Кіріспе
Бос визуалды суретшілер тобы – 1988 жылы Лондонда бірінші рет бірлесіп көрме өткізген суретшілердің еркін тобы. «Жас британдық суретшілер» (ЖБС) деп те аталатын, «брит-әртістері» және «бритарт» терминдері де қолданылады. ЖБС суретшілерінің көпшілігі 1980-ші жылдардың соңында Голдсмитсте BA Fine Art курсын бітірген, ал топтың кейбірі Корольдік өнер колледжінде оқыған. Бұл құбылыс 1988 жылы Дэмиен Хирсттің жетекшілігімен өткен «Freeze» көрмесімен және 1990 жылы «East Country Yard Show» және «Modern Medicine» көрмелерімен басталған, қоймалар мен фабрикаларда суретшілер ұйымдастырған көрмелер сериясымен қалыптасты. Олар «шоқ-тактика», бір рет пайдаланылатын материалдарды қолдану, богемдік өмір салты және «оппозициялық және кәсіпкерлік» көзқарасымен ерекшеленеді. Олар 1990 жылдары британдық өнерде үлкен ықпалға ие болды және бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды; 1990-шы жылдардың ортасында өткен халықаралық көрмелердің ішінде «Brilliant!» және «Sensation» ерекше көзге түсті. Көптеген суретшілерді бастапқыда Чарльз Саатчи қолдады және олардың туындыларын жинады. Бір ерекше жағдай – Ангус Фейрхерст. Топтың басқарушы суретшілері Дэмиен Хирст және Трейси Эмин. Басты туындылардың қатарында Хирсттің «Тірі адамның санасындағы өлімнің физикалық мүмкін еместігі» – витринадағы формальдегидте сақталған акула және Эминнің «Менің төсегім» – шашырап жатқан заттармен қоршалған екі орындық төсек жатады. Кейбір деректер бойынша, бұл терминді 1992 жылдың мамырында Artforum журналындағы мақаласында Майкл Коррис қолданған, ал басқалары Саатчи 1992 жылдың наурыз айында өзінің «Жас британдық суретшілер I» көрмесіне бұл атауды бергенін айтады. «YBA» (немесе «yBa») аббревиатурасы 1994 жылға дейін пайда болған жоқ. Бұл тарихи терминге айналды, өйткені көптеген ЖБС суретшілері 1960 жылдардың ортасында дүниеге келген.
The Young British Artists, or YBAs—also referred to as Brit artists and Britart—is a loose group of visual artists who first began to exhibit together in London in 1988. Many of the YBA artists graduated from the BA Fine Art course at Goldsmiths, in the late 1980s, whereas some from the group had trained at Royal College of Art. The scene began around a series of artist led exhibitions held in warehouses and factories, beginning in 1988 with the Damien Hirst led Freeze and, in 1990, East Country Yard Show and Modern Medicine. They are noted for "shock tactics", use of throwaway materials, wild living, and an attitude "both oppositional and entrepreneurial". They achieved considerable media coverage and dominated British art during the 1990s; internationally reviewed shows in the mid 1990s included Brilliant! and Sensation. Many of the artists were initially supported and their works collected by Charles Saatchi. One notable exception is Angus Fairhurst. Leading artists of the group include Damien Hirst and Tracey Emin. Key works include Hirst's The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living, a shark preserved in formaldehyde in a vitrine, and Emin's My Bed, a dishevelled double bed surrounded by detritus. claims that it was Michael Corris in a footnote in Artforum, May 1992, Others claim that it was Saatchi who had already entitled his exhibition "Young British Artists I" in March 1992. The acronym "YBA" (or "yBa") was not coined until 1994. It has become a historic term, as most of the YBAs were born in the mid 1960s.
YBA суретшілері
YBA тобының ядросы 1987–90 жылдары Goldsmiths BA Fine Art курсын бітірді. Лиам Гиллик, Фиона Рей, Стив Парк және Сара Лукас 1987 жылы бітірген. Ян Давенпорт, Майкл Лэнди, Гэри Хьюм, Аня Галлаччо, Лала Мередит Вула, Генри Бонд, Анжела Буллох 1988 жылы бітірген; Дэмиен Хирст, Ангус Фейрхерст, Мат Коллишоу, Саймон Паттерсон және Абигейл Лейн 1989 жылы бітірген; ал Джиллиан Уэринг және Сэм Тейлор Вуд 1990 жылы бітірген, және Джейсон Мартин 1993 жылы бітірген. 1987–1990 жылдар аралығында Goldsmiths BA Fine Art курсының оқытушыларының қатарында Джон Томпсон, Ричард Вентворт, Майкл Крейг Мартин, Ян Джеффри, Хелен Чадвик, Марк Уоллинджер, Джудит Кован және Глен Бакстер болды. Гавин Тюрк және Марк Фрэнсис де YBA суретшілер тобының құрамына кіреді. Түрк пен Фрэнсис 1986 жылдан 1989 жылға дейін Челси өнер мектебінде, ал 1989 жылдан 1991 жылға дейін Корольдік өнер колледжінде оқыды. Түрк пен Фрэнсис Корольдік академияда өткен Saatchi Sensation көрмесіне туғандарын көрсетті.
