Афротропикалық биогеографиялық аймақ

Кіріспе

Жердің сегіз биогеографиялық аймағының бірі

Афротропикалық аймақ – Жердің сегіз биогеографиялық аймағының бірі. Оған Сахарадан оңтүстік Африка, Арабия түбегінің оңтүстік бөлігі, Мадагаскар аралы және Үнді мұхитының батысындағы аралдар кіреді. Бұрын ол Эфиопия аймағы немесе Эфиопия облысы деп белгілі болған.

Экологиялық маңызды аймақтар

Африканың оңтүстік ұшынан басқа, Африка тропикалық аймағының көп бөлігі тропикалық климатқа ие. Солтүстік Африка мен Арабия түбегіндегі Атлант мұхиты және Сахара шөлдері, сондай-ақ Арабия шөлінен тұратын кең шөлдік белдеу, Афротропикалық аймақты Палеарктикалық аймақтан бөліп тұрады, оған Солтүстік Африка және қоңыржай Еуразия кіреді.

Сахел және Судан

Сахараның оңтүстігінде Атлант мұхитынан Эфиопияның жоталарына дейін континенттің шығысынан батысына қарай екі тропикалық шалғынды дала мен саванна белдеуі созылып жатыр. Сахараның тікелей оңтүстігінде Сахель белдеуі орналасқан, ол жартылай шөлейтті, аласа шөптесін және вахелия саваннасының көшіру аймағы. Одан оңтүстікке қарай Судан саваннасында жауын-шашын мөлшері артады, бұл аймақ жай ғана Судан деп те аталады, және ол биік шөптесін далалар мен саванналардың белдеуін қамтиды. Судан саваннасы екі ірі су тасқынына толы шалғынды даланың отаны: Оңтүстік Судандағы Судд батпақты жері және Малидегі Нигер ішкі дельтасы. Орман-саванна мозаикасы – бұл шалғынды далалар мен экваторға жақын тропикалық ылғалды, кең жапырақты ормандар белдеуі арасындағы көшіру аймағы.

Оңтүстік Арабияның орманды жерлері

Оңтүстік Арабия, Яманды және Оманның батыс бөлігінің, сондай-ақ Сауд Арабиясының оңтүстік-батыс бөлігінің аумағында тұрақты ормандар аз. Ең танымал ормандардың бірі – Йеменнің жотасындағы Джабал Бура, Джабал Райма және Джабал Бададж, сондай-ақ Йеменнің шығысындағы және Оманның Дофар аймағындағы маусымдық ормандар. Жер бетінде шашыраңқы орналасқан басқа орманды алқаптар көбінесе Juniperus немесе Vachellia тұқымдас ормандардан құралған, шағын ғана.

Орман аймағы

Орман аймағы – төменгі тропикалық ылғалды кең жапырақты ормандар белдеуі, экваторлық Африканың аралық тропикалық конвергенция аймағының көп бөлігімен өтеді. Батыс Африканың Жоғарғы Гвинея ормандары Гвинеядан Тогоға дейін жағалау бойымен созылады. Дагомея аймағы, орман-саванна мозаикасы, жағалауға дейін жетеді, және Жоғарғы Гвинея ормандарын Гвинея шығанағының бойындағы Бениннің шығысынан Камерун мен Габон арқылы Конго Демократиялық Республикасына дейінгі төменгі Гвинея ормандарынан бөліп тұрады. Африкадағы ең ірі тропикалық орман аймағы – Орталық Африкадағы Конго алабындағы Конго ормандары. Үнді мұхитының жағалауында, Сомалидің оңтүстігінен Оңтүстік Африкаға дейін де тропикалық ылғалды кең жапырақты орман белдеуі созылып жатыр.

Сомали Масай аймағы

Солтүстік-шығыс Африкада жартылай құрғақ Acacia Commiphora орманды жерлері, саванналар және бұталы жерлер басым өсімдік қауымдастығы болып табылады. Бұл аймақ Сомали-Масай эндемизм орталығы немесе Сомали-Масай аймағы деп аталады. Ол Танзанияның орталық бөлігінен солтүстікке қарай Африка мүйізі арқылы өтеді және Танзанияның, Кенияның, Эфиопияның, Сомалидің, Джибутидің және Эритреяның аумақтарын қамтиды. Қабыршақты, құрғақ маусымда жапырағы түсетін Vachellia және Senegalia (бұрынғы Acacia) және Commiphora түрлері ашық шатырлы орманды жерлерде, ашық саванналарда, тығыз бұталы жерлерде және тоғдарларда өсетін басым ағаштар болып табылады. Бұл аймаққа Серенгети экожүйесі кіреді, ол өте бай жануарлар дүниесімен танымал.

