«Солтүстік пен Оңтүстік» (North & South) – 2004 ж. түсірілген британдық драма. Элизабет Гаскеллдің романы негізінде, сыныптар мен гендерлік теңсіздіктерді көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылы Элизабет Гаскеллдің 1855 жылы жазылған, сол аттас романының теледидарға бейімделуі.
2004 television adaptation of Elizabeth Gaskell's 1855 novel of the same name
«Солтүстік және Оңтүстік» – британдық тарихи драмалық телебағдарлама, оны BBC өндірді және 2004 жылдың қараша және желтоқсан айларында BBC One арнасында төрт бөлімнен тұратын сериал ретінде көрсетілді. Ол Маргарет Хейлдің (Даниела Денби Эш) тарихын баяндайды, оның әкесі дін қызметін тастауды шешкен соң Оңтүстік Англиядан Солтүстікке көшуге мәжбүр болады. Оның отбасы индустриалды қаланың әдет-ғұрыптарына бейімделуге күш салады, әсіресе Торнтон отбасымен танысқаннан кейін – мақтаншыл мақта фабрикасының иелері бастапқыда олардан төмен тұрғандарды жек көреді деп ойлайды. Бұл оқиға тап және гендерлік теңсіздік мәселелерін зерттейді, себебі Маргареттің қалалық диірмен жұмысшыларына деген ықыласы Джон Торнтонға (Ричард Армитаж) деген сезімімен қақтығысады. Сериал 1855 жылғы Элизабет Гаскеллдің «Солтүстік және Оңтүстік» романы негізінде жасалған және оқиға 1851 жылғы Ұлы көрменің айналасындағы жылдарда өрбиді. Оны Сэнди Уэлч теледидарға бейімдеді, ал режиссері – Брайан Персиваль.
North & South is a British television historical drama programme, produced by the BBC and originally broadcast in four episodes on BBC One in November and December 2004. It follows the story of Margaret Hale (Daniela Denby Ashe), a young woman from southern England who has to move to the North after her father decides to leave the clergy. The family struggles to adjust itself to the industrial town's customs, especially after meeting the Thorntons, a proud family of cotton mill owners who at first seem to despise their social inferiors. The story explores the issues of class and gender, as Margaret's sympathy for the town mill workers clashes with her growing attraction to John Thornton (Richard Armitage). The serial is based on the 1855 Victorian novel North and South by Elizabeth Gaskell and takes place in the years surrounding the Great Exhibition of 1851. It was adapted for television by Sandy Welch and directed by Brian Percival.
Сюжет
Маргарет Хейл (Даниэла Денби Эш) және оның ата-анасы Мария (Лесли Манвилл) және Ричард (Тим Пигот Смит) Гэмпширдегі Хелстон қалашығында тұрады. Маргареттің жаңа туысы Генри Леннокс (Джон Лайт) оның үйлену тойында оған ұсыныс жасайды. Леннокс Хелстонға сәл уақыттан кейін келіп, Маргаретке үйленуді ұсынады; ол одан бас тартады. Маргареттің әкесі, дін қызметкері, Англия шіркеуінің ілімдеріне күмәнданып, епископ талап еткендей, православиелік наным-сенімдерін растаудың орнына, қызметінен кетеді. Әңгімеге орай болмас үшін отбасы Англияның солтүстігіндегі Даркширдің Милтон өнеркәсіптік қаласына көшіп кетеді. Досы мистер Беллдің (Брайан Протеро) көмегімен мистер Хейл үй таба алады. Жеке сабақтар беріп, оған шағын табыс әкеледі. Оның шәкірттерінің бірі – жергілікті диірменнің иесі Джон Торнтон (Ричард Армитаж), ол Маргаретпен жаман қарым-қатынас жасайды, себебі ол диірменде темекі шегетін жұмысшыны ұрып-соққанын көреді, бұл барлық жұмысшыларды қауіпке ұшыратады. Бірте-бірте Маргарет Торнтонға үйренеді, бірақ оның анасы Ханна (Синеад Кусак) мен әпкесі Фанни (Джо Джойнер) оны мақтаншыл және Солтүстіктің әдет-ғұрыптарына жат деп санайды. Осы арада Маргарет фабрика жұмысшыларының арасында қайырымдылық жұмысын жасауға тырысады және Николас Хиггинс (Брендан Койл) пен оның қызы Бессимен (Анна Максвелл Мартин) байланысқа түседі. Бесси Хампер диірменінде ауырған кезде, әкесі оны Торнтонның Марлборо диірменіне көшіреді, себебі сол жердегі жұмыс жағдайы жақсы. Фабрика иелерімен кездесу кезінде Торнтон өзінің зауытының барлық бөлмелеріне желдету үшін дөңгелек орнатқанын, жұмысшылардың денсаулығын жақсарту үшін, ол көп ақшаға тұратынына қарамастан, айтады. Басқа өнеркәсіпшілер шығынға барып дөңгелек орнатудан бас