Тоқтату
Алтыншының он алты студенті "Фриз" атты топтық өнер көрмесіне қатысты, оның бас ұйымдастырушысы Дэмиен Хирст болды; ол әлі де көркем өнер бакалаврының екінші курсында оқып жүрді. Коммерциялық галереялар жобаға қызығушылық танытпағандықтан, іс-шара арзан, өнерге арналмаған кеңістікте, Лондон доклендс әкімшілік ғимаратында (көбінесе қойма деп аталады) өтті. Бұл оқиға сол кезде кең таралған "Acid House" қоймалық рейв мәдениетімен үйлесті, бірақ едәуір медиа назарына ілікпеді. Оның салдарының бірі – суретшілердің кураторлыққа бейімділігінің үлгісі болды, 1990 жылдардың ортасында суретшілер ұйымдастырған көрме алаптары мен галереялар Лондон өнер өмірінің маңызды бөлігіне айналды.
Басқа шоулар
Ангус Фейрхерст ұйымдастырған, өзінің, Дэмиен Хирст, Абигейл Лейн және Мэтт Коллишоудың "Диплом бойынша прогресс" атты шағын көрмесі бар, ол "Freeze" көрмесінен аз уақыт бұрын Лондон университетінің Блумсбери галереясында (Білім беру институты) өтті. Хирстпен байланыста Карл Фридман (Хирст Лондонға көшер алдында онымен Лидсте дос болған және Хирсттің витриналарын жасауға көмектескен) және Билли Селлман 1990 жылы Бермондсидегі бұрынғы зауытта, оны 1-ші ғимарат деп атаған, екі ықпалды "қойма" көрмесін – "Заманауи медицина" мен "Gambler" – ұйымдастырды. "Заманауи медицина" көрмесін өткізу үшін олар Чарльз Саатчи сияқты өнер әлемінің өкілдерінен 1000 фунт стерлинг көлемінде демеу алуға қол жеткізді. Фридман осы демеушілердің осы пайғамбарлықтың өзін-өзі орындалуына көмектескенін ашық айтты, сондай-ақ осы алғашқы көрмелерге, соның ішінде "Freeze" көрмесіне көп адам келмегенін де атап өтті. 1990 жылы Генри Бонд пен Сара Лукас Лондон доктеріндегі қолданыстан шығарылған қоймада "East Country Yard Show" көрмесін ұйымдастырды, ол төрт қабатта және 16 000 м² көрме алаңында орналастырылды. "The Independent" газетіндегі өнер сыншысы Эндрю Грэм Диксон былай деп жазды: "Goldsmiths колледжінің түлектері өздерін және өздерінің жұмыстарын насихаттаудан тартынбайды: соңғы айларда Лондондағы ең қызықты көрмелер – "The East Country Yard Show" немесе "Gambler", екеуі де доктарда өткізілді – Goldsmiths колледжінің түлектерімен тәуелсіз түрде ұйымдастырылып, қаржыландырылды, олар өздерінің жұмыстарын көрсету үшін жасалған. Бұл оларға белсенділік танытуға мүмкіндік берді, бірақ амбиция, көрнекілікке назар аудару және батылдық тұрғысынан елдегі орнықты заманауи өнер институттарында мұндай көрмелер сирек кездеседі. Мысалы, олар Ливерпульдегі Тейт мұражайының доктардағы көп миллиондық алаңында өткізген заманауи өнер көрмелерінен әлдеқайда жоғары сапалы болды". Лондонның Овал және Milch сияқты альтернативті кеңістіктері көптеген суретшілерге алғашқы мүмкіндіктер берді. Шығыс Лондондағы Хокстон/Шордич ауданында Джошуа Компстонның галереясы айналасында белсенділік күшейді. 1991 жылы Серпентин галереясы осы суретшілер тобының жұмыстарын "Сынған ағылшын тілі" көрмесінде көрсетті. 1992 жылы Чарльз Саатчи жас британдық өнерге арналған бірқатар көрмелер ұйымдастырды, алғашқы көрмеде Сара Лукас, Рейчел Уайтерд және Дэмиен Хирсттің туындылары қойылды. 1992–1993 жылдары "Жаңа замандастар", "Жаңа британдық жазғы уақыт" және Карл Фридман ұйымдастырған "Minky Manky" сияқты көрмелер арқылы жас британдық суретшілердің екінші толқыны пайда болды. Олар Дуглас Гордон, Кристин Борланд, Фиона Баннер, Трейси Эмин, Тацита Дин, Джорджина Старр және Джейн мен Луиза Уилсонды қамтыды. Бірнеше YBA суретшілерін қамтыған көрмелердің бірі – 1995 жылғы бесжылдық Британдық өнер көрмесі болды.
