Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рабиндранат Тагордың өмір бойының орта кезеңі негізінен Сантиникатан қаласында өтті, алайда бұл жылдар Азия, Еуропа және Жапонияға жасаған көптеген саяхаттармен де толы болды.
The middle years of Rabindranath Tagore were spent primarily in Santiniketan, although they included extensive travels throughout Asia, Europe, and Japan.
Сантиникатан
1901 жылы Тагор Шелайдахадан шығып, Калькуттаның солтүстік-батысына қарай шамамен жүз мильдей жердегі, қазіргі Батыс Бенгалияда орналасқан Шантиникетанға көшіп барды. Шантиникетан – Дебендранттың 1860 жылдары сатып алған жеті акр жерді құрайтын, құрғақ және эрозияға ұшыраған қызыл топырақтан тұратын кең аумақ. Бұл жер Тагордың жаңа ашрамына, мрамор еденді дұға ғимаратына («Мандир»), тәжірибелік мектепке, ағаштардың шағын тоғайларына, бақшаларға және кітапханаға айналды. Өкінішке орай, осы кезеңде оның әйелі Ренука (1903 жылы) және Саминдранат (1907 жылы) қайтыс болды, бұл Тагорды терең қайғыға баттырды. 1905 жылдың 19 қаңтарында 87 жастағы Тагордың әкесі де қайтыс болғаннан кейін, Тагорға мұра ретінде ай сайын 1250–1500 рупия (Rs.) түсе бастады. Бұған Трипура махаражасынан түскен табыс, оның және қайтыс болған әйелінің зергерлік бұйымдарын сатудан түскен ақша, Пури теңіз жағасындағы бунгалосы және оның еңбектерінің мыңдаған даналарын лицензиялық түрде басып шығарудан алынған орташа роялти (Rs. 2000) қосылды. Осының нәтижесінде ол бенгал оқырмандарының арасында үлкен даңққа ие болды. Ол «Найведья» (1901) және «Кхея» (1906) сияқты туындыларын жариялады. Бенгал тілінен басқа аудармалар да жарық көрді, бірақ олар көбінесе сапасыз болды. Суретші Уильям Ротенштейннің өтініші бойынша Тагор өзінің өлеңдерін еркін өлеңге аударуды бастады.
In 1901, Tagore left Shelaidaha and moved to Shantiniketan, about one hundred miles to Calcutta's northwest in what is now West Bengal. Shantiniketan, a spread of relatively arid and eroded red soil of seven acres bought in the 1860s by Debendranth, was made the home of Tagore's new ashram, a marble floored prayer hall ("The Mandir"), experimental school, groves of trees, gardens, and a library. Unfortunately, his wife along with two of his children, Renuka (in 1903) and Samindranath (in 1907), died in this period, leaving Tagore distraught. When Tagore's father, aged 87, also died on 19 January 1905, Tagore began receiving 1,250–1,500 rupees (Rs.) monthly as an inheritance. This combined with income from the Maharaja of Tripura, sales of jewelry owned by him and his late wife, his bungalow at the seaside Puri, and mediocre royalties (Rs. 2,000) gleaned from the licensed publishing of thousands of copies of his works. Thus he gained a large following among Bengali readers. He published such works as Naivedya (1901) and Kheya (1906). Non Bangla translations were also published, but these were frequently of mediocre quality. In response to requests by admirers (including painter William Rothenstein), Tagore began translating his poems into free verse.
Саяхат
1913 жылы ол өзінің аударған туындыларының бір жинағын алып, Англияға сапар шекті. Ондағы оқылымдарда бұл шығармалар көптеген ағылшындарды, соның ішінде ағылшын миссионері және Гандидің шәкірті Чарльз Ф. Эндрюсті, англо-ирланд ақыны Уильям Батлер Йейтс, Езра Паунд, Роберт Бриджес, Эрнест Рис және Томас Стёрдж Мурды қатты әсерге түсірді. Шындығында, Йейтс кейіннен «Гитанджалидің» ағылшын тіліне аудармасының (Үнді қоғамы басып шығарған) алды сөзін жазды, ал Эндрюс Тагормен бірге Үндістанда жұмыс істеу үшін қосылды. 1912 жылдың 10 қарашасында Тагор АҚШ-қа сапар шегіп, Иллинойс штатының Урбана қаласындағы унитариян шіркеуінде сөз сөйледі. Сол жылы Тагор Ұлыбританияны аралап, Уильям Ротенштейнмен және Уильям Батлер Йейтспен кездесті, олар оның «Гитанджали» туындысын оқыды. Кейін ол Стаффордширдегі Баттертон қаласында К. Ф. Эндрюстің дін қызметкер достарының үйінде тұрды. 1913 жылдың 14 қарашасында ол Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алғаны туралы хабар алды. Бұл сыйлық 1912 жылғы «Гитанджали: Ән сыйлау» кішкентай аударма материалдарының, батыс оқырмандары үшін идеалды және түсінікті болуынан туындады. 1916 жылдың 3 мамырында Тагор М.Дей, Чарльз Ф. Эндрюс және В.