тартты. Маргареттің анасы ауырып жатыр. Хале ханым өлер алдында ұлы Фредерикті (Руперт Эванс) көргісі келеді. Фредерик теңізші болғандықтан, бүлікке қатысып, өмірін қауіпке тікпей Англияға қайта алмайды. Алайда Маргарет әкесіне айтпай, Кадистегі (Испания) ағасына анасының өліп бара жатқанын айтып хат жазады. Маргарет Торнтондарға анасына су төсенішін қарызға алуға шақырады және фабрика жұмысшылары ереуіл кезінде көтеріліс жасағанда, ол сол жерде қамалады. Ашулы топ Джонның қауіпсіздігіне қауіп төндірген кезде, ол Маргареттің ынталандыруынан кейін оларға қарсы тұрып, оны көтерілісшілерден қорғайды және тасталған тастан жарақат алады. Маргарет сауығып, үйіне оралады, негізінен анасының денсаулығын қорғау үшін Миллде болған оқиға туралы ешкімге айтпайды. Торнтон келесі күні оған ұсыныс жасағанда, ол өзін қаржы жағдайының айырмашылығынан жоғары санайды деп ойлап, оны менсінбейді. Ол мұны жоққа шығарып, оған ғашық екенін айтады, бірақ ол өзінің әрекеттері жеке емес екенін айтады. Сол уақытта Бесси Хиггинс қайтыс болады, Торнтон мырза Хейлден сабақ алуды тоқтатады. Хале ханымның және өзінің көңілінен шығу үшін Маргарет үлкен көрмеге әпкесі Шоумен (Джейн Букер), оның туысы Эдитпен және Эдиттің күйеуімен барады. Маргарет Торнтонмен көрмеде кездеседі, онда ол машиналар туралы ер адамдар тобымен талқылайды, олардың барлығы оның қарапайым ақыл-ойына үлкен құрметпен және таңданыспен тыңдайды. Маргарет Торнтонмен кездесуден ұялады, бірақ оны көрмеге қатысып отырған Генри Леннокс саудада болғаны үшін оны кемсітуге тырысады. Маргарет екеуін бірге бақылап отырғанда, Генридің шеберлігі мен сәнді ақыл-ойы мен сарказмге сүйенуі Торнтонның адалдығымен салыстырғанда жағымсыз. Маргарет үйге оралғанда, оның анасы нашарлай бастады. Маргареттің ағасы анасын көруге уақытында келеді, ал ол көп ұзамай қайтыс болады. Фредерик үйде болған кезде Торнтон досы Хейлге келіп тұрады, бірақ ол Фредті көрген жағдайда оған кіруге рұқсат етілмейді. Торнтон мұны Маргарет онымен кездесуден бас тартқаны ретінде түсіндіреді. Отбасы қызметшісі, Мисс Диксон (Полин Квирк), Милтон қаласындағы Фредериктің командасының бұрынғы мүшесі Леонардсқа тап болады, ол Фредерикті тұтқындағаны үшін сыйақы ақшасын бөлісуді ұсынады. Диксон Хальс үй-бүлөсіне хабарлап, бас тартады; Фредерик бірден, ол табылмай тұрып, тұтқындалмас бұрын, кетуі керек деп шешіледі. Ол Маргаретпен бірге теміржол станциясында Фредерик Маргареттің сүйіктісі деп қате ойлаған Торнтонмен бірге көрінеді. Леонардс оны және Маргаретті вокзалда тыңдайды, ал қысқаша төбелес кезінде Фред оны қақпақтан құлатады. Кейін ол ауруханада қайтыс болғаны белгілі болады. Маргарет Фредті қорғау үшін полицияға станцияда болмағанын айтады, бірақ Торнтон, ол судья және оны сол жерде көрген, моральдық сынақтан өтеді, бірақ ақырында Маргарет үшін тергеуді тоқтатады. Торнтон Хиггинске жұмыс береді, ол Бушердің балаларын күту үшін жұмыс іздейді, шебер мен жұмысшы өте жақсы араласады, олардың айырмашылықтарына қарамастан. Олар жұмысшыларды арзан бағада тамақтандыру үшін ортақ асхана құру жоспарын ойластырады, және Торнтон өз жұмысшыларымен бірге идея бөлісіп, оларды жақсырақ түсінеді. Алайда, ереуіл кезіндегі шығындар Торнтонның бизнесін қиын жағдайға түсіреді, және ол диірменді жабуға мәжбүр болады. Маргареттің әкесі Оксфордтағы мистер Беллге барады, және ол сол жерде қайтыс болады. Милтонда оны ұстап тұратын отбасы болмағандықтан, Маргарет солтүстіктен Лондондағы әпкесімен тұруға кетеді. Бірнеше ай Шолдармен бірге тұрғаннан кейін, Маргарет Хелстонға мистер Беллмен барады, және ол жаңа пастор мен оның әйелімен танысады. Маргарет Хелстонның көп өзгергенін көріп көңілі қалады, және ол балалық шағының үйін романтикалық және идеализациялағанын түсінеді, содан кейін Милтондағы өмірдің артықшылықтарын шынайы түрде мойындайды. Маргареттің тәрбиешісі мистер Белл оған ауыр сырқатынан кейін, жақсы климат үшін Аргентинаға көшуді шешіп, өзінің үлкен байлығын сыйлайды. Сөйтіп Маргарет Марлборо диірменінің және Джон Торнтонның жер иесінің иесіне айналады. Маргарет Генри Леннокстың, қазіргі кезде оның қаржылық кеңесшісінің қатысуымен Милтонға келеді, және ол Торнтонға Марлборо диірменінде сөйлейді, оның шын мінезін түсінгенін білдіреді. Осы уақытта Торнтон Хиггинстен Фред Маргареттің ағасы екенін біліп, оның үйіне, Хелстонға барады. Милтон мен Хелстонның арасындағы теміржол станциясында Маргарет пен Торнтон олардың жеке жолдарымен келіседі. Ол фабриканы қайта ашуға мүмкіндік беретін бизнес-келісімді ұсынады; осыдан кейін екеуі сүйіседі. Маргарет Генриге қоштасады, және Торнтонмен Милтонға "үйге" қайтатын пойызға отырады.
