Кіріспе

Аделаида, Австралиядағы жергілікті басқару аймағы Бёрнсайд қаласының тарихы үш ғасырды қамтиды. Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Бёрнсайдта Каурна тайпасы тұрған, олар қыста Торренс өзенінің салаларында, ал жазда Аделаида төбелерінде көшіп-қонып өмір сүрген. 1836 жылы Оңтүстік Австралия британдықтардың отарлауынан кейін көп ұзамай, қоныс аударушылар Аделаида қаласының шығысындағы төбелерде жер сатып ала бастады. Магилл ауылы 1838 жылы бөлінді. 1839 жылы отбасымен бірге қазіргі Бёрнсайд аймағына алғашқы ресми қоныстанған шотландиялық Питер Андерсон бұл жерге Екінші Крикке (шотланд тілінде "Burn" – ағын, шағын өзен) жақын орналасқандығына байланысты ат қойды. Бёрнсайд ауылы одан кейін құрылды, ал 1856 жылы Бёрнсайд аудандық кеңесі ірі Шығыс Торренс аудандық кеңесінен бөлініп, құрылды. Бёрнсайдтың алғашқы экономикасының негізгі салалары – жүзім шаруашылығы, кен өндіру және зәйтүн ағаштары болды. Глен Осмондта мол минералдық қорлар болды, ал Магилл мен Стонифеллде жүзімдіктер пайда болды. Қазіргі кеңес ғимараты 1926 жылы Тусморда салынды; кеңес 1935 жылы муниципалитет мәртебесін алды. Аймақтағы қарқынды өсім мен дамудың нәтижесінде 1943 жылы Бёрнсайд қала болып жарияланды. 1960 жылдары Бёрнсайдқа қоғамдық кітапхана мен жүзу бассейні ашылды; екеуі де 1997 және 2001 жылдар аралығында кеңейтіліп, жаңартылды.

Ертедегі ауылдар

Кенсингтон ауылы 1839 жылғы мамыр айында, Оңтүстік Австралияның негізі қаланғаннан кейін 29 ай өткен соң құрылды. Ауыл негізінен егіншілікпен айналысты және жақын орналасқан Норвуд ауылымен тығыз байланыста болды. Екі ауыл 1853 жылы Аделаиданың алғашқы муниципалитеттерінің бірі ретінде бірігіп, Норвуд және Кенсингтон қаласын құрады, ол бүгінгі Норвуд Пейнехам Сент-Питерс қаласына айналды. Кенсингтонның қазір Бернсайд құрамына кіретін бөліктері – Кенсингтон бақтары мен Кенсингтон паркі. Макгилл ауылы (кейін Магилл) алғаш рет Макгилл иелігі ретінде құрылды, ол екі шотландтық – Роберт Кок пен Уильям Фергюсонға тиесілі болды. Олар HMS Buffalo кемесінде, жаңадан құрылған колонияға жол астында танысқан. Ауыл миссис Коктың сенімді тұлғасы Дэвид М. Макгиллдің құрметіне аталды. Фергюсон, иеліктің егін шаруашылығымен айналысуға жауапты болды, 1838 жылы иеліктің үйін салды. Глен Осмонд ауылы екі корнуоллдық эмигранттың Осмонд тауының беткейлерінде күміс пен қорғасын кені табуымен тығыз байланысты болды. Олардың кен орындарын табуы колонияға құнды экспорттық кіріс әкелді, осы кезде Оңтүстік Австралияның экономикасы әлі қалыптаспаған және банкроттыққа тап болған еді. Оңтүстік Австралияның губернаторы Джордж Гаулер алғашқы жаңалықты аралады және алғашқы кен, Уил Гаулер, оның құрметіне аталды. Уил Гаулер 1840 жылдар бойы шетелге экспортталды, алғашқы корнуоллдық және кейін неміс эмигранттарына жұмыс орындарын ұсынды. Алғашқы ауыл корнуоллдық, ал кейін неміс тілінің ерекшеліктерін иеленді. 1851 жылы көршілес Виктория колониясында алтын іздеу басталганда жұмысшылардың көшіп кетуінен кейін кен өндіру азайды. Андерсон отбасы 1839 жылы Бёрнсайд ауылына айналатын жерге алғаш қоныстанды. Питер Андерсон мүлікті Екінші сағаның жанында орналасқандығына байланысты атады ("burn" шотланд тілінде саға дегенді білдіреді). Олар Шотландиядан жақсы мінез-құлық туралы жазбалар, құнды шаруашылық тәжірибесі және 3000 фунт стерлинг (1839 жылы 3000 фунт стерлинг 2018 жылғы соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) әкелді; алайда Шотландиядағы шаруашылық жүйесі антиподтардағылардан өте ерекшеленді және отбасы бейімделе алмады. Андерсондар 1847 жылы Морфетт Вейлге көшіп, жерлерін сатып, үйлерін тастап кетті. Андерсон жерін сатып алған Уильям Рэнделл 1849 жылы жаңа мүлігінде ауыл салуды шешті. Ол жаңа ауылды жоспарлау үшін геодезист және жоспарлаушы Натан Хайлсты жалдады. Аймақта құрылған алғашқы ауылдар – Глен Осмонд, Магилл және Кенсингтон, Бёрнсайдтың жаңа ауылы жарияланғанда біраз уақыттан бері өмір сүрді. Жаңа ауылдың өсуіне жағдай жасалған еді; оны екі маңызды жол – Бёрнсайд (қазіргі Глинберн) және Гринхилл жолдары шектеді, сонымен қатар Екінші сағада орналасқандығының артықшылығы болды. Ауылға көп ұзамай тұрғындар келе бастады; олардың кейбіреулері Аделаиданың бай адамдары болды, олар төбеде мүлік салды, ал басқалары жерді өңдеумен көбірек айналысты. Ауыл 1850 жылы Хайлстың жарнамаларында "Бёрнсайд сұлу" деп сипатталды, "мұңғылсыз ағын су, кең және әртүрлі көрініс, құнарлы бау топырағы және жақсы құрылыс тастары" және "Аделаидаға тікелей, жаңадан ашылған және мінсіз жол" ұсынды.