Замбезия аймағы

Замбезия аймағына орманды, саванналы, далалы және бұталы жерлер кіреді. Өсімдіктердің ерекшеліктері – Миомбо орманды алқаптары, құрғақ мопан және Байкиая орманды алқаптары, сондай-ақ биіктеп орналасқан Бушвельд. Бұл аймақ континенттің кең белдеуімен шығыстан батысқа қарай созылады, Гвинея-Конго аймағының жаңбырлы ормандарынан оңтүстікке, ал Оңтүстік-Шығыс Африканың шөлдерінен солтүстікке қарай орналасқан. Аймаққа Малави, Ангола, Ботсвана, Мозамбик, Замбия және Зимбабве елдері, сондай-ақ субтропикалық аймақ кіреді. Батыс Африканың жағалау өзендері аймағы Батыс Африканың ғана бір бөлігін қамтиды, бірақ Батыс Африканың 322 балық түріне ие, олардың 247-сі осы аймаққа, ал 129-ы тіпті кішірек аумақтарға ғана тән. Орталық өзендердің фаунасында 119 эндемик және тек шағын аумақтарда кездесетін 33 түрі бар, барлығы 194 балық түрін құрайды. Африкатропикте страустар (Struthionidae), хатшы құсы (Sagittariidae), гвинея құсы (Numididae) және мысыққұстар (Coliidae) сияқты әртүрлі эндемикалық құс туыстары кездеседі. Жартастан секірушілер (Chaetopidae) және жартастан құстар (Picathartidae) сияқты пассириндердің бірнеше туыстары Африкатропикке ғана тән. Африкада сүтқоректілердің үш эндемикалық отряды бар: Tubulidentata (тұмсық шошқалар), Afrosoricida (тенректер мен алтын түлкілер) және Macroscelidea (слондық шыршылар). Шығыс Африка жазықтары ірі сүтқоректілердің әртүрлілігімен әйгілі. Орталық Африкаға эндемик болып табылатын үлкен маймылдардың төрт түрі (Hominidae) бар: горилланың екі түрі (батыс горилла, Gorilla gorilla және шығыс горилла, Gorilla beringei) және шимпанзелердің екі түрі (жалпы шимпанзе, Pan troglodytes және бонобо, Pan paniscus). Адамдар мен олардың ата-бабалары Африкада пайда болған.

Тіршілік ету орындары

Тропиктік орта биологиялық әртүрлілікке бай. Африка тропикалық ормандары әлемдегі жалпы орманның 18 пайызын құрайды және Батыс, Шығыс және Орталық Африканың 3,6 миллион шаршы километрінен астам жерін қамтиды. Бұл жалпы аумақ Орталық Африкадағы 2,69 миллион шаршы километрге (74%), Батыс Африкадағы 680 000 шаршы километрге (19%) және Шығыс Африкадағы 250 000 шаршы километрге (7%) бөлінуі мүмкін. Бірнеше сақтау және даму салаларындағы зерттеулер халық өсуі жоғары елдерде жауын-шашын ормандарының ең көп жоғалуы орын алғанын көрсетеді. Кейбір елдерде сенімді деректер мен сараптамалық ақпараттың жетіспеуі орманды және/немесе пайдаланылып жатқан жерлердің аумағын және олардың экономикалық көрсеткіштермен байланысын анықтауды қиындатады. Сондықтан Африкадағы орманның жойылу мөлшері мен қарқыны тропиктің басқа аймақтарына қарағанда аз белгілі. Орманның құрып кетуінің бір себебі – коммерциялық егін шаруашылығы. Батыс Африка елдері экспортқа шығарылатын өнімдерге тәуелді. Гум, копал, резеңке, кола жаңғағы және пальма майы сияқты өнімдер Батыс Африка елдері үшін тұрақты табыстың маңызды көзі болып табылады. Жерді пайдаланудың өзгеруі орманмен бірге бүкіл тіршілік ортасын жояды. Орманды ағаш өнімдеріне айналдыру да орманды жоюдың тағы бір себебі. Онжылдықтар бойы орман өнімінің негізгі түрі – коммерциялық ағаш болды. Қалалық елдерде 1950-1980 жылдар аралығында ағаш тұтынудың үлесі айтарлықтай өсті. Сонымен қатар, Еуропа мен Америка ормандарын қорғау шаралары күшейтілді. Германияның Бремен университетіндегі әріптестерімен бірлесіп, осы егжей-тегжейлі жазба жер бетіндегі температураның тарихын көрсетеді. Бұл әдісті Конго өзенінің ағып шығу бөлігіне қолданғанда, өзегінде эрозияға ұшыраған жер материалы мен теңіз балдырларының микрофоссильдері табылды. Бұл зерттеудің қорытындысы бойынша, соңғы мұз дәуірінде тропикалық Африканың құрлықтық ортасы Атлант мұхитымен шектесетін Атлант мұхитынан суық болды. Конго өзені тропикалық Орталық Африканың үлкен бөлігін сумен жабатын болғандықтан, жерден алынған материалдар өте кең аумақ үшін интеграцияланған сигнал береді. Бұл зерттеулер климаттың табиғи айырмашылықтарын және Жердің жылынуы Орталық Африкадағы жауын-шашынға тигізуі мүмкін әсерлерді анықтауға көмектеседі. Ғалымдар теңіз температурасын өлшеудің жаңа әдісін тапты, ол мұхиттың беткі қабатында өсетін балдырлардың органикалық молекулаларына негізделген. Бұл организмдер өздерінің жасушалық мембраналарының молекулалық құрамын қоршаған орта температурасына бейімдеп, қалыпты физиологиялық қасиеттерін сақтайды. Егер мұндай молекулалар теңіз түбіне батып, оттегі өткізбейтін шөгінділерге көміліп қалса, олар мыңдаған жылдар бойы сақталуы мүмкін. Балдыр жасуша мембранасының әр түрлі молекулалары арасындағы арақатынас теңіз бетінің бұрынғы температурасын шамалауға мүмкіндік береді. Осы шөгінді ядросында қолданылған жаңа "прокси" континенттік және теңіз бетіндегі температура туралы деректерді қамтиды. Салыстыру нәтижесінде, екі жазба да соңғы 25 000 жыл ішінде мұхит бетіндегі және құрлықтағы температураның әртүрлі болғанын көрсетті. Соңғы мұз дәуірінде Африка температурасы 21 °C, қазіргіге қарағанда шамамен 4 °C төмен болды, ал тропикалық Атлант мұхиты шамамен 2,5 °C салқын болды. Бас автор Йохан Вейджерс және оның әріптестері құрлықтағы және теңіздегі температура айырмашылығы континенттік жауын-шашынға ең үлкен әсер етеді деген қорытындыға келді. Бұл факторды ауа қысымы мен температураның арақатынасы анықтайды. Соңғы мұз дәуірінде тропикалық Африканың жер климаты қазіргіге қарағанда құрғақ болды, бірақ ол жауын-шашын ормандарының өсуіне қолайлы жағдайлар жасады.