Ұлыбритания өнерінің жанданыуы
Жас британдық суретшілер Карстен Шуберт, Сейди Коулс, Виктория Миро, Морин Пейлидің Interim Art галереясы және Джей Джоплингтің White Cube сияқты жаңа буын заманауи коммерциялық галереяларын жандандырды (және кейбір жағдайларда олардың пайда болуына себепкер болды). Қызығушылықтың артуы жарнама мен таралымның өсуі арқылы қазіргі заманғы британдық өнер журналдарының нарығын дамытты. 1991 жылы құрылған Frieze журналы бастапқыда-ақ YBA суретшілерін қолдады, ал Art Monthly, Art Review, Modern Painters және Contemporary Art сияқты бұрыннан бар журналдар да жаңа британдық суретшілерге көбірек назар аудару үшін қайта жаңартылды.
Чарльз Саатчидің қатысы
Freeze көрмесіне келгендердің бірі – Чарльз Саатчи, заманауи өнерді үлкен жинаушы және Saatchi & Saatchi, лондондық жарнама агенттігінің негізін қалаушылардың бірі. Саатчи кейін Gambler-ге жасыл Rolls Royce-та келді, ал Фридманның айтуынша, Хирстің алғашқы маңызды «жануарлар» инсталляциясы – «Мың жыл» (бір мың жыл) атты туындысын көргенде, аузы ашылып, таң қалды (содан кейін сатып алды). Бұл инсталляцияның өзі, шіріген сиырдың басын жеп жатқан құрттар мен шыбыршықтарды қамтитын үлкен шыны қораптан тұрды. (Бұл инсталляция кейін Sensation көрмесінің ерекше бөлігіне айналды.) Саатчи Хирстің ғана емес, басқа YBA өкілдерінің де негізгі коллекционері және демеушісі болды – бұл фактіні Гавин Тюрк ашық мойындады. 1990 жылдың ортасында Лондонның заманауи өнер нарығы үлкен экономикалық дағдарысқа байланысты күрт құлдырады, көптеген коммерциялық заманауи галереялар жұмытын тоқтатты. Осы уақытқа дейін Саатчи көбінесе американдық және неміс заманауи өнерін жинаған, оның ішінде жас суретшілердің де туындылары болды, бірақ көбінесе белгілі суретшілердің жұмыстарын таңдаған. Оның коллекциясы Лондонның солтүстігіндегі Сент-Джонс-Вуд аймағындағы үлкен, жаңартылған бояу фабрикасы ғимаратында бірнеше көрмелерде көпшілік назарына ұсынылды. Саатчи галереясы жас суретшілерді сол кездегі лондондық галереялардың көбінесе кішкентай кеңістігіне сыймайтын үлкен, концептуалды өнер туындыларын жасауға шабыттандырды. Саатчи галереясының бұрынғы көрмелерінде Вархол, Густон, Алекс Кац, Серра, Кифер, Полке, Рихтер және тағы да көптеген белгілі суретшілердің туындылары көрсетілді. 1990 жылдардың басында Саатчи өзінің назарын жас британдық өнерге бұрды. 1992 жылдан бастап Саатчи «Жас британдық суретшілер» атты көрмелер сериясын ұйымдастырды, онда Дэмиен Хирстің «акуласы» («Тірі адамның санасындағы өлімнің физикалық мүмкін еместігі») ерекше экспонат болды. Бұл туынды 1990 жылдардағы британ өнерінің символына айналып, бүкіл әлемде Бритарттың танылған белгісіне айналды. Саатчидің демеушілігіне қоса (және оның тікелей нәтижесі ретінде), жас британдық суретшілер бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Бұл жыл сайынғы Тернер сыйлығының (Британияның заманауи суретшілерге берілетін негізгі сыйлықтарының бірі) айналасындағы дау-дамайлармен күшейтілді, онда көптеген суретшілер номинацияға түсіп немесе жеңіске жетті. Channel 4 телеарнасы бұл байқаудың демеушісі болды, нәтижесінде суретшілер туралы телешоулар эфирге басты уақытта шықты.