Аудандық кеңестерді құру

Бёрнсайд аудандық кеңесі болып табылатын ауылдар бастапқыда Шығыс Торренс аудандық кеңесіне кірді, ол Шығыс Торренсті қамтыды, солтүстікте Торренс өзенімен, шығыста Аделаида төбелерімен, оңтүстікте Маунт Баркер жолымен және батыста Аделаида паркландарымен шектесетін. Шығыс Торренс аудандық кеңесі 1853 жылғы 26 мамырда губернатор Генри Янг 1852 жылғы аудандық кеңестер заңының ережелеріне сәйкес жарияланды. Губернатор заң бойынша талап етілгендей бес бастапқы кеңесшіні тағайындады: доктор Дэвид Уорк, Джеймс Кобблдик, Чарльз Бонни, Дэниел Фергюсон және Джордж Мюллер. Бонни кеңесші болумен қатар, колонияның Корольдік жерлер комиссары болды. Кеңесшілер алғаш рет 1853 жылғы 12 маусымда Магиллдегі World's End қонақ үйінде кездесті. Бастапқы жоспарлар кеңес аумағын зерттеп, бағалауды және кеңестер заңында көзделгендей лицензиялық алымдар мен салықтарды жинауды қамтыды. Магиллдің бұрынғы капитаны Т. Б. Пенфолд 1854 жылғы 1 қаңтарда бірінші аудандық хатшы және жинаушы болып тағайындалды. 1854 жылғы 4 қаңтарда салық төлеушілер кеңеске қанша төлейтінін (бір шиллинг бір фунтқа) шешетін дауыс беру өтті; қайырымдылық ұйымдары, мектептер және шіркеулер салықтан босатылды. 1855 жылы кеңес аумағының халқы 3 705 адамды құрады, бұл көршілес Кенсингтон және Норвуд қаласынан мың адамға көп. Бірақ үлкен Шығыс Торренс Кенсингтон мен Норвуд сияқты тұрақты бола алмады. Салық төлеушілер ақшаларының қайда жұмсалатынына наразы болды; кеңесшілердің тиімді жұмыс істеу үшін әкімшілігі немесе қаражаты болмады, ал ауданның мүдделері әртүрлі болды. 1856 жылғы 14 тамызда аудан үш бөлікке бөлінді. Пайнехам аудандық кеңесі Шығыс Торренстің солтүстік-батысында бөлінді, ал Бёрнсайд аудандық кеңесі Шығыс Торренстің оңтүстік-батыс бөлігінде бөліну арқылы құрылды. Шығыс Торренс кеңесі 1858 жылы Крэферс аудандық кеңесінің бөлінуімен одан әрі бөлінді.