The tropical environment is rich in terms of biodiversity. Tropical African forest is 18 percent of the world's total and covers over 3.6 million square kilometers of land in West, East, and Central Africa. This total area can be subdivided to 2.69 million square kilometers (74%) in Central Africa, 680,000 square kilometers (19%) in West Africa, and 250,000 square kilometers (7%) in East Africa. Several conservation and development demographic settings indicate that maximum loss of rainforests has occurred in countries with higher population growth. The lack of dependable data and survey information in some countries has made the account of change in areas of unbroken forest and/or land under use and their relation to economic indicators difficult to ascertain. Hence, the amount and rate of deforestation in Africa are less known than in other regions of the tropics. One reason for forest depletion is agriculture of cash crops. West African countries depend on cash crop exports. Products like gum, copal, rubber, cola nuts, and palm oil are an important source of steady income revenue for West African countries. Land use change spoils entire habitats with the forests. Converting forests into timber is another cause of deforestation. Over decades, the primary forest product was commercial timber. Urbanized countries account for a great percentage of the world's wood consumption, which increased greatly between 1950 and 1980. Simultaneously, preservation measures were reinforced to protect European and American forests. In concordance with their German colleagues at the University of Bremen, this detailed record shows the history of land temperatures based on the molecular fossils of soil bacteria. When applying this to the outflow core of the Congo River, the core contained eroded land material and microfossils from marine algae. That concluded that the land environment of tropical Africa cooled more than the bordering Atlantic Ocean during the last ice age. Since the Congo River drains a large part of tropical central Africa, the land derived material gives an integrated signal for a very large area. These findings further enlighten natural disparities in climate and the possible costs of a warming earth on precipitation in central Africa. Scientists discovered a way to measure sea temperature—based on organic molecules from algae growing off the surface layer of the Ocean. These organisms acclimatize the molecular composition of their cell membranes to ambient temperature to sustain regular physiological properties. If such molecules sink to the sea floor and are buried in sediments where oxygen does not go through, they can be preserved for thousands of years. The ratios between the different molecules from the algal cell membrane can approximate the past temperature of the sea surface. The new “proxy” used in this sediment core obtained both a continental and a sea surface temperature record. In comparison, both records show that ocean surface and land temperatures behaved differently during the past 25,000 years. During the last ice age, African temperatures were 21 °C, about 4 °C lower than today, while the tropical Atlantic Ocean was only about 2.5 °C cooler. Lead author Johan Weijers and his colleagues concluded that the land sea temperature difference has by far the largest influence on continental rainfall. The relation of air pressure to temperature strongly determines this factor. During the last ice age, the land climate in tropical Africa was drier than it is now, whereas it favors the growth of a lush rainforest.