Кәсіпорынға айналу
Суретшілердің мәртебесін бекіту 1995 жылы АҚШ-тың Миннеаполис қаласындағы беделді Walker Art Center мұражайында өткен "Бриллиант!" атты ірі топтық көрмесімен басталды. "yBa" термині 1994 жылы қолданысқа енген. Көрме сатушысы Джей Джоплинг YBAs Джейк пен Динос Чепмен, Трейси Эмин, Маркус Харви, Дэмиен Хирст, Гэри Хьюм, Марк Куинн, Гэвин Турк және Сэм Тейлор Вудты өкілдік етті, ол 1998 жылы оған үйленді. Джоплингке дейін Карстен Шуберт кейін YBA деп аталған суретшілердің ең маңызды дилері болды. "Фризден" кейін ол 1988 жылдың қараша айында өз галереясында "Фриз" көрмесіне қатысқан Ян Давенпорт, Гэри Хьюм және Майкл Лэндидің туындыларын көрсетті. 1997 жылы Корольдік академия Шарль Саатчидің жеке өнер жинағынан "Сенсация" көрмесін ұйымдастырды, онда YBA суретшілерінің көптеген жұмыстары қойылды. Көрмеде олардың жеке жинағы көрсетілді, ал негізгі туындылар Чарльз Саатчиге тиесілі болды. Бұл келісімге Академияның Норман Розенталі қол жеткізді, бірақ кейбір академиктердің қарсылығына қарамастан, үш академик отставкаға шықты. Көрмеге байланысты, әсіресе Маркус Харвидің "Майра" туындысы туралы БАҚ-тағы пікір алмасу YBA-ның мәртебесін арттырды. Көрме Нью-Йоркке келгенде Крис Офилидің "Қасиетті Мария" жұмысының қосылуына байланысты жаңа дау туды. 2008 жылы YBA Ангус Фэрхерст өз-өзіне қол жұмсады. 2011 жылғы туған күнге арналған құрметті тізімде Сэм Тейлор Вуд пен Джиллиан Уэрингтің Британ империясының орденімен марапатталуы Королева Елизавета II-нің қаулысымен бекітілді.
Art dealer Jay Jopling began to represent YBAs Jake & Dinos Chapman, Tracey Emin, Marcus Harvey, Damien Hirst, Gary Hume, Marc Quinn, Gavin Turk and Sam Taylor Wood, whom he married in 1998. Before Jopling, Karsten Schubert was the most important dealer of artists that were later called YBAs. Shortly after Freeze he exhibited Ian Davenport, Gary Hume, and Michael Landy in November 1988, who all exhibited in Freeze, in his gallery. In 1997, the Royal Academy staged an exhibition of the private art collection of Charles Saatchi titled Sensation, which included many works by YBA artists. The exhibition was actually a showing of Charles Saatchi's private collection of their work, and he owned the major pieces. The liaison was effected by the Academy's Norman Rosenthal, even though there was strong opposition from some of the Academicians, three of whom resigned. Controversy engendered in the media about the show, particularly over Marcus Harvey's work Myra, served to reinforce the YBAs' importance. When the show toured to New York there was further controversy caused by the inclusion of Chris Ofili's work "The Holy Virgin Mary". In 2008, YBA Angus Fairhurst died by suicide. In the 2011 Birthday Honours List, Sam Taylor Wood and Gillian Wearing were appointed to the Order of the British Empire by Queen Elizabeth II.
