Кіріспе

Британдық суретші Гленн Браун (1966 жылы Хексам, Нортумберлендте туған) – британдық заманауи суретші, оның суреттерінде бөтен авторлардың туындыларын пайдалану жиі кездеседі. Гленн Браун басқа суретшілердің жұмыстарынан алынған репродукциялардан бастап, түсін, орнын, бағытын, биіктігі мен ені арақатынасын, көңіл-күйін және/немесе мөлшерін өзгерту арқылы алған суретті түрлендіреді. Осы өзгерістерге қарамастан, ол кейде плагиат жасады деп айыпталады. Ол бірнеше жеке көрмелер өткізді: 2004 жылы Лондондағы Серпентин галереясында, 2008 жылы Венадағы Күнстхисторишес музейінде, 2009 жылы Ливерпульдегі Тейт мұражайында (кейін Туриндегі Сандретто Ре Ребауденго қорында көрсетілді), 2010 жылы Будапешттегі Людвиг мұражайында, 2016 жылы Прованстағы Арльдегі Винсент Ван Гог қорында және 2023 жылы Ганновердегі Ландесмузей мен Спреңгел мұражайында. Браун қазір Лондонда және Англияның Саффолк графтығында тұрады және жұмыс істейді. 2000 жылы ол Тернер сыйлығына үміткер болды. Алайда, Тернер сыйлығы үшін Тейт Британиядағы көрмесіндегі бір суреті 1973 жылы суретші Тони Робертс салған «Дабл Стар» ғылыми-фантастикалық иллюстрациясына өте ұқсас болғандықтан, қызу пікірталас тудырды. 2019 жылы туған күніне орай өнер саласына қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды. Браун 2022 жылдың қазан айында Лондонның Мэрилебон ауданында «Браун коллекциясы» деп аталатын жеке мұражайын ашты.

Білім

Браун 1985 жылы Норвич өнер және дизайн мектебіндегі Foundation курсын аяқтады, содан кейін 1985–1988 жылдары Bath School of Art and Design мектебінде Көркем өнер бакалавры (B.A.) және 1990–1992 жылдары Goldsmiths College мектебінде Көркем өнер магистрі (M.A.) дәрежесін алды.

Техникасы мен стилі

Браун Франк Ауербах және Георг Базелиц сияқты әлі тірі, жұмыс істеп жүрген суретшілердің туындыларын, сондай-ақ Гвидо Рени, Диего Веласкес, Энтони ван Дайк, Рембрандт, Жан Оноре Фрагонар, Эжен Делакрой, Джон Мартин, Густав Курбе, Адольф Мензель, Пьер Огюст Ренуар, Винсент ван Гог, Чайм Сутин және Сальвадор Дали сияқты тарихи суретшілердің картиналарын пайдаланады. Ол бұл суретшілерге жасаған сілтемелердің тікелей цитата емес, әр түрлі суретшілердің бірнеше жұмыстарының өңделуі мен үйлесімі екенін айтады, бірақ туындыларын пайдаланған суретшілердің өзі мұнымен әрқашан келіспейді. Көркемсурет сыншысы Майкл Брейсвелл Браунның "иеленетін туындылардың өнер тарихындағы орнынан гөрі, олардың оның мақсатына – яғни бояу мен сурет салудың эпикалық зерттеуіне қызмет ету қабілетіне көбірек қызығушылық танытатынын" айтты. Көп жағдайда суретші көрме каталогтарында жарияланған, интернеттен табылған немесе тапсырыс бойынша басылатын репродукцияларды қолданады. Браунның беті біркелкі тегіс картиналары көбінесе дүрбелеңді, суретшілікпен жасалғандай сезім беретін тромп-л-ойл иллюзиясын ұсынады. Оның туындыларын көрген көптеген адамдар картинаны "тілге тигісі келіп", "қолмен ұстағысы келетінін" айтады. Браун жұқа қылқаламдарды қолданады, олармен ұзын иректер мен бұрылыстар жасайды. Суреттің жазықтығы оның бастапқыда таңдалған фотосурет немесе цифрлық кескін екенін көрсетеді. Суретші Майкл Стаббс: "Браунның сурет салуға дейінгі компьютерлік дайындық әдісі оның цифрлық ортамен байланысының жалғыз себебі емес. Компьютер оның табылған бейнелерді таңдау мүмкіндіктерін арттырады және дамытады, бірақ ол тек құрал, мақсат емес. [ ]. Керісінше, оның туындылары – сурет салудың болашағын көрсететін белгілер, өйткені олар экранға қарамастан, оның арқасында беттік эффект пен материалдық әдістеме болып табылады". Оның көптеген туындыларының атаулары альбомдардың, фильмдердің, ғылыми фантастика әдебиетінің атауларымен байланысты немесе белгілі бір адамға арналған. Атаулар картиналармен тікелей байланысты емес және туындыны сипаттау мақсатын көздемейді. Браун: "Сонымен, атаулар көбінесе ұяттандыратын тікелейлікке және қарапайымдыққа ұмтылады. Мен картинаның өзінен кем тікелей емес деп ойлаймын, бірақ картинаның иллюстрациялық болуын қаламаймын".

