Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каспий теңізінің қазақстандық аймағындағы теңіздегі мұнай кені
Offshore oil field in Kazakhstan's zone of the Caspian Sea
Қашаған кен орнындағы қалпына келтірілетін шикі мұнай қоры шамамен құрайды деп есептеледі. Қыста теңіз мұзының болуы, температураның күрт өзгеруі, өте шалқая су және сутегі сульфидінің жоғары деңгейі сияқты қатал жағдайлар, сондай-ақ басқарудағы кемшіліктер мен дау-дамайлар оны ең қиын мұнай мегажобаларының біріне айналдырады. CNN Money бағалауынша, 2012 жылға қарай кен орнын дамытуға 116 миллиард АҚШ доллары жұмсалды, бұл оны әлемдегі ең қымбат энергетикалық жоба етіп көрсетті, ал басқа дереккөздер шығынды 50 миллиард долларға дейін бағалайды. 2013 жылдың қыркүйегінде Си Цзиньпин Қазақстанмен шамамен 5 миллиард долларлық келісімге келгеннен кейін Қытай үкіметі кен орнының үлесін сатып алды.
It is estimated that the Kashagan Field has recoverable reserves of about of crude oil. Harsh conditions, including sea ice during the winter, temperature variation from , extremely shallow water and high levels of hydrogen sulfide, together with mismanagement and disputes, make it one of the most challenging oil megaprojects. CNN Money estimates that development of the field had cost US$116 billion as of 2012, which made it the most expensive energy project in the world, while other sources report the cost at up to $50 billion. A stake in the field was acquired by the Chinese government in September 2013 after Xi Jinping struck a deal with Kazakhstan for around $5 billion.
Тарих
Каспий теңізіне деген қызығушылық 1992 жылы Қазақстан үкіметі барлау бағдарламасын жариялаған кезде басталды. Олар 30-дан астам компанияның барлау жұмысына қатысуын қамтамасыз етуге тырысты. 1993 жылы «Қазақстанкаспийшельф» құрылды, оған Eni, BG Group, BP/Statoil, Mobil, Royal Dutch Shell және TotalEnergies компанияларымен қатар Қазақстан үкіметі де кірді. Бұл консорциум 1997 жылға дейін 4 жыл бойы жұмыс істеді, содан кейін Каспий теңізінің сейсмикалық барлауы жүргізілді. 1997 жылы алғашқы 2D сейсмикалық зерттеу аяқталғаннан кейін компания Offshore Kazakhstan International Operating Company (OKIOC) болып қайта құрылды. 1998 жылы Phillips Petroleum Company және Inpex консорциумға қосылды. Кашаган кен орны 2000 жылы ашылды. Бұрын келісілгендей, бірлескен операторлықтан бас тарта отырып, кен орнын бір компания басқару туралы шешім қабылданды. 2001 жылы Eni компаниясы эксклюзивті оператор болып тағайындалды. 2001 жылы BP/Statoil жобадағы үлесін қалған серіктестерге сатты. Eni оператор ретінде жоба Agip Kazakhstan North Caspian Operating Company NV (Agip KCO) деп аталды. 2003 жылы BG Group өзінің үлесін екі қытай компаниясы – CNOOC және Sinopec-ке сатуға тырысты. Бірақ серіктестердің алдын алу құқығын пайдалануына байланысты мәміле орындалмады. 2004 жылы Қазақстан үкіметі келісімшарт бойынша BG-нің үлесінің жартысын сатып алды, ал қалған жартысы консорциумдағы алдын алу құқығын пайдаланған бес батыс серіктесі арасында бөлісті. Сатудың құны шамамен 1,2 миллиард долларға бағаланды. Қазақстанның үлесі мемлекеттік «ҚазМұнайГаз» мұнай компаниясына берілді. 2007 жылдың 27 қыркүйегінде Қазақстан Парламенті шетелдік мұнай компанияларымен жасалған келісімшарттарды өзгертуге немесе жоюға үкіметке құқық беретін заңды бекітті, егер олардың әрекеттері ұлттық мүдделерге қауіп келтірсе. Қазақстан Республикасы келіссөздерді жүргізу үшін Максат Иденовті тағайындағаннан кейін, 2008 жылдың қаңтарында «ҚазМұнайГаз» үлесін одан әрі ұлғайтты, өйткені оның алты серіктесі мен Қазақстан үкіметі кен орнын дамытудағы бес жылдық кешігу үшін өтемақы туралы келісімге келді. Eni бұл жобаны Agip Kazakhstan North Caspian Operating Company N. V. (AgipKCO) бірлескен кәсіпорны атынан жүзеге асырды. 2008 жылғы 31 қазанда Қазақстан билігі мен Солтүстік Каспий ПСА (NCPSA) аясындағы бірлескен кәсіпорындар арасында қол жеткізілген келісімдерге сәйкес, 2009 жылғы 23 қаңтарда NCPSA операторлығы AGIP KCO-дан жаңа компанияға – Солтүстік Каспий Операторы (NCOC) компаниясына ресми түрде берілді. 2008 жылдың қазан айында Agip KCO Aker Solutions, WorleyParsons және CB&I бірлескен кәсіпорнына екінші кезеңдегі FEED жұмыстарын жүргізу үшін 31 миллион долларлық ниет хаты берді. WorleyParsons және Aker Solutions сондай-ақ бірінші кезеңді жүзеге асыруда, инженерлік қызметтерді, құрастыру және қосылыс жұмыстарын жүзеге асыруда. 