Оң
Ричард Корк (бір кезде The Times газетінің өнер сыншысы болған) суретшілердің жақтаушысы болды, сондай-ақ өнер жазушысы Луиза Бак пен бұрынғы Time Out өнер редакторы Сара Кент те оларды қолдады. Сэр Николас Серота бірнеше суретшіні Тернер сыйлығына ұсынғандығымен және оларды Тейт коллекциясына қосу арқылы олардың өнерін мойындады. Морин Пейли: "YBA буынынан шыққан нәрсе – батылдық, кез келген нәрсені істеуге болады деген сенім болды". 2009 жылы Уайтчепель өнер галереясының директоры Ивона Блэзвик: "YBA кезеңі енді аяқталды, бірақ оларды біржола тоқтатқан нүкте деп ойлағандар қателеседі. Олар сол кезден бері дамып келе жатқан бір жаңалықты бастады. Бұл әлі біткен жоқ".
Теріс
1998 жылы Джон Виндзор The Independent газетінде YBA-ның туындылары 1970-ші жылдардағы "шоктық өнерге" қарағанда көңілсіз көрінетінін айтты, оның ішінде Николас Тредвелл галереясындағы "әдепсіз наразылықтар", соның ішінде Мэнди Хаверстің "Pink Crucifixion" деп аталатын, "ілініп тұрған, анатомиялық тұрғыдан толыққанды былғары корсет, жыныс мүшелерімен бірге" туындысы бар еді. 1999 жылы YBA-ға қарсы бағытталған "Stuckists" өнер тобы құрылды. 2002 жылы "Бритарт" жетекші дирижер сэр Саймон Ратл тарапынан қатты сынға ұшырады, ал ол өз кезегінде концептуалды және бейнелеу өнерін дұрыс түсінбегені үшін айыпталды. Драматург Том Стоппард бұл туралы ашық айыптады, ал Evening Standard газетінің өнер сыншысы Брайан Сеуэлл және Jackdaw журналының редакторы Дэвид Ли де үнемі жаулық танытты. Телевизия жүргізушісі және суретші Рольф Харрис Трейси Эминнің "Менің төсегім" атты туындысын адамдарды өнерден бездіретін инсталляция деп атады. "Мен төсектен тұрып, төсекті жинамай, оны көрмеге қойып, оның құны 31 000 фунтқа жетеді деуге мен келіспеймін, мен оған сенбеймін, менің ойымша, бұл алдау" деді ол. Джеймс Хартфилд пікірінше, "1990-шы жылдардағы өнер өркендеуі салғырттықты ынталандырды. Жас британдық суретшілер шыдамды еңбекке қарағанда, шабыттанған қимыл-қозғалысты бағалады. Олар өз палитраларына халықтың наразылығын қосты, бірақ ол өте тез жоғалып кетті". Топ мүшелері британдық Private Eye сатирикалық журналында Берч салған "Жас британдық суретшілер" атты тұрақты карикатурада пародияланды.
ЖББ-дағы феминизм
Әйел суретшілер жас британ суретшілерінің ерлер басым ортасында азшылық құрады. Сара Лукас, Дженни Савилл және Рейчел Уайтерд сияқты тұлғалар өздерінің медиадағы бейнелерінде әртүрлі деңгейде назарсыздаққа ұшырады, сондай-ақ Хирст сияқты YBA еркек әріптестеріне қарағанда танымалдылығы жағынан салыстыруға келмейтін деңгейде болды. Суссекс университетінің "Art Society Journal" журналы 1980-ші жылдардағы феминистердің жас британдық суретшілердің әйел мүшелерінің шығармаларына әйелдер стереотиптерін бұзу стратегиясы арқылы қандай әсер еткенін сипаттайды. Оның "Тоғыз үстел" атты туындысы үшінші кеңістікте болуға тырысады, онда формалар физикалық тұрғыдан жыныстық белгісіз болып табылады, бірақ әйелдерге тән нысандар ретінде қарастырылады. Цинциннатидегі өнер мектебінде оқып жүргенде Савиллдің феминистік құштарлығы өнер тарихындағы гендерлік теңсіздікті түсіну арқылы қалыптасты. Өзінің сөзімен айтқанда, ол: "Тарихта неге әйел суретшілер болмады деп әрқашан ойладым. Бірақ болған екен, жай ғана жарияланбаған. Мен еркектердің идеяларына тәуелді екенімді түсіндім, себебі мен ерлер басым өнер колледжінде оқыдым". Енді институционалдық патриархатты жақсы түсініп, Савилл идеалдандырылмаған әйелдердің жалаңаш суреттерін салуға кірісті. Әйел денелерінің тарихи еркектердің көзқарасын жалғастырудың орнына, Савилл шынайы кемшіліктері бар, табиғи әйелдердің бейнелерін жасады. Ішкі беттері мен жамбастарға дейін созылған шаш, түсі өзгерген тері және артық майлы жерлер.