Кіріспе

Британдық суретші (туған 1959)

Марк Валлинджер (25 мамыр 1959 жылы туған) – ағылшын суретшісі. 1995 жылы Тернер сыйлығына үміткер болған ол, 2007 жылы «State Britain» инсталляциясы үшін сыйлықты жеңіп алды. Оның «Ecce Homo» (1999–2000) туындысы Трафальгар алаңындағы бос төртінші тұғырға орнатылған алғашқы туынды болды. 2001 жылы ол Ұлыбританияны Венеция биенналесінде өкілдік етті. «Лабиринт» (2013) – Лондон метрополитенінің 150 жылдығын мерекелеу үшін «Art on the Underground» бағдарламасы аясында жасалған тұрақты туынды. 2018 жылы «Суда жазылған» тұрақты туындысы Ұлттық қор үшін Рунимедте Магна Хартаға қол қойылған жерді еске алу мақсатымен іске асырылды.

Білім және өнер мансабы

Уоллинджер 1959 жылы 25 мамырда Чигвелл қаласында дүниеге келген. Ол 1978 жылдан 1981 жылға дейін Лондонның Челси өнер мектебінде білім алды, ал 1983 жылдан 1985 жылға дейін Лондон университетінің Голдсмитс колледжінде магистрлік дәрежесін бітірді. 1985 жылы тәмамдағаннан кейін оның дипломдық жұмысының көп бөлігі Энтони Рейнольдс галереясында көрмеленді, сондай-ақ ол Голдсмитсте жартылай уақытпен оқытуын жалғастырды.

Марапаттар

1998 жылы Уоллинджер Римдегі британ мектебінің Генри Мур стипендиясын жеңіп алды, бұл ең үздік ғалымдар мен суретшілерге Римде 3 айдан 12 айға дейін жұмыс істеу мүмкіндігі беретін марапат. 2001 жылы Уоллинджер DAAD Artists in Berlin бағдарламасымен марапатталды, бұл көркем өнер, кино, әдебиет және музыка саласындағы белгілі суретшілерге арналған әлемдегі ең беделді суретшілер резидентурасы бағдарламаларының бірі. Келесі жылы ол Лондон институтының құрметті стипендиясын алды. 2003 жылы Уоллинджер Ұлыбританияның Бирмингем қаласындағы Орталық Англия университетінен құрметті докторлық дәреже алды. 2007 жылы ол Тернер сыйлығының иегері атанды. 2009 жылы Голдсмит колледжі Уоллинджерді Голдсмит қауымдастығы үшін маңызды құндылықтарды көрсететін жетістіктері үшін құрметтеді. Сол жылы Уоллинджердің жобасы Ebbsfleet Landmark Project Commission конкурсының үш финалисті ішінде таңдалып алынды. 2010 жылы ол “Менің қалам” жобасы аясында Түркияның әртүрлі қалаларында инсталляциялар жасау үшін бес еуропалық елден шақырылған бес суретшінің бірі ретінде “Синема амнезия” атты жұмысын ұсынды. Transported by Design бағдарламасы шеңберінде 2015 жылдың 15 қазанында екі айлық халық дауысынан кейін Марк Уоллинджердің “Лабиринт” туындысы лондондықтар тарапынан 10 сүйікті көлік дизайны иконасы ретінде таңдалды. 2019 жылы Марк Уоллинджердің “Студио Октопи” студиясымен бірлесе жасаған “Суда жазылған” атты ірі архитектуралық туындысы, Стерлинг сыйлығына ұсынылды, бұл туынды Суррейдегі Рунимедедегі Ұлттық трастқа арналған. Сол жылы жоба RIBA Оңтүстік-Шығыс сыйлығын, RIBA Ұлттық сыйлығын, Civic Trust Awards мақтауын, MacEwen Award қысқа тізіміне ілікті, EUMies Award номинациясын жеңіп алды, ал 2021 жылы The Public Statues and Sculptures Association ұйымының қоғамдық фонтандар мен су ерекшеліктері саласындағы Marsh сыйлығына ие болды.

