Бель-Айл бұғазы: географиясы, тарихы және қауіп-қатері
Strait of Belle Isle
Бель-Айл пролігі: Ньюфаундленд пен Лабрадор арасындағы Канаданың шығыс су жолы. Маңызды теңіз жолы, Сент-Лоренс ағысының бөлігі. Географиялық мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белл-Айл (ағыл. Belle Isle) – Канаданың шығысындағы Лабрадор түбегі мен Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясындағы Ньюфаундленд аралын бөліп тұратын су жолы.
The Strait of Belle Isle (,/b//ɛ//l// /'/aɪ//l/; bɛl il) is a waterway in eastern Canada that separates the Labrador Peninsula from the island of Newfoundland, in the province of Newfoundland and Labrador.
Орналасқан жері
Бұл боғаз Сент-Лоуренс шығанағының солтүстік шығу жолы болып табылады, ал қалған екеуі – Кабо боғазы және Кансо боғазы. Сондықтан, ол Ұлы көлдер – Сент-Лоуренс теңіз жолы жүйесінің де бөлігі саналады. Боғаздың ұзындығы шамамен болса, ені ең көп жерінде -ден, ең тар жерінде -қа дейін жетеді, ал орташа ені -ты құрайды.
The strait is the northern outlet for the Gulf of Saint Lawrence, the other two being the Cabot Strait and Strait of Canso. As such, it is also considered part of the Great Lakes St. Lawrence Seaway system. The strait is approximately long and ranges from a maximum width of to just at its narrowest, the average width being .
Атаудың шығу тегі
Атауы Белль-Айл (француз тілінде "Көрікті арал" деген мағынада) аралынан шыққан, ол бұл жолдың ең шығыс ұшында орналасқан және Табель-Хед (Лабрадор) мен Баулд мүйісінен (Ньюфаундленд) шамамен бірдей қашықтықта жатыр.
The name is derived from the island of Belle Isle (French for "Beautiful Island"), which is at the extreme eastern end of the strait and roughly equidistant from Table Head, Labrador, and Cape Bauld, Newfoundland.
Тарих
Ньюфаундленд аралы да, Белл-Айл бұғазының айналасындағы Лабрадор аймағы да мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтармен мекенделген. Айналасындағы құрлық ортасы тарихи тұрғыдан карибулар мен басқа да сүтқоректілерге толы болған. Бұғаздың өзінде кемеде тұнбалар, сұр тұнбалар, сақиналы тұнбалар және көптеген басқа да су жануарлары кездеседі. Аты аталмаған қолжазбада викингтердің Лабрадор мен Ньюфаундлендке берген аттары (сәйкесінше Маркленд пен Винленд) көрсетілген, сондай-ақ Белл-Айл бұғазының бар екендігі де айтылған сияқты: «Егер осылай болса, онда мұхит Маркленд пен Винленд арасындағы бұғазға құяды». Баск кит аулаушылары 17 ғасыр бойына және 18 ғасырдың басында осы аймаққа келіп тұрған, ал Сан-Хуан кемесінің құлау орыны Қызыл шығанақта 1565 жылға дейін сақталып қалған. Баск теңізшілері инуиттермен де байланыс жасаған, бұл кит аулау аймақтары үшін қақтығысқа немесе ынтымақтастыққа әкелген.
Both the island of Newfoundland as well as the Labrador region which surrounds the Strait of Belle Isle have been inhabited by Indigenous Peoples for millennia. The surrounding land environment has historically been replete with caribou and other mammals. Harbour seals, grey seals, ringed seals and many other aquatic species are found in the strait itself. An unnamed manuscript references Viking nomenclature for Labrador and Newfoundland, (Markland and Vinland, respectively), and appears to note the existence of the Strait of Belle Isle: "And if such is the case, then an ocean flows into a strait between Markland and Vínland." Basque whalers visited the area throughout the 17th century and into the first decade of the 18th century, with the wreckage site of the San Juan at Red Bay dating as early as 1565. Basque seafarers also came into contact with the Inuit, which either led to conflict or collaboration over sealing areas.
Кеме қатынасы және көлік
Бұғазда жүзу өте қауіпті болуы мүмкін, себебі күшті су ағыстары Лабрадор ағысымен өзара әрекеттеседі, кейбір жерлерде тереңдігі бірнеше жүз метрге жетеді, жылының 8-10 айында теңіз мұзы болады және дауылдар мен тұман сияқты ауа райының өзгеруі мүмкін. Теңіз мұзы жыл бойы кеме қатынасын қамтамасыз етуге кедергі келтірсе де, Канада жағалау күзеті соқтығысулардың алдын алу үшін кемелер қозғалысын бақылау қызметін (VTS) жүргізеді. VTS қазіргі таңда ерікті негізде жұмыс істейді. Жаңафаундлендтің Сент-Барб және Квебектің Бланк-Саблон арасындағы бұғаздың батыс бөлігінде паром қызметі іске қосылған. 2002 жылы Транс-Лабрадор тас жолының құрылысы салдарынан бұғаздың солтүстік-шығыс бөлігіндегі шағын портерге паромдық қызмет тоқтатылды.
