Кіріспе

Сент-Лоуренс өзенінің сағасы мен Святого Лаврентия шығанағының қосылған жерінде орналасқан арал, Квебек, Канада. Антикости – Л'Иль-д'Антикости (Муниципалитет), Мингани аймақтық округі муниципалитеті, Квебек провинциясының Солтүстік жағалауы әкімшілік аймағы, Канада. Арал Сент-Лоуренс сағасының және Атлант мұхитына ашылатын шығанақтың қосылған жерінде орналасқан.

ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы

2023 жылдың 19 қыркүйегінде Антикости ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Ол Жердегі жануарлар тіршілігінің алғашқы жаһандық жаппай жойылуын көрсететін ерекше қазбалар жинағы үшін мойындалды. Кез келген өнеркәсіптік белсенділіктен қорғалған аумақтарда орналасқан бұл нысан өте жақсы сақталған, көп және әртүрлі қазба жануарлар фаунасымен ерекшеленеді. Антикости фаунасы 447–437 миллион жыл бұрын, ордовик кезеңінің соңында болған жануарлар тіршілігінің алғашқы жаппай жойылуын көрсетеді.

Топонимика

Антикости бірнеше алғашқы халықтардың аттарымен белгілі болды: Натигостег, микмак тілінде "дамыған жер"; Наташкуан, инну тілінде "аю аулайтын жер". 1535 жылы Жак Картье: "біз Ассумпция аралы деп атаған аталған арал" деп жазды. 1612 және 1613 жылдары Антискоти деп, ал Самуэль де Шамплен 1625 жылы Энтикости, 1632 жылы Антикости деп жазды. Француз тіліндегі атауы – Île d’Anticosti.

География

Бұл арал Сент-Лоуренс өзенінің Сент-Лоуренс шығанағына құятын жерінде, 49° мен 50° солтүстік ендігі және 61° 40' мен 64° 30' батыс бойламы аралығында орналасқан. Антикости аралы солтүстігінде Квебектің Солтүстік жағалауы аймағынан (Лабрадор түбегі) Жак Картье бұғазымен, ал оңтүстігінде Гаспе түбегінен Хонгуэдо бұғазымен бөлінеді. Антикости аралы Принс-Эдвард аралынан үлкен, бірақ сирек қоныстанған (2016 жылы 218 адам), тұрақты тұрғындардың көпшілігі аралдың батыс шетіндегі Порт-Мениер ауылында шоғырланған; бұл халық бір кезде негізінен Канада үкіметі салған маяктардың күзетшілерінен тұрған. Бүкіл арал L'Île d'Anticosti деп аталатын бір муниципалитетті құрайды. Жағалауында 400-ден астам кеме қазасы болғандықтан, Антикости аралы кейде "Шығанақтың зираты" деп аталады. Антикости аралы – Сент-Лоуренс жазықтарының шығыс бөлігінде орналасқан. Оның ұзындығы шақырымды құрайды және ең үлкен ені шақырым – Принс-Эдвард аралы провинциясынан 1 1/2 есе үлкен. Жағалауының ұзындығы шақырымға жетеді, жартасты және қауіпті, кемелерге Гамаше, Эллис және Фокс шығанақтарынан басқа қоршауға жарамды жағдайлар ұсынбайды. Оңтүстік жағында үлкен сайлар бар. Топографиялық тұрғыдан Антикости аралын үш ерекше аймаққа бөлуге болады: аралдың шығыс және батыс бөліктеріндегі, жағалау бойымен жалғасқан, көтеріңкілігі метрден аспайтын екі жазық жер; және орталық таулы аймақ, жағалаудан жоғары көтеріліп, плато құрайды. Бұл плато бір бағытты құрылым, оңтүстікке қарай сәл еңкейген және дөңгелек квесталармен сипатталады. Аралда ашық жатқан тау жыныстары метрден қалың шөгінді қабатты құрайды. Бұл Ордовик және Силур кезеңдерінің Солтүстік Американың шығысындағы ең толық қабаттары болып табылады.

