Кіріспе

Мандшурозавр (мағынасы "Манчжуриядан келген кесіртке") – Қытайдың соңғы бор дәуірінен және, мүмкін, Лаостың ерте бор дәуірінен табылған материалдарға негізделген, жойылған хадрозавридтер туысы. Бұл Қытайда аталған алғашқы динозаврлар туысы.

Ашылуы және атауы

M. amurensis (IVP AS coll.), туыстың жалғыз жарамды түрі, 1914 жылы орыс ғалымдары Амур өзенінің жағалауынан, Қытайдағы Маастрихт дәуіріне жататын Юлианцзе формациясының қабатынан табылған нашар сақталған және толық емес қаңқаға негізделген. Қалдықтар үлкен хадрозавридті көрсетеді. Голотипік материал бастапқыда Рьябинин (1925) тарапынан Т. амуренсе деп аталып, траходон туысына (a nomen dubium) жатқызылған, бірақ кейіннен Рьябинин (1930) оны жаңа туысқа қайта жіберді. Лаостағы Аптиан-Альбиан дәуіріне жататын Grès supérieurs формациясынан табылған және Хоффетт (1944) ат берген. M. amurensis-тің голотипіне негізделген жиналған қаңқа Санкт-Петербургтегі Орталық геологиялық және іздеу музейінде қойылған, алайда қаңқаның көп бөлігі гипстен жасалған.

Сипаттама

M. amurensis-тің голотипі ұзын және биік болған, ал ең ірі нұсқасы ұзын және биік болып, шамамен 1,5–2 тонна (3300–4400 фунт) салмаққа ие болған. Оның кең, жалпақ мүңкісі және туысқан хадрозаврларға ұқсас ұзын құйрығы болған.

Жіктеу

Бұл туыстың жарамдылығы туралы пікірталас болды. Брет Сурман (1979) оны алғаш рет күмәнді атау (nomen dubium) деп санады, бірақ кейінірек кейбір зерттеушілер оны жарамды таксон деп қарастыра берді (мысалы, Чэпман және Брет Сурман, 1990). Соңғы кезде Хорнер және авторлар (2004) «Динозаврлар» кітабының екінші басылымында типтік түрін күмәнді атау (nomen dubium) ретінде тізімдеді. Осы жылдар ішінде осы туысқа үш түр жатқызылды: Mandschurosaurus amurensis, M. mongoliensis және M. laosensis. Брет Сурман (1979) M. mongoliensis-ті жеке туыс деп санады, оған Гилмореозавр деген ат берді, ал Хорнер және авторлар (2004) M. laosensis-ті күмәнді атау (nomen dubium) деп қарастырды. Бұл Риабининнің бастапқы түрі M. amurensis-ті ғана мүмкін жарамды таксон ретінде қалдырады. Орнитоподтар ішінде Мандшурозавр көбінесе Хадрозавридтерге күмәнді атау (nomen dubium) ретінде жатқызылады.