Navigation in the strait can be extremely hazardous with strong tidal currents interacting with the Labrador Current, depths reaching several hundred metres in places, sea ice for 8 to 10 months of the year, and variable weather conditions including gales and fog. While sea ice prevents year round shipping, the Canadian Coast Guard maintains a vessel traffic service (VTS) to ensure collisions do not occur. The VTS is voluntary currently. A ferry service operates at the western part of strait between St. Barbe, Newfoundland, and Blanc Sablon, Quebec. New road construction for the Trans Labrador Highway resulted in the removal of ferry services to outports in the northeastern part of the strait in 2002.
Тұрақты байланыс
Лабрадор мен Ньюфаундленд арасындағы боғаз арқылы тұрақты байланыс құру идеясы көтерілді. Бұл ұсыныс провинцияның Новая Шотландияға қатынайтын «Marine Atlantic» паром қызметіне тәуелділігін азайтуға бағытталған, бірақ жобаның жоғары құны және Лабрадор мен Квебек арасындағы тиісті жол желісінің болмауы үлкен кедергілер ретінде аталып өтті. 1975 жылы Франк Мурс басқаратын Прогрессивті консервативтік үкімет боғаз арқылы туннель салуға міндеттенді. Лабрадор жағында шұңқыр қазылып, жоба тоқтатылғанға дейін үкімет 75 миллион доллар жұмсады. 2003 жылғы қазан айында өткен провинциялық сайлауда жаңадан сайланған Прогрессивті консервативтік үкімет осы тұжырымдаманы зерттеу үшін бірлескен федералды-провинциялық қаржыландыру туралы хабарлады. 2005 жылғы ақпан айында алдын ала мүмкіндіктерді бағалау есебі жарияланды, онда туннельді қазу машиналарын пайдаланып салынған және көлік құралдарын тасымалдау үшін электрлі пойыз шанағы бар туннель ең техникалық және экономикалық тұрғыдан тиімді нұсқа болып табылады деген қорытынды жасалды. Тұрақты байланыстың құрылыс құны 1,2 миллиард доллар (2004 жылғы бағамы бойынша) және жалпы даму құны шамамен 1,7 миллиард доллар деп бағаланды. 2016 жылы премьер-министр Дуайт Болл арал мен Лабрадор арасындағы туннельдік байланыстың құнын анықтау үшін жаңа алдын ала мүмкіндіктерді бағалау зерттеуін бастады. Зерттеудің нәтижелері 2018 жылғы сәуір айында жарияланды, онда Лабрадордың оңтүстігіндегі Л’Анс Амур және Ньюфаундлендтің Солтүстік жарты аралындағы Фловерс Ков маңындағы Янки Пойнтты байланыстыратын теңіз асты теміржол туннелі 1,65 миллиард канад долларына салынуы мүмкін деген қорытындыға келді. 2019 жылғы сайлау платформасында Канаданың Либералдық партиясы Ұлттық инфрақұрылым қорын қолдайтынын білдірді, оның ішінде Ньюфаундленд-Лабрадордың тұрақты көлік байланысы, яғни Ньюфаундлендтегі Янки Пойнтты (Лабрадор) материгіндегі Пойнт Амурмен байланыстыру жобасы бар. Төменгі Черчилль жобасының аясында боғаз арқылы су асты кабелі салынып жатыр.
The idea of building a fixed link across the strait between Labrador and Newfoundland, known as the Newfoundland Labrador fixed link, has been raised The proposal is meant to reduce the province's reliance upon the Marine Atlantic ferry service to Nova Scotia, but the project's high costs and lack of suitable road network between Labrador and Quebec have been cited as major obstacles. In 1975, the Progressive Conservative government led by Frank Moores committed to building a tunnel across the strait. A hole was dug on the Labrador side and the government spent $75 million before the project was abandoned. The October 2003 provincial election resulted in the newly elected Progressive Conservative government announcing joint federal provincial funding for a study of the concept. A pre feasibility report was released in February 2005, which concluded that a tunnel bored using tunnel boring machines, with an electric train shuttle to transport vehicles is the most technically and economically attractive option. The estimated construction cost of the fixed link was $1.2 billion (2004$) and total development cost of about $1.7 billion. In 2016, Premier Dwight Ball launched a new pre feasibility study to determine the costs of a tunnel link between the island and Labrador. The study released its results in April 2018, and concluded that a undersea rail tunnel connecting L'Anse Amour in southern Labrador and Yankee Point near Flower's Cove on the Northern Peninsula of Newfoundland could be constructed at a cost of C$1.65 billion. In their 2019 election platform, the Liberal Party of Canada indicated support for a National Infrastructure Fund, including the Newfoundland Labrador fixed transportation link, likely linking Yankee Point, Newfoundland with Point Amour on the (Labrador) mainland. A submarine cable across the strait is under construction as part of the Lower Churchill Project.