Margaret Hale (Daniela Denby Ashe) and her parents Maria (Lesley Manville) and Richard (Tim Pigott Smith) live in the idyllic town in Helstone in Hampshire. At the wedding of her cousin, Edith, Margaret is approached by Edith's new brother in law, Henry Lennox (John Light). Lennox visits Helstone a while later and proposes marriage to Margaret; she refuses him. Margaret's father, a clergyman, has long harbored doubts about the doctrines of the Church of England and resigns his position rather than attest to orthodox beliefs as his bishop requires. To avoid gossip, the family move to the (fictional) industrial town of Milton, Darkshire, in the north of England. Thanks to his friend, Mr. Bell (Brian Protheroe), Mr. Hale is able to find a house. Giving lessons as a private tutor provides him a modest income. One of his pupils is local mill owner John Thornton (Richard Armitage), who gets off to a bad start with Margaret when she witnesses him beating a worker whom he has caught smoking in the mill, which endangers all the workers. Gradually, Margaret gets used to Thornton, but his mother Hannah (Sinéad Cusack) and sister Fanny (Jo Joyner) disapprove of her, believing her haughty and alien to the customs of the North. In the meantime, Margaret attempts to do charitable work among the mill workers and comes into contact with Nicholas Higgins (Brendan Coyle) and his daughter, Bessy (Anna Maxwell Martin), who suffers from byssinosis from exposure to the cotton fibres in the mills. When Bessy became ill at Hamper's Mill, her father moved her to Marlborough Mills, Thornton's mill, because the working environment is better there. In a meeting with fellow mill owners, Thornton says he had a wheel for ventilation installed in all of the rooms of his factory in order to maintain a healthier workforce, despite the fact that it costs a great deal of money. The other industrialists had refused to install a wheel because of the expense. Margaret's mother is falling ill. Mrs. Hale desires to see her son, Frederick (Rupert Evans), before she dies. Frederick, a naval officer, was involved in a mutiny and he cannot return to England without risking his life. However, without telling her father, Margaret writes to her brother in Cádiz, Spain, to tell him that their mother is dying. Margaret calls on the Thorntons to borrow a water mattress for her mother and is trapped there while the mill workers riot during a strike. When the angry mob threatens John's safety as he confronts them after Margaret's goading, Margaret defends him from the rioters and is injured by a thrown stone. Margaret recovers and returns home, telling nobody about what had happened at the Mill, mainly to protect the health of her mother. When Thornton proposes to her the next day, she scorns him, thinking he believes himself superior because of the difference in their financial circumstances. He denies this and tells her that he is in love with her, but she insists that her actions were not personal. Meanwhile, Bessy Higgins dies and Thornton stops coming for lessons from Mr. Hale. As a distraction for Mrs. Hale and for herself, Margaret visits the Great Exhibition with her Aunt Shaw (Jane Booker), her cousin Edith and Edith's husband. Margaret meets Thornton at the exhibition, where he is discussing the machinery with a group of gentlemen, all of whom are listening with great respect and admiration for his simple good sense. Margaret is embarrassed to meet Thornton so soon after her rejection but defends him when