Кіріспе

Британдық суретші Майкл Лэнди (1963 жылы туған) – жас британдық суретшілер (YBAs) тобының мүшесі. Ол ең көп танымал болғаны – барлық мүліктерін жойған «Break Down» (2001) атты перформанс-инсталляциясы және Оңтүстік Лондон галереясындағы «Art Bin» жобасы (2010) болып табылады. 2008 жылдың 29 мамырында Лэнди Лондонның Корольдік өнер академиясының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір және шығармашылық

Лэнди Лондон қаласында дүниеге келген. Ол алдымен Лугтон және Лофборо қалаларында, содан кейін Лондондағы Голдсмит колледжінде өнерді оқыды. «Take Hart» телебағдарламасында суреті көрсетілгеннен кейін кәсіби суретші болуға шабыттанды. 1988 жылы Голдсмитстен бітіргеннен кейін, ол Дэмиен Хирст ұйымдастырған «Freeze» көрмесіне қатысты – бұл көрме кейін «Жас британдық суретшілер» деп аталатын суретшілер тобын бірінші рет біріктірді. 1990 жылы Лэнди «Freeze» көрмесінен бірнеше суретшілермен бірге «East Country Yard» көрмесін өткізді. Оның алғашқы жеке көрмесі «Базар» (1990) болды, ол көптеген бос базар орындарынан тұратын инсталляция еді. Оның көптеген келесі жұмыстары сияқты, бұл да тұтынушылық және қоғам туралы пікір білдіру мақсатында жасалған. 1992 жылы Лэнди Карстен Шубертпен бірлесіп, галереясы үшін «Жарнамалық сатылым» (Closing Down Sale) инсталляциясын жасады, ол «АРЗАН» деген жазуы бар сауда арбаларындағы бірнеше заттардан және келушілерді сатып алуға шақыратын жарияланымдардан тұрды. Бұл туынды өнердің тауарға айналуы туралы пікір білдіру мақсатында жасалды және оны «Брейк Даун» жұмысының алғы күші ретінде қарастыруға болады, онда жойылған барлық заттарды тізімдеген инвентаризациялық кітаптардан басқа сатуға болатын ешқандай зат шығарылмады. «Брейк Дауннан» бұрын Лэндидің ең танымал жұмысы «Қалыптық қоқыс қызметі» (Scrapheap Services) (1995–1996) болды, онда «азаматтардың аз бөлігін жою» арқылы қоғамды өзгертуге тырысқан ойдан шығарылған тазалау компания бейнеленді. Компания үшін жарнамалық видеолар түсірілді және ескі журналдардан кесілген көптеген адамдардың суреттері жасалды, олар жиналып жойылды. Бұл инсталляция YBA-ның күнделікті заттарды өнерге айналдыру және оларды жаңа контекстте қарастыруға деген қызығушылығын көрсетеді. Оның бір деңгейдегі визуалды әсері – бұл әдеттегі өнеркәсіптік оқиға, бірақ галерея ортасы және жарқын қызыл фигуралар, сондай-ақ атаудың зұлым ирониясы көрерменді адамгершілік және тұтынушылық мәселелерін қарастыруға мәжбүрлеуге бағытталған. 1997 жылы Лэндидің бұрын Чарльз Саатчиге сатқан жұмыстары Лондонның Корольдік академиясындағы «Sensation» көрмесіне қосылды. Бұл көрме кейін Берлин және Нью-Йорк қалаларында көрсетілді, бірақ Лэндидің жұмысы басқа да әсерлі туындылардың көлеңкесінде қалды.

Қалпына келтіру

Break Down, оны көпшілік назарына түсірген жұмыс, 2001 жылдың ақпанында Лондонның Оксфорд көшесіндегі C&A киім дүкенінің ескі филиалында өтті (C&A жақында жұмылын тоқтатқан, ал дүкен босатылған еді). Лэнди почта маркаларынан бастап машинасына дейін, соның ішінде өзінің және басқалардың барлық киімдері мен өнер туындыларын қамти отырып, барлық мүлкін жинады, олардың барлығын 7 227 данасын егжей-тегжейлі түрде тізімдеді, содан кейін барлығын жұрт алдында жойды. Бұл жою процесі жаппай өндіріс фабрикасындағы конвейерге ұқсас жүйемен жүзеге асырылды, он жұмысшы әр затты негізгі құрамдас бөліктеріне дейін азайтып, содан кейін оларды ұсақтады. Көрме The Times газеті мен Artangel ұйымдарының бірлескен тапсырысымен ұйымдастырылды және шамамен 45 000 адамды қамтыды. Процестің соңында тек қоқысқа толы қаптар қалды, олардың ешқайсысы сатылған жоқ немесе қандай да бір формада көрмеге қойылған жоқ. Сыйлық дүкенінен шығар кезде жойылған барлық заттардың тізімін қамтитын тізім кітаптарын сатып алуға болады. Лэнди Break Down жұмысының тікелей нәтижесінде ешқандай пайда таппады, ал одан кейінде мүлдем ешқандай мүлкі болмады.

Кейінгі еңбектері

Лэнди Break Down-нен кейінгі жылы аз ғана өнер туғызды, содан кейін 2002 жылдың соңында "Нұрландыру" деп аталған жеке көрмесімен қайта оралды. Көрмеде дәстүрлі ботаникалық сурет салу стилінде жасалған, бұталардың егжей-тегжейлі гравюралары көрсетілді. Мұндай ұсақ-түйектерге назар салу Лэндидің көзіне қатыгез зақым келтіргені хабарланды. 2003 жылы Лэнди Beck's Futures өнер сыйлығының төрешілер алқасының төрағасы болып тағайындалды. 2008 жылы Ridinghouse баспасы "Michael Landy: Everything Must Go!" атты кітапты жариялады. Бұл суретшінің 20 жылдан астамғы жұмыстарын алғаш рет біріктіретін Лэндидің алғашқы монографиясы болды. Осы жылы Лэнди Корольдік академияның мүшесі болып сайланды. Лэндидің 2010 жылдың ақпан-наурыз айларында Оңтүстік Лондон галереясында жасаған Art Bin инсталляциясын суретші "шығармашылық сәтсіздіктің ескерткіші" деп сипаттады. Галереяға үлкен, мөлдір контейнер орнатылды, оған ол жұртшылықты қанағаттандырмаған өнер туындыларын тастауға шақырды. Суретшілер мен коллекционерлер арнайы веб-сайт арқылы өнер туындыларын иеліктен шығаруға өтініш бере алатын болды.

Жеке өмір

Лэндидің серіктесі – британдық суретші Джиллиан Уэринг. Ол өнер саласына қосқан үлесі үшін 2021 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды.