бөлінуіне байланысты, христиан дінінің әртүрлі тармақтары Еуропаның әртүрлі аймақтарында кең таралған. Оңтүстік Еуропаның батыс бөлігіндегі христиандар – мысалы, Португалия, Испания, Италия – көбінесе рим католиктері. Оңтүстік Еуропаның шығыс бөлігіндегі христиандар – мысалы, Грекия, Сербия және Солтүстік Македония – әдетте Шығыс православиеліктері. Ислам діні Албанияда, Боснияда, Косовода, Түркияда және Солтүстік Кипрде кеңінен таралған. Мұсылмандар Оңтүстік Еуропаның бірнеше елінде, мысалы Грекияда, Италияда, Испанияда маңызды азшылықты құрайды. Яһуди діні 2-ші ғасырдан бастап Рим империясының құрамында Еуропа құрлығында кеңінен таралған.