В. Пирсонмен бірге қайықпен жолға шығып, Жапония мен АҚШ-ты аралап лекция оқуға аттанды, бұл сапар 1917 жылдың сәуір айына дейін жалғасты. Жапонияда төрт айлық тоқтау кезінде Тагор «Жапонияға жолда» және «Жапонияда» атты еңбектерді жазды, олар кейін «Жапония саяхаты» («Japanyatri») кітабына енгізілді, онда ол жапон эстетикасына деген құрметін көрсетті. Дегенмен Тагор ұлтшылдықты, әсіресе жапондықтар мен американдықтардың ұлтшылдығын сынады. Ол «Индиядағы ұлтшылдық» атты мақала жазды, ол мақтау мен сынға ұшырады (соңғысы пацифистер мен Ромен Ролланд сияқты басқа халықаралық ойшылдардан). Бірақ бұл көзқарастар оны қауіпке де ұшыратты: Сан-Францискодағы қонақ үйде болғанда Тагор екі үнділік эмигранттың қолынан құтылды, бірақ олардың кімді өлтіру керектігі туралы дауласуынан құтылуға мүкіндік алды. Келесі күні Тагор Лос-Анджелеске жақын Санта-Барбараға аттанды. Сол жерде Тагор апельсин бақтарының арасында ойға шолып, жаңа типтегі университет құруды жоспарлады, «Шантиникетанды Үндістан мен әлемді байланыстыратын жіпке айналдырып, ұлт пен география шегінен тыс жерде адамзатты зерттеудің әлемдік орталығына айналдыруды» армандады.
In 1913, he went to England while carrying a sheaf of his translated works. At readings there, these works impressed a number of Englishmen, including English missionary and Gandhi protégé Charles F. Andrews, Anglo Irish poet William Butler Yeats, Ezra Pound, Robert Bridges, Ernest Rhys, and Thomas Sturge Moore. Indeed, Yeats later wrote the preface to the English translation of Gitanjali (published by the India Society), while Andrews joined Tagore in India to work with him. On 10 November 1912, Tagore traveled to the United States, speaking at a Unitarian church in Urbana, Illinois. In that year, Tagore also toured the United Kingdom, meeting William Rothenstein and William Butler Yeats, who read his Gitanjali. Later, he stayed in Butterton, Staffordshire with C. F. Andrews' clergymen friends. On 14 November 1913, he received word that he had won the Nobel Prize in Literature; the award stemmed from the idealistic and accessible (for Western readers) nature of a small body of translated material, including the 1912 Gitanjali: Song Offerings. Together with Mukul Dey, Charles F. Andrews and W. W. Pearson, Tagore again set off by boat on 3 May 1916, embarking on a lecturing circuit of Japan and the United States that was to last until April 1917. During a four month layover in Japan, Tagore authored "On the Way to Japan" and "In Japan", which were later compiled into the book Japanyatri ("A Sojourn to Japan"), which detailed his admiration for the Japanese aesthetic. Yet Tagore also denounced nationalism, particularly that of the Japanese and Americans. He wrote the essay "Nationalism in India", attracting both derision and praise (the latter from pacifists and fellow internationalists like Romain Rolland). Yet these views also endangered him: during his stay in a San Francisco hotel, Tagore narrowly escaped being assassinated by a pair of Indian expatriates — the plot failed only because the would be assassins fell into argument concerning whether they should carry through with the murder. The following morning, Tagore left for Santa Barbara, near Los Angeles. There, Tagore meditated among orange groves and conceived of a new type of university, desiring to "make Shantiniketan the connecting thread between India and the world [and] a world center for the study of humanity somewhere beyond the limits of nation and geography."
Вишва-Бхарати университеті
Мектептің іргетасы, ол Вишва Бхарати деп атады, 1918 жылдың 22 желтоқсанында салтанатты түрде қаланды, ал мектеп кейін 1921 жылдың 22 желтоқсанында ашылды. Университеттің ұраны Тагордың жалқылыққа деген көзқарасын көрсетеді. Тагордың Сантиникатандағы басшы және ұстаз ретіндегі міндеттері оны шаршататын, ол таңертең сабақтар өткізіп, түстен кейін және кешке студенттері үшін оқулықтар жазатын. Осы күнделікті жұмыс туралы ол: "Барлық міндеттердің әдемі түрде міндетсіз көрінетін, жаңбырлы бұлттардай көңілге тимейтін демалыстың керемет еліне тапқым келеді" деп жазды.
The foundation stone of the school, which he named Visva Bharati, was ceremonially laid on 22 December 1918 and the school was later inaugurated on 22 December 1921. The motto of the university reflected Tagore's vision of universalism. Tagore's duties as steward and mentor at Santiniketan kept him busy; he taught classes in mornings and wrote textbooks for his students in afternoons and evenings. Of this routine, he wrote that "I long to discover some fairyland of holidays where all duties look delightfully undutiful, like clouds bearing rain appearing perfectly inconsequential".