Кіріспе

Микума (三隈) – Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің ауыр крейсері. Төрт кемеден екіншісі 1931 жылы салынды және 1935 жылы қолданысқа енгізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдың ақпан айында Сунда бұғазы шайқасына және 1942 жылдың маусым айында Мидуэй шайқасына қатысты, соңғы шайқастың соңғы күні, 6 маусымда батты. Кеме Жапонияның Оита префектурасындағы Микума өзенінің құрметіне аталған.

Өмірбаян

1931 жылғы флотты жаңарту бағдарламасы бойынша салынған Могами класындағы крейсерлер, Вашингтон теңіз келісімінде рұқсат етілген ең жоғары шектемелерге сәйкес, соңғы технологияларды пайдалана отырып жобаланды. Бұл нәтижесінде 55° бұрылысқа қабілетті бес үш мұнаралы 155 мм екі мақсатты (ДП) бас қарулар таңдалды. Салмақты азайту үшін электрлік дәнекерлеу, алюминийден жасалған үстіңгі құрылым және бір түтікше қолданылды. Жаңа импульстік турбиналық қозғалтқыштар мен аса ауыр әуе шабуылына қарсы қорғаныс кластың жоғары жылдамдық пен қорғанысын қамтамасыз етті. Дегенмен, Могами класы сынақтан өтпеген жабдықтарының салдарынан техникалық қиындықтарға да тап болды, сондай-ақ салыстырмалы түрде кішкентай корпусқа тым көп жабдық сығысып, тұрақсыздық пен салмақ орталығының бұзылуына әкелді. 1935 жылдың 29 тамызында. 1942 жылдың ақпан айында Микумаға Суматра мен Яваға жапон әскерлерін тасымалдауды қамтамасыз ету міндеті жүктелді. 10 ақпанда Микума мен жапон крейсері Чокайға Searaven суасты қайығы төрт торпеда атты, бірақ олар өтпеді.

Сунда бұғазы шайқасы

1942 жылдың 28 ақпанында сағат 2300-де «Микума» мен «Могами», жапондық эсминец «Шикинами», жеңіл крейсер «Натори» және эсминецтер «Ширакумо», «Муракумо», «Шираюки», «Хацуюки» және «Асаказе» келді. Олар Сунда бұғазындагі жапондық көліктерге шабуыл жасаған одақтас кемелерден кейін «Хьюстон» және басқа крейсерлерге оқ-дәрі мен торпедалармен шабуыл жасады. 23:55-те «Хьюстон» «Микуманы» нысанаға алып, оның электр қуатын тоқтатты, бірақ ол тез қалпына келтірілді. Шайқас барысында «Микума» алты сарбазды жоғалтты, ал тағы он бір сарбаз жараланды. «Хьюстон» және «Перт» екі кемесі де, сондай-ақ IJA 16-шы армиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Хитоси Имамурамен бірге «Рюджо Мару» көлігі де батып кетті, бірақ генерал судан аман қалды. 1942 жылдың 1 сәуірінен бастап Мергуиде орналасқан 7-ші крейсерлік дивизия 4-ші крейсерлік дивизиямен бірігіп, Үнді мұхитындағы шабуылдарға қатысты. «Микума», «Могами» және «Амагири» эсминецтері бөлініп, Бенгал шығанағында сауда кемелерін іздеген Оңтүстік топты құрды, ал «Чокай», 4-ші эсминец эскадрильясының жеңіл крейсері «Юра» және эсминецтер «Аянами», «Югири», «Асагири» және «Шиоказе» солтүстік аймақтарды қамтыды. Операция барысында Оңтүстік топ 7726 тонналық британдық жолаушылар кемесі «Дарданус», 5281 тонналық британдық «Ганара» және 6622 тонналық британдық «Индора» сауда кемесінің (Калькуттадан Маврикийге бағыт алған) жойылғанын мәлімдеді. 22 сәуірде 7-ші крейсерлік дивизия Куреге оралды, ал «Микума» күрделі жөндеуге кірді. 26 мамырда 7-ші крейсерлік дивизия контр-адмирал Райзо Танаканың Мидуэйге шабуыл жасау көлік тобына жақын қолдау көрсету үшін Гуамға келді. «Микума» экипажына Мидуэй операциясы аяқталғаннан кейін Алеут аралдарына, содан кейін Австралияға баратындары туралы хабарланды.