1860-1900-жылдар аралығы

Жаңа Бёрнсайд аудандық кеңесі өзінің алғашқы отырысын 19 тамыз 1856 жылы Тусмордағы Грингейт қонақүйінде өткізді. Жаңа кеңесшілерді сайлауға кеткен уақыттың көптігіне байланысты, кеңес 29 желтоқсанда ғана қайта жиналды. Төраға доктор Кристофер Пенфолд, Гленунгадан Даниэль Фергюсон, Монрейдтен Александр Фергюсон, Магиллден Джон Таунсенд және Белл Вьюден Джеймс Гриллс сияқты өкілдермен кездесті. Осы кезде Кент Таун Бёрнсайд құрамына кірмей, Кенсингтон және Норвуд қалалық кеңесіне қосылуға өтініш берді. 1869 жылдың желтоқсанына дейін кеңес қонақүйде немесе Фергюсонның үйінде жиналатын, содан кейін алғашқы кеңес палаталары салынды. Дегенмен, кеңес 1852 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңына сәйкес жұмысын жалғастырып, міндеттемелерін орындауға қабілетті болды. Оларға шағын жолдарды күту, мал сою орындары мен қоғамдық орындарды басқару және зиянды шотланд қызылқұмыстың таралуын болдырмау кірді. Сонымен қатар, 1851 жылғы басқа заң бойынша кеңес білім беруді қолдауға міндетті болды. Кеңес құрылғаннан кейін көптеген жолдар мен көпірлер салынып, жаңа тұрғындар осы даму мен құрылысқа таң қалды. Сонымен қатар, кеңес алған жұмыстың мөлшеріне шамасы келмей, аймақтарында көпірлер салу кезінде жеке салық төлеушілерден қаржылық көмек сұрауға мәжбүр болды. Бёрнсайд тарихының көп бөлігі тұрғындардың өміріне маңызды мекемелер – мектеп пен шіркеу арқылы байқалып, жазылған. Аймақтағы алғашқы мектеп 1846 жылы Магиллде ашылды, бұл жалпы мемлекеттік білім беру жүйесінен бұрын болды. Магилл бастауыш мектебі 1855 жылдың қараша айында 38 ұл мен 29 қыз қабылдағаннан кейін кеңейтілді. Оларға бір ғана мұғалім оқу, жазу, арифметика, грамматика, география, тарих, сурет салу және ән салуды үйретті. 1865 жылға қарай екі мұғалім болды. Глен Осмонд бастауыш мектебі 1858 жылдың қазан айында құрылды, ол қауымдық пікірсайыстар мен білім орталығы болған Глен Осмонд институтынан бұрын ашылды. Бёрнсайд бастауыш мектебі 1872 жылы салынды, ол бұрынғы шағын жеке мекеменің орнына келді. Бұл бастауыш мектептерде тиісті кітапханалар болмағандықтан, қала тұрғындарынан көптеген кітаптар мен жазбалар жиналды. Тұрғындар мемлекет пен аймақтың болашағы туралы пікірталастар үшін мектептерді пайдаланды, мұндай талқылаулар көбінесе көп адамды тартты. Алайда, осындай зияткерлік рухқа қарамастан, ересектер білім саласында салыстырмалы түрде кемістіктерге тап болды. Оқуға деген ұмтылыс Бур соғысына дейін жалғасты. Біраз қызық, оқуға деген осы қызығушылық Тусмор маңындағы Бёрнсайдтың дәстүрлі орталығында қайталанбады, онда қазіргі Кеңес палаталары, Қоғамдық орталық және кітапхана орналасқан. 1871 жылға қарай Бёрнсайд едәуір өсті, ол енді 1557 тұрғыны бар ауылдардың қоспасы болды. Кенсингтон Норвуд, ауданы кішірек болғанымен, 5132 адамға дейін өсті. Кен өндірісінің кеңеюінен кейін үлкен өсімді бастан өткерген Глен Осмонд 343 тұрғыны бар ең ірі халық орталығы болды. Аудандық кеңес 1869 жылдың желтоқсан айында алғашқы кеңес палаталарын салғаннан кейін, кездейсоқ жиналыс келісіміне соңғы нүкте қойды. Беула Парк (Солтүстік Кенсингтон) және Иствуд ауылдары 1870 және 1880 жылдар аралығында халық санының өсуі мен дамуының өркендеуін бастан өткізді, жаңа иммигранттарға тұрғын үй және Аделаида элитасына инвестициялар ұсынды. Парксайд ауруханасы (қазіргі Гленсайд), психикалық денсаулық сақтау орталығы 1866 жылы Парклендтердегі тығыз ғимаратты ауыстыру үшін салынды. Әдемі күтіммен ұсталған жерге салынған және әсем фасады бар, ол Бёрнсайд сәулетінің ерте ескерткіші болды. 1881 жылы Томас Купер Оңтүстік Австралияның алғашқы брендтік сырасын, «Куперс» сырасын Леабрукта пісіруді бастады. Осы дәуірде Стонифелл де экономикалық өсімді бастан өткерді, оның үлкен карьері 1867 жылы қожайынын ауыстырды және 1873 жылы Стонифелл Зәйтүн компаниясы құрылды. 19 ғасырдың соңы Бёрнсайдтың дамуы үшін маңызды кезең болды. Алайда, бұл даму 1890 жылдардың соңғы онжылдығында, Австралазия экономикасын ондаған жылдар бойы ойсыз кеңейтуден кейін депрессия шалған кезде күрт тоқтатылды, бұл Бёрнсайдқа ауыр соққы берді.

