1985 жылғы Тынық мұхитындағы «Дот» тайфуны – сол жылғы ең күшті дауыл. Құбылыс қазанның басында пайда болып, қарқынды күшейді. Тайфун, дауыл, ауа райы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1985 жылы Тынық мұхитында болған тайфун
Pacific typhoon in 1985
"Дот" тайфуны, Филиппинде "Салинг" тайфуны деп белгілі, 1985 жылғы маусымдағы ең күшті дауыл болды. "Дот" тайфуны қазан айының басындағы-ортасындағы найзағай белсенділігінің шағын аймағынан пайда болды. Жүйе алғаш рет 11 қазанда тіркелді және келесі бірнеше күнде тұрақты түрде күшейді. "Дот" 15 қазанда тайфун күшіне жетті, содан кейін күтпеген қарқынды тереңдеу кезеңіне енді. Келесі күні қарқындылығы баяулады, бірақ сол күні кешке "Дот" ең жоғары қарқындылығына жетті. 17 қазанда тұрақты әлсіреу басталды, бірақ Филиппин арқылы өтетін кезеңде тайфунның қарқындылығы сақталды. 18 қазан күні кешке Оңтүстік Қытай теңізіне кіргеннен кейін "Дот" қысқа уақытқа қайта күшейді, бірақ Вьетнамға жақындағанда әлсіреді. 21 қазанда "Дот" тайфун күйінде Вьетнамға соқтығысып, келесі күні елдің таулы аймағында тарады. Филиппиндегі зиян күтілгеннен кем болғанымен, тайфун елге қатты жаңбыр әкелді. Нуэва Эсиха провинциясы "Дот" тайфунынан ең көп зардап шекті. Онда егістіктердің және барлық ғимараттардың 90%-ы зақымдалды. Кабанатуанда 2500 үй және құрылыстардың 90%-ы қирады. Барлығы 42 қала су тасты, нәтижесінде 125 000 адам үйлерін тастап кетуге мәжбүр болды, оның ішінде 35 000 адам үйсіз қалды. Сонымен қатар, 52 933 үй толығымен қиратылды, ал тағы 200 450 үй зақымдалды. Ел бойынша барлығы 24 адам жарақат алды. Оңтүстік Қытай теңізінен өтетін кезінде "Дот" Хайнань аралынан өтті. Онда екі адам қаза тауып, 34 адам жарақат алды. Аралда 2300-ден астам тұрғын үй қирады. Барлығы "Дот" тайфуны 90 адамның өліміне және 104,9 миллион доллар (1985 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді.
Typhoon Dot, known in the Philippines as Typhoon Saling, was the strongest storm of the 1985 season. Dot originated from a small area of thunderstorm activity in early to mid October. The system was first classified on October 11, and steadily intensified over the next few days. Dot attained typhoon strength on October 15, and subsequently entered a period of explosive deepening, which was not anticipated by forecasters. The next day the intensification rate slowed, but that evening, Dot attained its maximum intensify. A steady weakening trend began on October 17, though the system maintained typhoon intensity through the passage of the Philippines. After entering the South China Sea late on October 18, Dot briefly re intensified, only to weaken as it approached Vietnam. On October 21, Dot struck Vietnam while still a typhoon, but dissipated the next day over the high terrain of the nation. Although damage across the Philippines was less than initially expected, the typhoon lashed the nation with heavy rains. Province of Nueva Ecija suffered the worst effects from Dot. There, of crops and 90% of all buildings were damaged. In Cabanatuan, 2,500 homes and 90% of structures were destroyed. Overall, 42 towns were flooded, forcing a total of 125,000 people to flee their homes, 35,000 of which were homeless. Furthermore, 52,933 houses were leveled while an additional 200,450 were damaged. Nationwide, 24 were hurt. While tracking through the South China Sea, Dot passed through Hainan Island. There, two casualties occurred while 34 others suffered injuries. Across the island, over 2,300 dwellings were destroyed. In all, Dot was responsible for 90 deaths and $104.9 million (1985 USD) in damage.
