Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістанның екі басты барабаны
Indian two headed drum
Суринамда туған әнші
Surinamese born singer
Дамару (дамáру; тибетше ཌ་མ་རུ་ немесе རྔ་ཆུང) – индуизм және тибет буддизмінде қолданылатын кішкентай екі басты барабан. Индуизмде дамару Шива құдайының, тантрикалық дәстүрлермен байланысты аспабы ретінде белгілі. Аңыз бойынша, Шива оны бүкіл ғаламды жарату және реттеу үшін рухани дыбыстар шығару мақсатымен жасаған. Тибет буддизмінде дамару медитация практикаларында қолданылатын аспап болып табылады.
A damaru (, ; Tibetan ཌ་མ་རུ་ or རྔ་ཆུང) is a small two headed drum, used in Hinduism and Tibetan Buddhism. In Hinduism, the damaru is known as the instrument of the deity Shiva, associated with Tantric traditions. It is said to be created by Shiva to produce spiritual sounds by which the whole universe has been created and regulated. In Tibetan Buddhism, the damaru is used as an instrument in meditation practices.
Сипаттама
Барабан әдетте ағаштан немесе металдан жасалады, екі жағында былғары барабан табақтары болады. Резонаторы мыстан жасалған. Дамарудың биіктігі 6 дюйм, салмағы 250-ден 330 граммға дейін ауыспайды. Оның биіктігі бірнеше дюймнен бір футтан сәл асатын деңгейге жетеді. Оны бір қолмен тартады. Соққыштар әдетте былғары баулардың ұштарына бекітілген мұныштар болып табылады, олар дамарудың белдігіне оралған. Теріден жасалған түйіндер де соққы ретінде қолданылуы мүмкін; тоқыма материал да жиі қолданылады. Ойыншы білегін бұрап барабанды қозғалтқанда, соққыштар барабан табағына тиеді.
The drum is typically made of wood, metal with leather drum heads at both ends. The resonator is made of brass. The height of the damaru is 6 inches and weight varies from 250 to 330 gm. Its height ranges from a few inches to a little over one foot. It is played single handedly. The strikers are typically beads fastened to the ends of leather cords around the waist of the damaru. Knots in the leather can also be used as strikers; crocheted material is also common. As the player waves the drum using a twisting wrist motion, the strikers beat on the drumhead.
Индуизмдегі
Дамару бүкіл Үндістан субконтинентінде кеңінен таралған. Дамару – қуатты барабан саналады, оны ойнағанда рухани энергия туады деп сендіреді. Ол индуизм дініндегі Шива құдайымен байланысты. Санскрит тілінің дамарудың соққан дыбыстары арқылы танылғаны айтылады (дыбыстар үшін Шива Сутрасына қараңыз), сондай-ақ оның тандава ғаламдық биін орындауымен де байланысты. Дамару кішкентай, тасымалдауға ыңғайлы болғандықтан, түрлі музыканттар қолдайды. Кейбір дамарулардың қалқан тәрізді пішініндегі үшбұрышты жоғары бағытталған бейне еркектердің көбею қабілетін (лингам), ал төмен қарай дөңгелек бейне әйелдердің көбею қабілетін (йони) символдайды. Символикалық тұрғыдан алғанда, әлемнің жаратылуы дамарудың ортасында линг мен йони кездескенде басталады, ал олардың айырылысуы – әлемнің жойылуына әкеледі.
The damaru is very common throughout the Indian subcontinent. The damaru is known as a power drum, and when played, it is believed to generate spiritual energy. It is associated with the Hindu deity Shiva. It is believed that Sanskrit language was recognized by the drumbeats of the damaru (see Shiva Sutra for the sounds), and his performance of the cosmic dance of tandava. The damaru is used by itinerant musicians of all stripes, due to its small portable size. In the shield shape of some damarus, the triangular upward representation also symbolizes male procreativity (the lingam), and the downward round representation symbolizes the female procreativity (the yoni). Symbolically, the creation of the world begins when the lingam and yoni meet at the midpoint of the damaru, and the destruction takes place when they separate from each other.
Косамбидің Дамару-саты
Мауриялық кезеңнен кейін Косамбиде (қазіргі Аллахабад ауданы) тайпалық қоғамда дөңгелек мөрлермен немесе мөрлерсіз мыс монеталар соғылған. Олардың монеталары дамару барабанының пішінін еске түсіреді. Осы сияқты монеталардың бәрі Косамбиге жатқызылады. Көптеген үнді мұражайларында, мысалы Ұлттық мұражайда, осы монеталардың коллекциялары сақталған.
In the post Mauryan period a tribal society at Kosambi (modern Allahabad district) made cast copper coinage with and without punchmarks. Their coinage resemble the damaru drum. All such coinage has been attributed to the Kosambi. Many Indian museums, such as the National Museum, have these coins in their collections.