ХХ ғасырдың басында

20 ғасырдың басында Бёрнсайд қалалық сипатқа ие болуға бастады. Мал өрістері әлі де аймақ бойынша шашыраңқы орналасқан, бірақ ауылдар тұрақты түрде өсіп жатты. Торак Гарденс, Дулуич және басқа да қала маңындағы ауылдар ресми түрде бекітіліп, қоныстануға ашық болды және бұрынғы кезеңдерден өзгеше, енді қала маңы ретінде жарнамаланды. 1920 жылы аудандық кеңестің халқы 17 000 адамды құрады, олар 4000 үйге орналасқан. 60 000 фунт стерлингтік бюджеттің 10 пайызы коммерциялық кәсіпорындардан түскен төлемдерден, ал қалғаны салық төлеушілердің төлемдерінен тұрды. Оңтүстік Австралия үкіметі жергілікті басқаруға қатысты бірнеше заңдарды қабылдады, атап айтқанда, 1920 жылғы қала құрылысы заңы мен 1923 жылғы құрылыс заңы. Бұл кеңестерге жауапкершілікті арттырды, бірақ қажеттілік туған кезде; Аделаида біртіндеп кеңейіп жатты. Бёрнсайд Аделаида газеттерінде оның жан-жақты көгалдандыру және ағаш отырғызу жобаларына жауап ретінде жоғары бағаланды. Осы кезеңде Бёрнсайд кеңесшісі HES Мельбурн құрметке ие болды; ол Ұлы депрессия кезінде қаражат жетіспеуіне байланысты резервтер мен жерді сатып алу үшін жеке қаражатын жұмсады. Ол қалалық бюджетті аз, бірақ ақылға қонымды деңгейде ұстап тұрды және қаланың көркі үшін ағаштар мен жапырақтар отырғызуын қадағалады. Мельбурнның ізбасары – жергілікті тұрғын Гордон Аллен. Мельбурн сонымен қатар Маунт Осмонд гольф алаңын салуды қадағалады, бірақ оның Кантри-клуб құру арманы іске аспады. Хиллз Фейс аймағына қатысты даму шектеулері 1920 жылдары енгізілді; кеңес қатаң ережелерді сақтауға міндетті болды. 1928 жылы Гринхилл және Портруш көшелерінің бұрышында жаңа кеңес ғимараты салынды; ол бүгінге дейін қолданылуда. 1931 жылы су тасқыны Уотерфолл Гулли аймағын қиратты. Бёрнсайд өсуін жалғастырды; 1935 жылы Бёрнсайд аудандық кеңесі Бёрнсайд муниципалитетіне айналды. Профессор сэр Джон Клелендтің ықпалды әрекеттерінің нәтижесінде оның көп бөлігі мемлекеттік меншікке өтті. Бұл жердің көп бөлігі, соның ішінде Уотерфолл Гулли аймағы, кейін 1963 жылы Лофти тауының шыңына дейін және солтүстікке қарай Гринхилл көшесіне дейін созылған саябақты құру үшін біріктірілді. 1943 жылы Бёрнсайд муниципалитеті Бёрнсайд қаласы деп жарияланды. Бёрнсайдтың көптеген ұлдары Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда соғысты; олар елдеріне оралғанда ескерткіштермен құрметтелді, әсіресе Бёрнсайдтың алғашқы қоғамдық ауруханасының атымен аталып өтті. Бёрнсайд соғыс ескерткіш ауруханасы 1949 жылдың сәуір айында Торак Гарденс ауданында жергілікті тұрғын Отто ван Рейбен сыйға берген үйдің орнында ашылды. Қазіргі атауы 1956 жылы қабылданды. Құрбан болғандарға арналған ескерткіштерді Бёрнсайдтың барлық жерінде табуға болады: Хейзелвуд паркінде (жүзу орталығының қарама-қарсы жағында), мектептерде, шіркеулерде және қорықтарда. Австралияның көп бөлігі сияқты, Бёрнсайд қаласында да "Естен шығармау үшін" деген сөздер көптеген қоғамдық ескерткіштерге жазылған. Роуз-паркте, Александра даңғылында Австралия императорлық күштерінің сарбазының үлкен ескерткіші мен мүсіні орналасқан, оның тақтасында: "Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея, Вьетнамда қаза тапқандардың естелігіне" деп жазылған. Елдеріне оралған әскерилер Бёрнсайд қаласында бірнеше қайта оралған әскери қызметшілер лигасының филиалдарын құрды. 