Мидуэй шайқасы

5 маусымда Комбинированный флоттың бас қолбасшысы адмирал Исороку Ямамото жапондық десантқа дайындық ретінде Мидуэйді атқылауға 7-ші крейсерлік дивизияға бұйрық берді. Микума сол кезде капитан Сакияма Шакао басқарды, ол бұрынғыда Абукума крейсерінің капитаны болған. 7-ші крейсерлік дивизия мен 8-ші эсминецтер дивизиясы аралдан алыс болғандықтан, олар теңізде жоғары жылдамдықпен жүріп өтті. Теңіз толқынды болды және эсминецтер артта қалды. 2120-да бұйрық күшін жойды, бірақ қателік салдарынан 7-ші крейсерлік дивизия бұйрықты келесі күні 0210-ға дейін алмады, ол кезде Мидуэйден 80 км (50 миль) қашықтықта болды. Бұл 7-ші крейсерлік дивизияны «Тамбор» суасты қайығының қашықтығына жеткізді, оны «Кумано» жапон крейсері байқады. «Кумано» суасты қайығы туралы ескерту жіберіп, кемелерге сол жаққа қарай маневр жасауды бұйырды. Эскадра шатасуға түсті. «Кумано» қысқа уақытқа солтүстікке бұрылып, содан кейін батысқа қарай қайта бұрылды. «Сүзуя» оның соңынан ерді, бірақ аздап сол жаққа бұрылды. Ол тікелей «Куманоға» қарай жүзіп бара жатқанда, күрт оң жаққа бұрылып, «Куманомен» соқтығысудан қиындықпен құтылды. «Микума» «Сүзуяның» маневрлерін қайталауға тырысты, сол жаққа бұрылып, содан кейін «Сүзуя» эскадраның флагманымен араласудан қашу үшін маневр жасағанын көргеннен кейін тағы да сол жаққа бұрылды. «Могами» эскадраның арт жағында сол жаққа бұрылып, солтүстік-батысқа қарай тіке бағыт ұстады. «Микуманың» соңғы сол жаққа бұрылысы оны тікелей «Могамидің» бағытына алып келді. Қараңғыда «Могами» «Микуманы» «Могамиге» өте жақын болғанша байқамады, оның оң жақ қанатынан алға жылжыды. «Могамидің» капитаны Содзи соңғы сәтте сол жаққа бұрылуға тырысты, бірақ тым кеш болды. Нәтижесінде «Могами» «Микуманың» сол жағына, көпірдің астында соқтығысты. «Могамидің» мұрты қисайды және ол қатты зақымдалды. «Микуманың» сол жақ мұнай резервуарлары жарылып, мұнай төгіле бастады, бірақ басқа зақымдар аз болды, өйткені соңғы сәттегі сол жаққа бұрылыс «Могамидің» мұртының «Микуманың» сол жағына бұрылуын қамтамасыз етті. Зақымдалған мұртымен «Могами» уақытша ғана жүре алды және жалпы алғанда, қиындықпен және ұқыпсыздықпен жүрді. 8-ші эсминецтер дивизиясының «Арасио» және «Асасио» эсминецтері, Мидуэйдің ұшақтарының қашықтығынан қашу үшін «Сүзуя» және «Куманомен» бірге жоғары жылдамдықпен алға жылжыды, Куритадан «Могами» мен «Микуманы» эскорттап, кері бағытқа бұруға бұйрық алды. 0630-да PBY Catalina «Микумадан» төгіліп жатқан мұнайдың үлкен іздерінің арқасында артта қалғандарды байқап, олардың координаттарын адмирал Спраунске жіберді. Күн бойы үлкен шатасу атмосферасында америкалықтардың көптеген бақылаулары екі кемелердің біреуін соғыс кемесі деп қате анықтады. CruDiv 7 флагманының солтүстік-батысқа қарай жоғары жылдамдықпен жүріп бара жатқаны туралы басқа да хабарлар, соғыс кеместері туралы хабарлар және бесінші авианосецтің күдіктері Спраунс пен оның 16-шы жұмыс тобындағы қызметкерлерінің үлкен алаңдаушылығына әкелді, олар солтүстік-батысқа қарай жылдам жүріп бара жатқан күш соғыс кемесін ұстап тұрғанын ойлады. Мидуэй хабарды алғаннан кейін уақытты ысырап етпей, VMSB 241 құрамындағы 12 шомылу бомбалаушысынан (6 SBD Dauntlesses және 6 SB2U екі қанатқа бөлінген) қалдықтарын ұшырды. Ұшақтар мақсатына жету үшін 64 км (40 миль) қашықтықты басып өтті және екі крейсерді тапты. Зақымдалған мұрты мен төмендеген жылдамдығына қарамастан, «Могами» «Микумамен» бірге маневр жасауды бастады және Даутлес бөлімінен ешқандай соққы алмады. Капитан Ричард Флеминг, «Азаттық» бөлімінің командирі, бомбалаушыларын соққыға алып келді. Екі крейсер дәл және тиімді қарсы авиациялық оққа жауап берді және Флемингтің бомбалаушысын атып түсірді. Бұл шабуыл аяқталғаннан кейін, Мидуэйден Брук Э. Аллен басқарған сегіз В17 деңгейлі бомбалаушы тобы екі крейсерге шабуыл жасауға келді. Олар екі ұшақтан тұратын екі бөлімге бөлініп, екі кемеге 39 бомба тастады, бірақ ешбір ұшақ соққы бермеді. Бұл шабуыл шамамен 0830-да аяқталды. 