Тибет буддизміне
Тибет буддистік дәстүрінде дамару қасиетті құралдар жинағының бір бөлігі болып табылады және бұл музыкалық аспап ежелгі Үндістанның тантрикалық практикасынан алынған. Олар 8-12 ғасырларда Гималайға жетіп, Ваджраяна дәстүрі Тібетте гүлденгенде, Үндістан субконтинентінде жоғалып кеткенімен сақталды.
In the Tibetan Buddhist tradition, the damaru is part of a collection of sacred implements and musical instrument was adopted from the tantric practices of ancient India. These reached the Himalayas from the 8th to 12th century, persisting in Tibet as the practice of Vajrayana flourished there, even as it vanished in the subcontinent of India.
Бас сүйек
Дамарудың бас сүйегі (топа) еркек және әйел бас сүйегінен немесе қаңқасынан жасалады, құлақтың үстінен жоғары кесіліп, екі бөлігі шыңынан біріктіріледі. Ішінде еркек және әйел мантралары алтынмен жазылады. Дәстүрлі түрде терілерді мыс және басқа минералды тұздармен, сондай-ақ арнайы шөп формулаларымен шамамен екі апта көміліп өңдейді. Содан соң олар екі жағына керіліп, көк немесе жасыл дақты бояуға ие болады. Жабық түрі қарапайым брокаттан, мыстан немесе күмістен жасалған, оған қол ұстағыш бекітілген, соққыштар осы жағаға ілінеді, ал олардың тоқыма қапшығы екі көзді бейнелейді. Бас сүйектері де олардың қасиеттері мен тегі бойынша мұқият таңдалады. 1960 жылғы Тибет диаспорасынан кейін олар Үндістанда және Непалда жасала бастады, бірақ сапасы нашарлай берді. Бүгінде Үндістан олардың көзі емес, ал Непалда оларды жасау мен экспорттауға тыйым салынған, себебі адам сүйектерін заңсыз жолмен алуға байланысты. Кейде олардың терісі боялған, дұрыс мантралары немесе басқа да қасиеттері жоқ болып табылады. Бұл дауылдардың символикасы мен энергетикалық қасиеттері кең ауқымды. Адам бас сүйегінен жасалған дамару немесе чанг те'у, Ваджраяна ритуалдарының көптеген түрлерінде қолданылады, сол қолда ұсталатын қоңырауға оң қолмен сүйемелдейтін стандартты аспап ретінде. Әдетте, түрлі тантрикалық тәжірибелер кезінде акцент немесе тыныс белгісі ретінде қолданылатын бұл дауыл, сонымен қатар, толық бөлімдерде уақытты сақтауға да мүмкіндік береді. Жеке тәжірибеші үшін бұл қажетті құрал, ал үлкен жиындарда оны тек Ринпочилер мен мантр оқу шеберлері ғана қолданады, сондай-ақ ұзын мүйіздер (курсив=жоқ), қысқа мүйіздер (курсив=жоқ), үлкен қоңыраулар (курсив=жоқ және курсив=жоқ) және үлкен ғибадатхана дауылдарымен (лаг на) бірге қолданады.
The skull (thöpa) damaru is made from a male and female skull bone or calvarium, cut well above the area of the ear, and joined at their apex. Inside, male and female mantras are appropriately inscribed in gold. The skins are traditionally cured by burying them with copper and other mineral salts, and special herbal formulas for about two weeks. These are then stretched and applied to the two sides, giving the skins their familiar blue or green mottled appearance. A collar of simple brocade, or copper or silver, has a hand hold, and is the site of attachment of the beaters, whose knit cover represents two eyeballs. The skulls are also carefully chosen for their attributes and source. After the Tibetan diaspora in 1960, they began to be manufactured in India and Nepal, with a continued degradation of quality. Today, India is no longer a source, and their creation and export from Nepal are banned, because of the acquiring of human bone through illegal practices. One still does find occasionally those with painted skins and without the proper mantras or other characteristics. The symbolism and energetic properties of the drums is extensive. These human skull damaru or chang te'u are used in a wide range of Vajrayana ritual, as a standard right hand accompaniment to the bell, held in the left hand. Usually used to together as an accent or punctuation during various tantric practices, the drum can also keep time during entire passages. For the solo practitioner, it is an essential tool, while in larger assemblies, only the presiding Rinpoches and chant masters use them, in concert with the long horns (italic=no), short horns (italic=no), large cymbals (italic=no and italic=no) and large temple drums (lag na).