2012 жылдың қарашасында ONGC Videsh ConocoPhillips-тің 8,4% үлесін сатып алуға келісті. Алайда, 2013 жылдың шілдесінде Қазақстан үкіметі ConocoPhillips-тің үлесін сатып алу үшін өзінің алдын алу құқығын пайдалануға шешім қабылдады, оны сол жылдың соңында CNPC-ге сатты. 2013 жылдың 11 қыркүйегінде Кашаган жылдар бойы кешіктіріліп, мұнай өндіруді бастады, ал ExxonMobil және ConocoPhillips алдағы бірнеше жылда өндірісті ұлғайтуды жоспарлап отыр. Қазақстанның Мұнай және газ министрі мұнай кен орны 2014 жылы 8 миллион тонна мұнай өндіретінін болжады. Құбыр желісі жабылған кезде құбырдың ішінде қалған сутегінің жануы салдарынан атмосфераға күкірт диоксиді шықты. Осының салдарынан 2014 жылдың наурыз айында Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау министрлігі операторлық компанияларға 735 миллион доллар айыппұл салды.
Interest in the Caspian Sea first began in 1992 when an exploration program was announced by the Kazakh government. They sought the interest of over 30 companies to partake in the exploration. In 1993 the Kazakhstancaspiishelf was formed which consisted of Eni, BG Group, BP/Statoil, Mobil, Royal Dutch Shell and TotalEnergies, along with the Kazakh government. This consortium lasted 4 years until 1997, when seismic exploration of the Caspian Sea was undertaken. Upon completion of an initial 2D seismic survey in 1997, the company became Offshore Kazakhstan International Operating Company (OKIOC). In 1998 Phillips Petroleum Company and Inpex joined the consortium. Kashagan was discovered in 2000. The consortium changed when it was decided that one company was to operate the field instead of joint operatorship as had been agreed before. Eni was named the exclusive operator in 2001. In 2001 BP/Statoil sold their stake in the project to the remaining partners. With Eni as the operator, the project was renamed Agip Kazakhstan North Caspian Operating Company NV (Agip KCO). In 2003, BG Group attempted to sell their stake in the project to two Chinese companies, CNOOC and Sinopec. However, the deal did not go through due to the partners' exercise of their pre emptive privileges. Eventually, in 2004 the Kazakh government bought half of BG's stake in the contract, with the other half shared out among other five Western partners in the consortium that had exercised their pre emptive rights. The sale was worth approximately $1.2 billion. The Kazakh stake was transferred to the state owned oil company KazMunayGas. On 27 September 2007, the parliament of Kazakhstan approved a law enabling the government to alter or cancel contracts with foreign oil companies if their actions were threatening national interests. With the Republic of Kazakhstan appointing Maksat Idenov to lead negotiations, KazMunayGas further increased its stake in January 2008, after its six partners and the Kazakh government agreed on compensation for the probable five year delay that was taken in developing the field. Eni operated this project under the JV company name of Agip Kazakhstan North Caspian Operating Company N. V. (AgipKCO). Following the agreements reached on 31 October 2008 between Kazakh authorities and co ventures under the North Caspian PSA (NCPSA), operatorship of the NCPSA was formally transferred from AGIP KCO to a new company, North Caspian Operating Company (NCOC), on 23 January 2009. In October 2008, Agip KCO handed a $31 million letter of intent for FEED work on phase two to a joint venture of Aker Solutions, WorleyParsons and CB&I. WorleyParsons and Aker Solutions are also engaged in phase one, carrying out engineering services, fabrication and hook up. In November 2012, ONGC Videsh agreed to buy ConocoPhillips's 8.4% stake. The Kazakh government, however, decided in July 2013 to use its pre emptive right to buy ConocoPhillips's stake, which it sold to CNPC later that year. On 11 September 2013, Kashagan began oil production after years of delay, with ExxonMobil and ConocoPhillips planning to increase production over the next several years. The Oil and Gas Minister of Kazakhstan has estimated the oil field will pump 8 million tonnes of oil in 2014. When the pipeline was shutdown, Hydrogen Sulfide remaining in the pipe was burned off as an emergency measure, releasing sulfur dioxide into the atmosphere. As a result, in March 2014, Kazakhstan's environment ministry levied a fine upon the operating companies of $735 million.