Метеорологиялық тарих
5 қазанда «Бренда» тайфуны экстратропикалық өзгерістен өткеннен кейін, Солтүстік-Батыс Тынық мұхитының үстінде орта деңгейдегі субтропикалық жота қалыптасып, күздегі әдеттегі оңтүстік-батыс муссондық ағынның жоқтығына себеп болды. Жерсеріктік суреттер 11 қазанда «Понапеден» оңтүстік-шығысқа қарай конвекция аймағын алғаш рет көрсетті. 1200 UTC-де Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA) жүйені алғаш рет анықтады. Келесі күні дауылдың шығысы жақсырақ көріне бастады, дауыл батыс-солтүстікке қарай жылжыды. 13 қазанда желдің жылдамдығы төмендеді және циклон анық циркуляция қалыптастырды. Осыған байланысты, Бірлескен тайфун ескерту орталығы (JTWC) жүйені «Тропикалық дауыл «Дот» деп жаңартты. Сол кешкісін JMA да осылай істеді. Осы уақытта Филиппиннің атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA) да дауылды бақылап, оған «Салинг» деген жергілікті ат берді. «Дот» тайфунға айналғаннан кейін, күрт күшею кезеңі басталды. Алайда, JTWC-тегі болжаушылар мен болжамдық модельдер мұны күтпеген, себебі ауа құрғақ болды. «Хайнань» аралын жанынан өтіп кеткеннен кейін «Дот» әлсіреуге кірісті. 21 қазанның таңында «Дот» Солтүстік Вьетнамда, «Ханойдың» оңтүстігіне жақын жерде құрлыққа шықты. «Манила» қаласы тайфунға қарсы дабыл жариялады, жеті ішкі және екі әскери рейс тоқтатылды. Сонымен қатар, теміржол және кеме қатынасы да тоқтатылды. Филиппиндегі АҚШ-тың барлық әскери объектілері «Тропикалық циклонға дайындық» күйіне келтірілді, көптеген кеңселер «Дотқа» дайындық үшін жабылды. «Дот» тайфуны 1981 жылы «Ирма» тайфунынан бері Филиппиннің «Бикол» аймағына тікелей соққан ең күшті тропикалық циклон болды. Дауыл Филиппиннің көп бөлігіне қатты жаңбыр әкелгенімен, оның кішігірім өлшемділігіне байланысты күтілген зиян аз болды. «Легаспиде» тасқын бір адамды алып кетті, соның салдарынан 165 отбасы эвакуацияланды. Дауылдың ең ауыр салдары «Нуэва Эсихада» сезілді. Онда егістіктердің және барлық ғимараттардың 90%-ы зақымдалды, 2500 үй қирады және 22000 үй зақымданды. Барлық инфрақұрылымның 90 пайызы жойылды. «Маниланың» төмен жатқан аудандарында су тасқыны болғандықтан 29000 адам эвакуацияланды. Басқа жерлерде «Пампанга», «Тарлак» және «Нуэва Эсихада» 69000 үй су астында қалды. Барлығы 42 қала су астында қалды, бұл 125000 адамды үйлерінен қашуға мәжбүр етті, оның 35000-ы үйсіз қалды. Бұл оқиғадан 1 миллионнан астам адам тікелей зардап шекті. Елі бойынша келген зиян 104,9 миллион долларды құрады, оның ішінде 92,8 миллион доллары мүлікке келген зиян және 1 миллион доллардан аз ауыл шаруашылығына келген зиян. Сонымен қатар, ЮНИСЕФ-тен су тазартқыш таблеткалар беру сұралды. Филиппин Қызыл Кресті, Филиппин үкіметі, жергілікті билік және азаматтық ұйымдар дауылдан кейін дереу көмек көрсетті. Жеке тұлғалар қайта құруға көмек ретінде 1,4 миллион долларға дейін көмек сұрағанмен, Филиппин үкіметі халықаралық көмек туралы өтініш бермеді. Алайда, 25 қазанға дейін үкіметтік емес сегіз ұйым 1,15 миллион доллар көмек көрсетті. Сонымен қатар, Швейцария үкіметі 8061 доллар көмек берді. 2300-ден астам үй қирады.
Following the extratropical transition of Typhoon Brenda on October 5, a mid level subtropical ridge became centered over the northwestern Pacific, which resulted in an absence of the typical southwesterly monsoon flow typically seen during the autumn. Satellite imagery first detected an area of convection roughly southeast of Ponape on October 11. At 1200 UTC, the Japan Meteorological Agency (JMA) first identified the system. The next day, the storm's outflow became better defined as the storm tracked west northwest. On October 13, wind shear began to decrease, and the cyclone developed a well defined circulation. Based on this, the Joint Typhoon Warning Center (JTWC) upgraded the system into Tropical Storm Dot.|group="nb" That evening, the JMA followed suit. Around this time, the Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) also monitored the storm and assigned it with the local name Saling. Shortly after attaining typhoon intensity, Dot entered a period of explosive intensification. However, this was not expected by forecasters at the JTWC nor the forecast models due to the presence of dry air. After brushing Hainan Island, Dot resumed weakening. Early on October 21, Dot moved ashore in northern Vietnam, around south of Hanoi. The metropolis of Manila was placed on typhoon alert, Seven domestic and two military flights were called off. Additionally, railway and shipping services were cancelled. All United States military installations in the Philippines were placed in a Tropical Cyclone Condition of Readiness Schools and many offices were shut down in preparation of Dot. Typhoon Dot was the strongest tropical cyclone to directly strike the Bicol Region of the Philippines since Typhoon Irma in 1981. Although the storm brought heavy rains to much of Philippines, damage was less than initially expected due to the storm's small size. A man was swept away in a landslide in Legaspi, which also forced the evacuation of 165 families. The worst effects of the storm were felt in Nueva. There, of crops and 90% of all buildings were damaged, where 2,500 homes were demolished and 22,000 were damaged. Ninety percent of all infrastructure was destroyed. Flooding in low lying areas of Manila forced the evacuation of 29,000. Elsewhere, 69,000 houses were flooded in Pampanga, Tarlac, and Nueva Ecija. In all, 42 towns were flooded, which forced a total of 125,000 people to flee their homes, 35,000 of which were homeless. and over 1 million people were directly affected. Nationwide, damage totaled $104.9 million. This included $92.8 million in property damage and less than $1 million in agriculture. Additionally, UNICEF was asked to provide water purifying tablets. The Philippine Red Cross, Philippine government, local authorities and civic organizations provided relief assistance in the immediate aftermath of the storm. Despite private appeals for up to $1.4 million for reconstruction aid, the Philippine government did not submit a request for international aid. However, by October 25, eight non government relief agencies provided relief, which totaled $1.15 million. Furthermore, the government of Switzerland provided $8,061 worth of aid. More than 2,300 houses also collapsed.