Тернер сыйлығы

Марк Валлинджер 2007 жылғы Тернер сыйлығының иегері атанды. Оның «Мемлекеттік Британия» туындысы – Брайан Хоудың Ирак саясатына қарсы Парламент ғимаратының алдындағы наразылық лагерінің нақты және ұқыпты көшірмесі мен қайта құрастырылуы. Инсталляция Tate Britain галереясының Duveen галереяларының барлық ұзындығын алып, 600-дан астам баннерлерден, тулардан, плюштік аюлардан, бейбітшілік белгілерінен, Хоудың тентек қорғанынан және Хоудың жылдар бойы наразылықтарында жинаған басқа да материалдардан тұрады. Төрешілер алқасы туындыны «тікелейлігі, сезімталдығы және тарихи маңыздылығы» үшін мақтады, сондай-ақ «батыл саяси мәлімдеме мен өнердің негізгі адамдық шындықтарды жеткізуге қабілеттілігін» үйлестіргендігін атап өтті. Өнер тарихшысы Ив Ален Бойс «Мемлекеттік Британияны» «қазіргі заманғы ең тамаша саяси өнер туындыларының бірі» деп сипаттады. Би-Би-Сиге сұхбат бергенде Валлинджер: «Мен «Мемлекеттік Британияны» жасауға үлес қосқан барлық адамдарға міндеттімін. Брайан Хоу – үкіметіміздің сыртқы саясатының ақымақтығы мен мақтандығына қарсы талмай күрес жүргізген керемет адам. Ол алты жарым жыл бойы Парламент алаңында, Ұлыбританиядағы соңғы наразылық дауысы ретінде тұрақтылық танытты. Әскерлерді үйіне қайтарыңыз, бізге құқығымызды қайтарыңыз, халыққа сеніңіз» деді. 2011 жылы бұл туынды алғаш рет Нидерландыда Де Понт заманауи өнер мұражайында көрмеге қойылды.

Венеция биенналесі

2001 жылы Британдық кеңес Марк Валлинджерді 49-шы Венеция биенналесіндегі Британдық павильонында жаңа және бұрынғы туындыларының жеке көрмесін жасау үшін таңдағанын мәлімдеді. Көрмеге мүсіндер, бейнелер, суреттер және фотосуреттер кірді. Валлинджер арнайы осы орынға арналған «Фасад» (2001) жұмысын ұсынды, ол Британдық павильонының алдыңғы жағын винилге басылған, павильонның өзінің бірдей өлшемдегі түсті фотосуретімен жапты, бұл сурет мұңғажайлы конструкциядан бекітілді. Павильон алдында «Oxymoron» (1996) туы желбіреп тұрды, онда британдық «Юнион Джек» туының орнына ирландия туының жасыл және қызғылт сары түстері қолданылды. «Angel» (1997), «Threshold to the Kingdom» (2000), «Life Class» (2001), «Ghost» (2001) және «Time and Relative Dimensions in Space» (2001) туындыларынан басқа, 2000 жылы Трафальгар алаңындағы Төртінші тұғыршада алғаш рет көрсетілген «Ecce Homo» (1999-2000) мүсіні басты галереяға келушілерді қарсы алды. «Ghost» (2001) Валлинджердің британдық ат спорты дәстүріне деген қызығушылығын және зерттеуін жалғастырды. Ол Джордж Стаббстың 18 ғасырдағы танымал майлы суреті «Whistlejacket» (шамамен 1762 жыл) бейнесінің кері көшірмесінен тұрады, бірақ оның басына мүйіз қосылып, ол бір мүйізге айналдырылды. Ал «Time and Relative Dimensions in Space» (2001) британдық «Доктор Кто» телесериалындағы ғарыш саяхаты машиналарын еске түсіреді. Биеннале үшін арнайы қайта жасалған Валлинджер әйгілі полиция будкасының айнадан жасалған көшірмесін ұсынды.