Жергілікті тарих

Антикости аралы мыңдаған жылдар бойы құрлықта өмір сүрген және оны аң аулау үшін пайдаланған жергілікті халықтардың аумағы болды. Инну тайпасы оны Нотискуан деп атады, бұл «айың аулайтын жер» деп аударылады, ал Микмак тайпасы оны Натигостег деп атады, яғни «алға жылға бағытталған жер» дегенді білдіреді. 1874 жылы оны Антикости арал компаниясы сатып алды және Англия шығанағы мен Фокс шығанағындағы елді мекендерді құрды. Бірақ, тұрғындардың көп бөлігі аралдың көптеген маяктарын күзетіп, сақтап жүрген аз ғана адамдардан құралды. Аралдың маңында кеме қазалары жиі болатындықтан, жағаға шығып қалған теңізшілерге көмек ретінде азық-түлік қоймалары да ұсталып тұрды. 1882 жылы Нотр-Дам-де-Ль-Ассомпсьон приходы құрылды, бұл атау Картье аралға берген есімімен байланысты. 1884 жылы арал Стоквелл ағайындыларының меншігіне көшті, олар екі жылдан кейін орман шаруашылығы компаниясын құрды. Бірақ, олар сәттілікке жете алмады және компания бес жыл ғана өмір сүрді. Анри Меньер 1913 жылы қайтыс болды, ал оның інісі Гастон Антикости аралының иесі атанды. Ол оны біраз уақыт пайдаланды және күтіп ұстады, бірақ соңында бұл экономикалық тұрғыдан тиімді емес екенін түсініп, 1926 жылы Wayagamack Pulp and Paper Company компаниясына 6 миллион долларға сатты. Келесі бес онжылдық бойы арал негізінен орман шаруашылығы компанияларының пайдалануында болды, олар ағаш өндіріп, жолдар сияқты инфрақұрылымдар салды, бірақ Англия шығанағы мен Фокс шығанағындағы елді мекендерді тастап кетті. 1974 жылы Квебек үкіметі аралды Consolidated Bathurst Ltd. орман шаруашылығы компаниясынан 23,780,000 долларға сатып алды. Антикости арал Демалыс, аңшылық және балық аулау министрлігінің (ministère du Loisir de la Chasse et de la Pêche) басқаруына берілді және 1983 жылы толыққанды муниципалдық құрылымды құру процесі басталды. Әлемдік мұра нысаны аралдың барлық жағалауын (Порт-Мениер ауылының маңындағы аймақты қоспағанда) және Юпитер мен Вауреал өзендерінің жағалауларын қамтиды. Жағалау мен өзен жағалауларынан бір километрлік қауіпсіздік аймақ ішкі аумаққа қарай созылады.

Қол жеткізу және тасымалдау

Аралға қайықпен немесе ұшақпен жетуге болады. Сәуірден қаңтардың ортасына дейін Relais Nordik сауда кемелерi Порт-Мениерге аптасына екі рет жолаушылар мен жүк тасымалдайды. Порт-Мениер әуежайын Air Liaison компаниясы қызмет көрсетеді, ол Sept Îles және Havre St Pierre қалаларына тұрақты рейстер ұсынады. Аралдың шығыс жағында тағы екі әуежай бар. Rivière aux Saumons (CTH7) аралдың солтүстік жағында орналасқан және 2010 жылдың шілде айында асфальтталған; ал Rivière Bell (CRB5) қиыршық тастан жасалған және оңтүстік жағында орналасқан. Бұл әуежайларды туристік маусымда жеке авиация қызметтерін ұсынатын компаниялар мен чартерлік фирмалар пайдаланады. Анри Мениер жолы немесе Трансантикостен жолы – аралдың асфальтталмаған басты жолы, ол Порт-Мениерден шығысқа қарай созылады, және түрлі туристік орындарға және орман шаруашылығына арналған жерлерге қол жеткізу үшін көптеген орман жолдары бұтақтанады. Порт-Мениерде автокөлікті жалға алуға болады.