1942 жылдың 6 маусымында таңертең «Микума» мен «Могами» әлі де Комбинированный флоттың жиналатын солтүстік-батысқа емес, батысқа қарай бағытталды, Уэйк аралының истребительдерінің әуе қорғанысына кіруді үміттенеді. «Хорнетс» 26 сапқыр-бомбардировщиктері бірінші болып келді, алдымен екі крейсерді елемеді және осы күштің алдындағы соғыс кемесін іздеді, бірақ ештеңе таппаған соң, олар екі крейсерге айналып, шабуылдарын бастады. «Микумаға» жасалған барлық бомбалау әрекеттері сәтсіз аяқталды, бірақ екі бомба «Могамиге» тиіп, оның 8 дюймдік мұнараларының біріне және әуе кемесі палубасына тиді. Соңғы бомба «Могамиге» өлімге әкелуі мүмкін, өйткені ол авиация ғимаратының астындағы торпеда бөлмесінде өрт шығарды, бірақ «Могами» зақымдануды бақылау офицері бұған дейін барлық торпедаларды тастап жіберуге бұйрық берген. Күштен атылған қарсы авиациялық оқ «Хорнетс» SBD Dauntlesses ұшақтарының екеуін атып түсірді. «Могамидің» капитаны зақымдалған кеменің жылдамдығын қауіпті аймақтан шығу үшін арттырды. 1045-те Энтерпрайздан ұшырылған 31 сапқыр-бомбардировщиктер тобы аймақтағы болжамды соғыс кемесін іздеуге кірісті, артта қалған екі кемені байқады. Топқа 12 «Уайлдкэт» және 3 TBD «Девастатор» торпедалық бомбалаушылары сүйемелдеді. Топ Йорктауннан келген Уоллес «Уолли» Шорттың басқаруында болды (оның ұшақтарының бір бөлігі кемесі тастап кетілгеннен кейін 16-шы жұмыс тобына қонуға мәжбүр болды). Сапқыр-бомбардировщиктер тағы да CruDiv 7-ні соғыс кемесін іздеу үшін айналып өтті, оны таба алмады. Формацияны сүйемелдеген «Уайлдкэттер» крейсерлерге қарсы авиациялық оқпен шабуыл жасады, олар қауіпсіз қашықтыққа шегінуге мәжбүр болды. «Уайлдкэт» формациясының жетекшісі сапқыр-бомбардировщиктерге кемелердің біреуі соғыс кемесі сияқты көрінетінін хабарлады (мүмкін «Могамидің» қираған мұрты екі крейсердің арасындағы контрасттан туындаған), содан кейін сапқыр-бомбардировщиктер формациясы шабуылға қайта бұрылды. Вилли Шорт, сапқыр-бомбардировщиктерге жетекшілік ете отырып, күннің артында шабуыл жасау үшін формацияның артына айналуды қалады, бұл сапқыр-бомбалаудың сүйікті тәсілі болды. Бірақ оның формациясының артқы бөлігі, VB 3, формациядан бөлініп, формациядағы ең арттағы крейсерге («Могамиге») шабуыл жасады, 1230-да оған 2 бомбаны тигізді. Шорттың басқаруындағы қалған сапқыр-бомбардировщиктер «Микумаға» 4267.20 м биіктіктен шабуыл жасады және оны оң жаққа бұрылып шығып жатқанда ұстады. Оның қарсы авиациялық оғының отты ағыны арқылы бомбалаушылар екі соққы берді. Біріншісі оның №3 мұнарасына тиді; жарылыс көпірдегі көптеген офицерлерді, оның оң жақ қарсы авиациялық батареялардың командирін өлтірді және капитанына ауыр жарақаттар келтірді, оны есінен айырды. «Микуманың» атқарушы директоры Такасима Хидео крейсердің басқаруын қолға алды. Екінші бомба палубадан өтіп, оң жақ алдыңғы двигатель бөлмелерін істен шығарды. Содан кейін тағы екі бомба оның авиациялық палубасына тиіп, порттың артқы двигатель бөлмесінде жарылды, торпеда бөлмесінің жанында өрт шығарды. «Микума» енді су үстінде қалмады. Шабуылдаған ұшақтар кетіп қалды (үш TBD «Девастатор» торпедалық бомбалаушылары шабуылға қатыспады, оларға қарсы авиациялық оқпен жауап бере алатын ештеңеге шабуыл жасамау туралы нұсқау берілді). 1358-де «Микуманың» ортасындағы өрт сақталған торпедаларға жетіп, үлкен екінші жарылыстар тізбегін тудырып, кемені қауіптен құтқару үмітін жойды. 1420-да «Могами» Комбинированный флотқа «Микуманың» қиын жағдайда екенін хабарлады. Екінші жарылыстар «Микуманың» артқы орталық бөлігі мен авиациялық ғимаратын танылмас күйге жеткізді. Көпірдің үстіндегі мачта мен құрылымдар өртке құлап түсті. Бұл сол кезде анық болмаса да, порттық машиналық бөлімге тиген бомба кеменің су сызығының астында жарып, су жинауды бастады. «Микума» өртті бақылауға әрекеттеуді жалғастырды, бірақ шамамен 30 минуттан кейін...