Шод дамару
Чод дамару (немесе чёда) – дамарудың ерекше түрі. Ол әдетте, айналымы бойынша үлкен және кішкентай аналогына қарағанда дөңгелек пішіндес болады. Чод дамару Чод тантрикалық практикасында қолданылады. Бұрынғы белгілі ескертулер жоқ, Чод дәстүрлі түрде акация ағашынан (seng deng) жасалады, бірақ ағаш уытты болмаса және тікендері немесе басқа да жағымсыз қасиеттері болмаса, түрлі ағаштар да қолданылуы мүмкін. Бір бөліктен, екі жақты (екі басты) қоңырау пішіндес жасалған, диаметрі 8 дюймнен 12 дюймға дейін өзгеріп отырады. Әдетте, ағаш текстурасы көрінетіндей жұқа лакпен жабылады, олар көбінесе қызыл (марпо), қара (накпо) немесе сирек сары (серпо) түсті акациядан жасалады және кейде бас сүйектерімен, сегіз зиратпен немесе басқа да символдармен суреттеледі. Белдік немесе белдік дәстүрлі түрде былғарыдан жасалады, бірақ көбінесе брокат қолданылады. Барабанның терісі жабылар алдында, оның ішкі жағына мантралар сериясы жазылады. Дамарудың дыбыс биіктігі әртүрлі болады, ал дыбысы ылғалдылық, температура сияқты жағдайларға байланысты өзгеруі мүмкін. Баяу және сақтықпен ойналатын дамарудың гулы, Чод ритуалының әуендері мен әндеріне сүйемелдейді, бұл рухани практиканың өзегіндегі ішкі медитация мен визуализацияларға қосымша болып табылады. Жоғарыда айтылғандар дамарудың идеалды өндірісіне қатысты және әлі де "Ваджраяна құралдарының нұсқаулығы" атты авторитетті заманауи еңбекте сипатталған. Үндістан мен Непалда жасалғандары белгісіз және арзан ағаштан жасалады, боялған терісі бар, көбінесе ішкі мантралары жоқ және техникалық әдебиетте, мысалы Mindroling Handbook-та көрсетілген көптеген маңызды талаптардан мүлдем ауытқып кетеді. Мұндай көшірмелер қазір кең таралған және Шығыс монахтары мен Батыс студенттері қолданады.
The Chöd damaru (or chöda) is a specialized form of damaru. It is generally larger in circumference and has a more round shape than its smaller counterpart. The Chöd damaru is used in the tantric practice of Chod. With no known antecedent, the chod is traditionally made of acacia wood (seng deng), though a variety of woods are acceptable, as long as the tree is not toxic and does not possess thorns or other negative attributes. Made as a one piece, double sided (two headed) bell shape, size varies from 8 inches to 12 inches in diameter. Usually featuring only a thin veneer of varnish, so that the grain of the wood shows, they come the common red (marpo), black (nakpo) or rare yellow (serpo) type of acacia, and are very occasionally painted with skulls, the eight charnel grounds, or other symbols. The waist or belt is traditionally made of leather, though often brocades are used. A set of mantras are traditionally painted on the interior of the drum prior to its skinning. The pitch of the drum varies, and the tone may vary depending on conditions of dampness, temperature and so on. Played slowly, and methodically, the droning of the damaru accompanies the haunting melodies and chants of the chod ritual, as of which are accompaniments for the inner meditations and visualizations that are at the heart of this spiritual practice. The above applies to the ideal manufacture of the damaru, and as still described in the definitive modern work, the "Mindroling Handbook of Vajrayana Implements". Those manufactured in India and Nepal are made of indeterminate and cheap woods, with painted skins, often no interior mantras, and altogether deviating from the many other essentials, as prescribed in technical literature such as the Mindroling Handbook. Such copies are now widespread and in use by Eastern monastics and Western students.
Шөпен
Дамарудың барлық түрлері дәстүрлі түрде ұзын белбеу немесе құйрықпен – шопенмен бірге жасалады. Шопен барабан сабының соңына бекітіледі, барабан ойналғанда ол қозғалады. Олар көбінесе тантралық элементтердің түстеріндегі брокаттан немесе жібектен тігіледі. Кішкентай дамаруларда шопен әдетте әшекейсіз болады, бірақ чöd дамаруда құйрығында матаға тігілген бірнеше заттар кездеседі. Бұл әшекейлерге көбінесе, бірақ олармен шектелмейтін: жылтыратылған күміс айна немесе мелонг, шағын қоңыраулар жиынтығы, жолбарыс және/немесе барс терісінің жолақтары, бір немесе бірнеше құнды тастар (мысалы, дзи моншақ) және түрлі-түрлі кішкентай мыс бұйымдары жатады.
Damaru of all kinds are traditionally paired with a long sash or tail called a chöpen. The chöpen is attached to the end of the drum's handle so that it waves about while the drum is being played. They are most commonly made of brocade or silk using the colors of the tantric elements. On smaller damaru, the chöpen is usually found without adornment, but on chöd damaru, the tail will often feature several items which have been sewn onto the fabric. These adornments commonly include but are not limited to: a polished silver mirror or melong, a set of small bells, strips of tiger and/or leopard skin, one or more precious stones (i. e. dzi bead), and any number of small brass trinkets.