Флора

Антикости аралының ормандары – ақ шырша, балсам шыршасы және қара шырша сияқты кең таралған түрлері бар, типік бореалдық орман. Аймақта американдық ақ қайың мен дірілдеп өсетін аспан ағаштары да кездеседі. Бальзам шыршасы қарқынды жайылым мен шырша бүршігінің және қара шыршаның қырылдауынан ақ шыршамен біртіндеп алмастырылуда. Аралдың шамамен бір төртінші бөлігін торфты жерлер алып жатыр. Антикости аралында сирек кездесетін әйелдер аяқ киімі орхидеясы өседі. Солтүстік Американың шығысындағы басқа аймақтарда орхидея популяциясы төмендеп жатқанда, Антикостиде ол көптеп өседі, бұл аралды осы өсімдік үшін қауіпсіз мекенге айналдырады. Антикости аралын аңшылардың "парадизіне" айналдыру мақсатымен бірнеше жануар түрлері енгізілді; 1896 жылдан бастап арал бұрын-соңды болмаған биологиялық тәжірибе алаңына айналды. Барлығы он алты түр енгізуге тырысты, алтысы сәтсіз аяқталды, атап айтқанда бизон, карибу, сусар, норка және балықшы. Дегенмен, он түр үшін бұл пайдалы болды: құрлықтағы сүтқоректілердің алты түрі (аққұйрықты бұғы, қара бұқа, бобр, қар аяғы қоян және мускат), бақалардың екі түрі және көшпес құстардың екі түрі (қаңқалы тоқыл және қара тоқыл). Енгізілген барлық түрлердің ішінде аққұйрықты бұғының табысы ерекше көзге түседі. 1896 және 1897 жылдары енгізілген шамамен 200 аққұйрықты бұғының саны бүгінде 160 000-ға жуыққа жетті, бұл 20 бұғы/км² тығыздық құрайды. Бұршақ, Атлант мұнайы және американдық балық аралдың жағалауына келіп, аралдың бірнеше өзендерімен жүзеді. Антикости аралында 21 құс отбасының құрамына кіретін 221 құс түрі байқалды. Арал Квебек провинциясындағы аққабақ бүркіттің белгілі көбейетін жерлерінің шамамен 60% -ын қамтиды. Антикости аралдарының астында геологиялық құрылымдар жатыр және ол Квебек, Онтарио және АҚШ-тың солтүстік-шығысының айналасындағы аудандарға дейін созылады. 2011 жылдың 8 ақпанында "Non au Pétrole et au Gaz au Québec" азаматтық тобы Квебек провинциясында фрекингке қарсы Квебек тарихындағы ең ірі петицияны жариялады, онда 128 000 қол жиналды, бұл мұнай мен газды барлауға тосқауыл қояды деп үміттенді. 2011 жылдың маусым айында Квебек фирмасы Pétrolia аралда шамамен 30 миллиард баррель мұнай тапқанын мәлімдеді, бұл провинцияда маңызды қорлардың табылуының алғашқы жағдайы болды. 2014 жылдың ақпанында Квебек премьер-министрі Полин Маруа провинциялық үкімет аралдағы гидравликалық жарудың алғышарты ретінде екі барлаушы шикі газ операциясын қаржыландыруға көмектесетінін мәлімдеді. Провинция екі жекелеген бірлескен кәсіпорынды бұрғылауды қаржыландыру үшін 115 миллион доллар бөлді, лицензиялардың 50% және кез келген коммерциялық пайданың 60% құқығын алды. Бұл провинция үшін мұнай және газ саласындағы ең алғашқы ірі келісім болды. 2014 жылдың сәуірінде үкімет алмасуы кезінде Филипп Куйярдың либералдары бұл шешімді өзгертуге мүмкіндік алды. Petrolia Inc., Corridor Resources және Maurel & Prom бірлескен кәсіпорын құрды, ал Junex Inc. әлі де жеке серіктес іздеп жүрді. 2013 жылдың 4 маусымында "Non au Pétrole et au Gaz au Québec" азаматтық тобы фрекингтің Антикостиде мұнай өндірудің тиімді әдісі болып қалатынын түсінгеннен кейін, тағы бір петиция жариялады, онда мұнай мен газды барлауға және пайдалануға қарсы 26 000 қол жиналды, сондай-ақ мораторий мен экологиялық бағалау талап етілді. Геологиялық инженер Марк Дюран конференцияда баяндама жасап, бұл игеру үшін кем дегенде 12 000 ұңғыма қажет болатынын және Квебекке қарызды түсіретінін түсіндірді, өйткені бұл ұңғымалардың бірінің құны 12 миллион доллар. Бір жылдан кейін Полин Маруа Petrolia компаниясына барлауды жалғастыру үшін 115 миллион доллар инвестиция салу туралы мәлімдеме жасағанда, осы петицияға 36 000 адам қол қойды. Үкімет Антикостиге арналған BAPE (экологиялық бағалау) бастады және 3 қазан күні жарияланған баяндамада аралда қорғалатын аймақ құруды қолдады.