Henry Lennox, who is also attending the exhibition, tries to belittle him for being in trade. As Margaret observes them together, Henry's sophistication and reliance on fashionable wit and sarcasm compares unfavourably with Thornton's honesty. When Margaret returns home, her mother has taken a turn for the worse. Margaret's brother arrives just in time to see his mother, and she dies shortly after. While Frederick is in the house, Thornton comes to visit his friend Mr. Hale, but he cannot be allowed in, in case he sees Fred. Thornton interprets this as Margaret refusing to see him. The family's servant, Miss Dixon (Pauline Quirke), bumps into Leonards, a former member of Frederick's crew in Milton town, who offers to split the reward money for Frederick's capture with her. Dixon refuses, informing the Hales; it is decided that Frederick must leave at once, before he is discovered and arrested. He and Margaret are seen together at the railway station by Thornton, who mistakenly assumes that Frederick is Margaret's lover. Leonards spies on him and Margaret at the station, and in the brief scuffle Fred pushes him down the stairs. It is later revealed that he died in hospital. Margaret denies to the police that she was at the station, in order to protect Fred, but Thornton, who is the magistrate and saw her there, is morally tested, but ultimately calls off the impending inquiry for the sake of Margaret. Thornton gives employment to Higgins who seeks work to care for Boucher's children after his death, and master and hand get along surprisingly well, despite their differences. They come up with a plan to feed the workers cheaply in a communal kitchen, and Thornton comes to a greater understanding with his workers as they share ideas. However, losses faced during the strike have put Thornton's business in trouble, and he is forced to close the mill. Margaret's father visits Mr. Bell in Oxford, and dies there. With no family to keep her in Milton, Margaret leaves the north to stay with her aunt in London. After a few months living with the Shaws, Margaret visits Helstone with Mr. Bell, and meets the new vicar and his wife. Margaret is disappointed to find Helstone much changed, and realises that she has romanticised and idealised her childhood home, and starts to truly recognise the merits of life in Milton. As Margaret's godfather, Mr. Bell makes over his significant fortune to her when he finds out that he has a terminal illness and chooses to move to Argentina for the better climate. Margaret hence becomes the owner of Marlborough Mills and John Thornton's landlord. Margaret visits Milton with Henry Lennox, who is now acting as her financial advisor; she speaks with Mrs. Thornton at Malborough Mills, expressing her realisation of Mr. Thornton's true character. Meanwhile, Thornton, having discovered the truth about Fred being Margaret's brother from Higgins, goes south to see Margaret's home town of Helstone. At a railway station halfway between Milton and Helstone, Margaret and Thornton cross paths on their respective return journeys. She proposes a business deal by which the factory can be reopened; after this the two share a kiss. Margaret bids farewell to Henry, and gets on the train "home" to Milton with Thornton.
Шығу тегі
Сэнди Уэлч 2001 жылы Элизабет Гаскелдің 1855 жылы жазылған "Солтүстік және Оңтүстік" ромасын бейімдеуге кірісті, оқиғаның индустриалды ландшафтын күшейту үшін бірнеше өзгерістер енгізді. Мысалы, Уэлчтің нұсқасы басты кейіпкер Маргарет Хейлдің пойызбен саяхаттауымен басталып, аяқталады, бұл романның бастапқы және соңғы тұсы емес (Гаскелл Хейлдердің оңтүстіктен солтүстікке пойызбен саяхаттағанын сипаттағанмен). Сонымен қатар, Уэлч басты кейіпкерлерді 1851 жылғы Ұлы көрмеге барды. Бұл өзгерістер Гаскеллдің "уақыты болғанда" жасайтынына Уэлч сенген, себебі Гаскелл редакторы Чарльз Диккенстен романды аяқтау үшін қысым көргенін айтқан. 2003 жылдың жазында Кейт Бартлетт жобаға продюсер ретінде қосылды және ақпан айының басында он апталық дайындық кезеңі басталды.