Суреттер

Глен Браунның суреттерінің тақырыптары ғылыми фантастикалық пейзаждардан бастап, суретшілік тарихқа сілтеме жасайтын абстрактілі композициялар мен бейнелі суреттерге дейін жетеді. Көптеген суреттерде аурушаң, тіпті қорқынышты атмосфера байқалады, бұл оның кейіпкерлерінің жағымсыз физикалық ерекшеліктерімен, мысалы, сарғыш түсті шіріген тістер, көмескі ақ, көру қабілетінен айырылған көздер, табиғи емес тері түсі және кейіпкерлердің денелерінен шығатын жамандық пен иіс сезімі арқылы ерекше атап көрсетіледі. Браун: "Мен суреттерімнің бір аяғы қабірде тұрғандай, яғни осы дүниеден емес екенін қалаймын. Олар түс көру әлемінде өмір сүрсін деймін, мен осы әлемді біздің санамызда сақталған бейнелердің жиынтығынан құралған орын деп санаймын, және біз ұйықтағанда олар жиналып, өзгеріске ұшырайды." Браунның көптеген портреттерінде "ісік тәрізді ісінген мүшелерге ұқсайтын аморфты денелер" бейнеленген. Көбінесе оларға қайталама белгілер тән, мысалы, компост сияқты денелерінен өсетін гүлдер, бастарына кигізілген нимб немесе қызыл мұрын. Осы аморфты және абстрактілі формалардың арасында әйелдердің кейіптері анықталмайтын заттың көптігінде жасырынып жатады.

Мүсіндер

Браун сондай-ақ мүсінді өзінің практикасының орталық тұсы ретінде қарастырады. Олар құрылымдардың үстіне қалың қабаттармен майлы бояу жинақтау арқылы жасалады, немесе "көбінесе атты немесе адам бейнесі сияқты табылған қола мүсіндер арқылы". Браун мүсінді жасау кезінде бір үлкен қылқаламды пайдаланады. Ол туындыларға көлеңке түсіріп, оларға жарық пен қараңғылық арақатынасын береді. "Оның мүсіндері майлы бояудың үш өлшемділігін әдейі күшейтіп көрсетеді, бұл оның жазық суреттерінен түбегейлі өзгеше. Браун: "Бастапқыда мен мүсіндерді галерея еденінде мүмкіндігінше әйелсіз көрсетуге тырыстым, олар суреттен шығып, жерге құлағандай сезім тудыру үшін. Сондай-ақ, мен оларды тұғырға қоюмен байланысты жасалма контекстен қашыңқы болғым келді. Оларды қарау үшін иіліп, тізе бүгіп, олардың төмендеген қалпына қарай төмендеу қажет еді. Бірақ олар бүліне бастағандықтан, оларды жұртшылықтан бөліп, қоршауға қоюға тура келді. Соның нәтижесінде, мен оларды нәзіктеп жасауға қол жеткіздім, сонымен бірге олардың ішінде күрделірек тіреу құрылымдарын қолдана бастадым. Осы тіреулер мүсіндердің осы деңгейде қисайюына және еңкеюіне мүмкіндік береді".