Кейінгі жұмыстар

Валлинджердің кейінгі жұмыстары оның бұрынғы алаңдаушылықтарынан көздерін бұрғандай, оның орнына дін мен өлімге, сондай-ақ Уильям Блейктің ықпалына ден қойды. "Ангел" – бұл артқа ойнатылған бейне, онда суретші "Ангел" метро стансасындағы төменгі эскалатордың түбінде кері басып, Иоанн Евангелиясының алғашқы жолдарынан цитата келтіреді. Бейне соңында британдық тәжді кигізу рәсімінің бір бөлігі болып табылатын Задок священник музыкасы естіледі, ал Уоллинджер баспалдақпен "көтеріледі". Уайтчепел галереясында өткен "Ешкімнің жері" көрмесінде осы тақырыптарға қатысты бірнеше жұмыс қойылды. Мысалы, "Иәліктің шегі" (2000) видеосында әуежайға келгендердің автоматты екі есіктен өтуі бейнеленген. Видеоға Грегорио Аллегридің "Miserere" әні қоса тіркелген. Валлинджер атаудың екі мағынасы болуы мүмкін екенін айтты: Ұлыбританияға келу, сондай-ақ аспан патшалығына келу, ал күзетші Петрдің рөлін ойнайды. "Ешкімнің жері" көрмесіндегі ең ірі жұмыс – "Прометей". Бұл жұмыс екі бөліктен тұрады. Сыртта, қараңғы дәлізde, Уоллинджердің (немесе оның "Сенімсіздік" деген аттас тұлғасының) электр креслосында отырып, Уильям Шекспирдің "Дауыл" пьесасынан Ариэль әнін орындауы бейнеленген. Дәлізден автоматты екі есік жарық бөлмеге апарады, онда бір қабырғасына электр креслосы бекітілген, оны "Құдайдың көзімен" қарауға болады. Екі қабырғада "МАХАББАТ" және "ЖЕК КӨРУ" сөздері жазылған үлкен суреттер бар, бұл Роберт Митчемнің "Аңшының түні" фильміндегі уағызшыға сілтеме, оның буындарына ұқсас татуировкалар салынған. Дөңгелек болаттан жасалған дөңгелек үздіріссіз гуылды дыбыс шығарады. "Ecce Homo" Трафальгар алаңындағы бос тұғырды алғаш рет толтырған жұмыс болды. Бұл – жалаңаш, тек белдікпен жабылған, қолы арқасына байланған Христиан бейнесі. Оның басына қалың сымнан жасалған тәж кигізілген. Мүсін үлкен тұғырдың алғы жиегіне орналастырылып, оның осалдығы мен салыстырмалы кішілігін көрсетті. Ол көпшілік арасында танымал болды және кейіннен 2001 жылы Венеция биенналесінде көрсетілді, онда Уоллинджер Ұлыбританияны өкілдік етті. Ол 2008 жылдың қаңтарында Ebbsfleet Landmark Project жобасына іріктеліп алынған бес суретшінің бірі болды, ал 2009 жылдың ақпан айында оның дизайны конкурстың жеңімпазы болғаны жарияланды. Уоллинджердің дизайны – оның басқа жарыс аттарының бірінен, "Ривьера Ред" атты жылқысынан үлгіленген алып ақ жылқы, және оның жақтастары оны "ескі Англия мен жаңа, жартылай мифтік, Толкин дәуірі мен алты жолақты, қазіргі уақыттағы шапшаңдықтардың керемет үйлесімі" деп сипаттады. Ол 2009 жылдың ақпаннан мамырға дейін Лондондағы Хейвард галереясында "Орыс сызықшысы: шекаралар, шекаралар және табалдырықтар" көрмесін ұйымдастырды. 2011 жылдың сәуір айында Марк Уоллинджердің үш суретшінің бірі (Крис Офили және Конрад Шоукросспен бірге) Корольдік балеті мен Ұлттық галереясымен бірлесіп, Ренессанс кезеңінің суретшісі Тицианның туындыларына негізделген жұмыс жасауға белсенділік танытқаны хабарланды. Тициан метаморфозы, жобаның тұжырымдамасынан бастап аяқталған қойылымдарға дейінгі барлық кезеңін көрсететін, 2013 жылдың қаңтарында Лондондағы Art / Books баспасы екі нұсқада жариялады. 2013 жылдың ақпан айында Уоллинджердің Лондон метросының 150 жылдығын мерекелеу үшін 270 эмаль тақтадан тұратын біржолғы лабиринт дизайнын жасағаны хабарланды. Олардың әрқайсысы 2009 жылғы Гиннестің әлемдік рекордындағы лабиринт сынағына қатысушылардың бағытындағы орнына сәйкес нөмірленген. 2014 жылдың қазан айында Art / Books Mark Wallinger-дің "Лабиринт: Лондон метросы арқылы саяхат" атты толық фотоальбомын жариялады. 2019 жылы Уоллинджер Лондон экономика мектебінде "Әлем кері қайрылды" атты мүсінін көрсетті. Мүсін Тайвань аралын Қытай Халық Республикасының бөлігі ретінде емес, тәуелсіз мемлекет ретінде көрсеткені үшін дау тудырды. ҚХР және Тайвань студенттерінің наразылықтары мен үшінші тарап бақылаушыларының реакцияларынан (оның ішінде Тайвань президенті, Тайвань Сыртқы істер министрлігі және Британдық Тайвань парламенттік тобының төрағалары) кейін университет сол жылы бастапқы дизайнында қалды, ол ҚХР мен Тайваньты түрлі тұлғалар ретінде көрсетті, бірақ Тайвань атауының жанына жұлдызша қосылып, институттың дауға қатысты ұстанымын түсіндіретін плакат ілінді. 2019 жылдың қазан айында Уоллинджер суретшілер Джулиан Лоу және Стюарт Эллиотпен бірге Tension Fine Art галереясында өткен топтық көрмеге қатысты. "Көру арқылы айтуға болмайды" көрмесін Кейт Лав ұйымдастырды.