1951 жылы Австралия Федерациясының Алтын мерейтойын тойлағанда, Бёрнсайд тұрғындары мерекеге қосылды және 1956 жылы өз қалаларының жүз жылдығын атап өтті. Бёрнсайдтың халқы керемет қарқынмен өсті; 1947 жылы 27 942 адамды құраса, 1961 жылы 38 768 адамға жетті. Қала маңындағы қалалар қалған мал өрістерін жалмап кеткен кезде, 1953 жылы қоғамдық би залдары, 1965 жылы Олимпиадалық трибунасы салынды; екеуі де Кенсингтон паркінде орналасқан. 1963 жылы Бёрнсайдтың шығыс шекарасында Клеленд табиғат сақтау паркі құрылды. Бёрнсайд 1961 жылы 7 800 кітаптан тұратын қоғамдық кітапханаға ие болды, ол алғаш рет 1959 жылдың ақпанында ұсынылды; 1955 жылғы кітапханалар заңы қабылданғаннан кейін тұрғындар үшін кітапхана құру құны қолжетімді болды. Бёрнсайд жүзу орталығы 1966 жылы ашылды; жүзу орталығы сол кездегі мэр Джордж Болтонның сүйікті жобасы болды, ол орталық орналасқан Хейзелвуд паркінің болашағы туралы үлкен арманға толы болды. Болтон бұл идея алғаш рет 1964 жылы жарияланғанда бұрын-соңды болмаған қарсылыққа тап болды. Бёрнсайдтың зейнеткерлердің үлкен саны (15%) бұл идеяға мүлдем қарсы болды, бұл дау-дамай жасаушылар мен шудың ағыны күш-жігерге тұрарлық емес екенін білдірді. Құрылыс құны 75 000 фунт стерлинг деп бағаланды. Архитекторлар ұсынылған жобаның ауқымына байланысты жұмыстан бас тартқанда және бірқатар тұрғындар наразылық білдіргенде, Аделаида газеттері қызығушылықпен жариялады; 1964 жыл бойында карикатуристер күнделікті карикатураларында осы оқиғаны кеңінен көрсетті. 24 наурызда өткен референдум идеяның тағдырын шеше алмағаннан кейін Sunday Mail газеті "Бёрнсайд жүзу бассейніне ЖОҚ деді" деген тақырыппен шықты. 1967 жылы Бёрнсайд кеңесі амбициялы мақсат қойды: әр 1000 тұрғынға бес гектар резервтер бөлінуі керек. Сонымен қатар, Маунт Осмондтың бір бөлігімен бірге, тас жол департаментінен жерлер алынды. Кеңестің меншігіне өтуден бұрын Хейзелвуд паркі үкіметтік бағдарлама аясында бөлуге тиіс болған. Кеңес бұл туралы естігеннен кейін меншікке ие болу үшін шаралар қабылданды және 1964 жылы меншік құқығы берілді. Кеңес бұл мәселені Премьер-министр Томас Плейфорд IV-пен келіссөздер жүргізу арқылы іске асырды.

1980-2010 жылдар

1982 жылы кітапханамен іргелес қоғамдық орталық салынды. Кеңес кешенінің барлық құрылысы 1996 жылы, Бёрнсайд жүзу орталығының жаңартылуымен бірге жаңартылды. 2001 жылы тағы да жаңартулар жасалды, нәтижесінде тұрғындарға арналған заманауи кітапхана мен қоғамдық орталық пайда болды. Бёрнсайд 1993 жылы жасыл және күлгін түстерді қолдана отырып, жаңа кеңес логотипін жасады. Жасыл түс Бёрнсайдтегі жасыл парктері мен қорықтарын, ал күлгін түс – әйгілі Жакаранда ағаштарын көрсетеді. 1999 жылы Аделаида-Хиллздің шығыс жағында орналасқан Скай және Олдана елді мекендері Бёрнсайдқа қосылды. Куперс сыра зауыты 2001 жылы Либруктан Редженси Паркке көшті. Куперс зауытының бұрынғы ғимараты зейнеткерлер үйіне айналдырылды.