Этчерлер

2008 жылы Браун "Қабатталған Этчерлер (Портреттер)" атты суреттер сериясын жасады, олар Урс Граф, Рембрандт және Люциан Фрейд суретшілерінен шабыттанды. Браун кітаптардан көптеген көшірмелерді сканерлеп, оларды стандартты өлшемдерге дейін созу арқылы цифрлық түрде өңдеді. Одан кейін таңдалған скандарды бір-бірінің үстіне қабаттастырып, біртұтас суреттер жасады. Түпнұсқа жұмыстардың көптеген контурлары мен бейнелеу сызықтары (суретші бір қабатты портрет үшін он бес түрлі бейнекөзді қолданған), сондай-ақ литографиялық баспаның текстуралы дақтары, модельдердің жеке ерекшеліктерін жасырады. Нәтижесіндегі кеудеге дейінгі портреттер, бірінің үстіне бірі тым көп портрет жинақтау арқылы "жекелендіруден айырылады". Этчерлер 2009 жылы Ridinghouse баспасында жарық көрген "Glenn Brown: Etchings (Portraits)" жинағына енгізілді, онда Джон Пол Стонардтың арнайы тапсырысымен жазылған мәтіні бар. Бұл мәтінде портреттердегі ескі мен жаңаның элементтері талқыланады, себебі олар жою және иемденудің зорлығын көрсететін ұғымдарды қамтиды.

Сұлбалар

Соңғы жылдары Браун сурет салуға белсенді түрде қайта оралды. Ол әлі де көркем өнер тарихына сілтеме жасайды, бірақ суреттерді созып, біріктіріп, бұрмалап, қабаттап, нәзік, бірақ күрделі сызықтардан тұратын туындылар жасайды. Браун: «Төрт жылдай бұрын мен қайтадан сурет салуға ғашық болдым. Мен қолдың сызық жүргізгендегі нәзік, жақын қозғалысын ұнатамын. Мысалы, Голциус суреттерінен нәзіктікке құмарлық сезіміңізді оятады. Сурет салуда жаңалық пен құмарлық жиі кездеседі, ал мүсінде олар сирек». 2013 жылдан бері жасалған суреттерінде Браун үшін Ренессанс (Андреа дель Сарто сияқты), Манеризм (Бартоломеус Спрангер), Барокко (Питер Пол Рубенс), Рококо (Джованни Баттиста Тиеполо), Неоклассицизм (Помпео Джироламо Батони) және француз романтизмі (Евгений Делакруа) өнері бастау нүктесі болды, олардың негізінде Браун сызықтық түрлендірулер жасады.

Дау

2000 жылы Браунды The Times плагиаттаумен айыптады. Глен Браун ғылыми-фантастикалық романның мұқабасы үшін Тони Робертстің туындысын пайдаланды. Сол жылы фотограф Вольфганг Тильманс Тернер сыйлығын жеңіп алды, ал Робертстің Браунға қарсы ашқан сот ісі соттан тыс келісіммен аяқталды.

Браунның коллекциясы

2022 жылдың қазан айында көпшілікке есігін ашқан Браун коллекциясы Браунның жеке жинағын, оның өзінің және басқа суретшілердің туындыларын ұсынып тұрады. 1905 жылы қайта жаңартылған мьюс қоймасында төрт қабатты көрме алаңы, мұрағат және кеңселер орналасқан. Мұражай сәрсенбіден сенбіге дейін, сағат 10:30-дан 18:00-ге дейін ашық, кіру тегін. Бұл музей Браунның Лондонда өзінің коллекциясын тұрақты түрде көрсету арманының орындалуы. Браун коллекцияны өнер туындысы ретінде қарастырады және былай дейді: "Мен онымен тәжірибе жасап, өзімді білдіру құралы ретінде пайдалана алатындай болуын қалаймын. Бұл – жаңа нәрселерді сынап көруге арналған орын". Коллекцияға Браунның өзінің туындыларымен қатар, басқа суретшілердің, әсіресе ескі шеберлердің, сондай-ақ 20 және 21 ғасыр суретшілерінің кең жинағы кіреді. Олардың ішінде Джиллиан Уэринг, Абрахам Блумерт, Анри Фантин Латур, Грейс Пейлторп, Ханс Хартунг, Остин Осман Спар және Гаэтано Гандольфи есімдері бар.