Sandy Welch started adapting Elizabeth Gaskell's 1855 North and South in 2001, making a few changes to emphasise the industrial landscape of the story. Welch's story, for example, begins and ends with the main character Margaret Hale travelling by train, which is not the starting and ending point of the novel (although Gaskell describes the Hales travelling from the South to the North by train). Welch also made the main characters visit the Great Exhibition of 1851. These are changes Welch believed Gaskell would have done "if she'd had the time", since Gaskell had complained of being under pressure to complete the novel by her editor Charles Dickens. In the summer of 2003 Kate Bartlett was brought to the project as a producer and a ten week period of pre production started at the beginning of February.
Кастинг
Даниела Денби Эш бастапқыда Маргарет Хейл рөліне емес, Фанни Торнтон рөліне қатысты. Кастинг басталғаннан кейін үш апта өткен соң Тревеллик Армитаждың "өте сәйкес" екенін түсініп, алғашқы қатысуларды қайта қарауды шешті.
Daniela Denby Ashe had not originally auditioned for the role of Margaret Hale but for that of Fanny Thornton, Three weeks after casting had begun, Trevellick decided to recapitulate the first auditions, realising that Armitage was "perfect".
Түсірілім
Фильм түсірілімі 2004 жылдың сәуір айының соңынан бастап 2004 жылдың шілдесіне дейін жалғасты. Гаскеллдің ойдан шығарылған Милтон қаласы, Даркшир, Манчестер қаласына негізделген, бірақ продюсерлер қалалық көріністердің көп бөлігін Эдинбургте түсіруге шешім қабылдады, себебі ол өнеркәсіптік Виктория дәуірінен визуалды және архитектуралық мұраның көбін сақтап қалған. Басқа түсірілім орындары – Шотландия шекарасындағы Селкирк қаласы, Ланкаширдегі Бернли және Суссекстегі Блюбелл темір жолы, онда соңғы және бастапқы көріністер түсірілді. Сериалға деген күтпеген қызығушылықтың себебі – салыстырмалы түрде беймәлім актер Ричард Армитаж болды, оның эмоционалды түрде ұстанып тұрған Джон Торнтон рөліндегі ойыны, BBC-нің 1995 жылғы «Мақтаныш пен әділдік» мини-сериалындағы Колин Ферттің Фицвильям Дарси рөлімен салыстырылды, және ол кейіннен алған қабылдау. Армитаждың өзі, сериалдың табысқа жетуіне себеп – «өнеркәсіптік ландшафт және сериалдың жұмысшы табына, олардың дамуына назар аударуы» екенін айтады. Сериалға болған реакция BBC үшін күтпеген болды, содан кейін олар 2005 жылдың 11 сәуірінде DVD шығаруға шешім қабылдады. «Солтүстік және Оңтүстік» 2004 жылы BBC драмалық веб-сайтының жылдық сауалнамасында «Ең үздік драма» деп танылды. Ричард Армитаж «Ең тартымды драма жұлдызы» және «Ең үздік актер», Даниэла Денби Эш «Ең үздік актриса» деп дауыс берілді, ал үш түрлі көрініс жылдың «Сүйікті сәттері» деп танылды, соның ішінде соңғы көрініс бірінші орынды иеленді.
Filming took place from the end of April 2004 until July 2004. Gaskell's fictional town of Milton, Darkshire, was loosely based on Manchester, but the producers decided to shoot many of the town scenes in Edinburgh, which maintains more of its visual and architectural heritage from the industrial Victorian era. Other locations were Selkirk, a town in the Scottish Borders, Burnley in Lancashire, and the Bluebell Railway in Sussex, where the final and the beginning scenes were shot. This sudden interest on the serial was attributed to Richard Armitage, a relatively unknown actor, whose portrayal of the emotionally restrained John Thornton drew parallels with Colin Firth's portrayal of Fitzwilliam Darcy on the BBC's 1995 mini series Pride and Prejudice, and the reception he later received. Armitage himself claims that the series was a success because of the "industrial landscape and the attention [that the series gives] to the working classes and the way they develop". The reaction to the series was a surprise to the BBC, who then decided to release the DVD on 11 April 2005. North & South was voted "Best Drama" in the BBC drama website's annual poll in 2004. Richard Armitage was voted "Most Desirable Drama Star" and "Best Actor", Daniela Denby Ashe was voted "Best Actress" and three different scenes were voted as the year's "Favourite Moments", with the final scene winning the number one spot.