Геология
Қашаған келісімшарт аймағы кең аумақты қамтиды және Каспий алды алабындағы бес жекелеген кенорнынан тұрады. Бұл кенорнылар: Қашаған, Каламкас А, Қашаған Оңтүстік-Батыс, Ақтоте және Қайран. Кенорнында жоғары қысым байқалады, бұл бұрғылау жұмыстарында елеулі қиындық тудырады. Мұнай қорының мөлшері аралығында, ал көптеп таралған деректер бойынша – . Қайтару коэффициенті резервуардың күрделілігіне байланысты төмендеу келеді (15-25%), ал қалпына келтірілетін мұнайдың жалпы мөлшері аралығында бағаланады. Келісімшарт аймағындағы тағы үш кенорны – Қашаған Оңтүстік-Батыс, Қайран және Ақтоте – карбонатты платформалар болып табылады. Каламкас жағалауында юралық құмтас қоймасы орналасқан.
The Kashagan contract area covers an area of over and consists of five separate fields, producing formations from the Precaspian Basin. These fields are Kashgan, Kalamkas A, Kashagan Southwest, Aktote and the Kairan. The field is heavily pressurized, which presents a significant drilling challenge. The figures for oil in place range between with a common publicly quoted figure of The recovery factor is relatively low (15 25%) due to reservoir complexity, with between being the estimated ultimate recoverable resource. Three of the other fields in the contract area, Kashagan SW, Kairan, and Aktote, are also Carboniferous carbonate platforms. Kalamkas offshore has a Jurassic sandstone reservoir.
Жөндеулер
2013 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілген бастапқы құбыр желісі дереу ақаулы болып шықты. Бұл себебі құбырдың металлургиясы Кашаған мұнайындағы жоғары концентрациялы ылғалды H2S-ке осал болды. Ескі құбырдың орнына inconel қаптамасы бар болат құбыр орнатылды. Бұл құбырдың 2016 жылдың 23 қазанында өндіріске енуі күтілуде.
The original pipeline that went to production in September 2013, leaked immediately. This was because the pipe metallurgy was susceptible to high levels of wet H2S found in the Kashagahan oil. The old pipeline was replaced by an inconel cladded steel pipe. This pipeline is expected to go into production 23 October 2016.
Даму
Бұл кен орнын Солтүстік Каспий теңізінің өндірісін бөлу туралы келісім бойынша халықаралық консорциум дамытуда. Келісімге 7 компания кіреді: Eni (16,81%), Royal Dutch Shell (16,81%), TotalEnergies (16,81%), ExxonMobil (16,81%), KazMunayGas (16,81%), China National Petroleum Corporation (8,4%), Inpex (7,56%). Кен орнын игеру үшін негізгі нысан – 12 мұнай ұңғымасымен байланыстырылған "D аралы" деп аталатын құрылым. Ол мұнай мен газды бөліп, оларды құрлықтағы өңдеу орнатына жіберіп, сусыздандырып, және қышқыл газының бір бөлігін қайтадан қоймаға айдайтын екі өндіріс желісінен тұрады. 2012 жылы онда шамамен 5000 жұмысшы жұмыс істеді. Мұнай ұзын құбыр арқылы құрлыққа тасымалданады. Бастапқы өндіріс көлемі күтілуде, ол жетілуі керек.
The field is developed by the international consortium under the North Caspian Sea Production Sharing Agreement. The Agreement is made up of 7 companies consisting of Eni (16.81%), Royal Dutch Shell (16.81%), TotalEnergies (16.81%), ExxonMobil (16.81%), KazMunayGas (16.81%), China National Petroleum Corporation (8.4%), Inpex (7.56%). The main development for the field operation is a structure named Island D, connected with 12 oil wells. It consists of two trains of production, separating oil and gas, delivering them to the onshore plant and dehydrating and partly re injecting the sour gas into the reservoir. In 2012, about 5,000 workers were employed there. Oil is transported onshore by a long pipeline. The initial production is expected to be It should reach a production rate of .
Мұнай өндіру
Қашаған 2016 жылдың қазан айында 26 500 тонна шикі мұнайды экспортқа жіберді. 2009 жылы Eni SpA компаниясынан кен орнын басқаруды қабылдаған North Caspian Operating Co. компаниясы 2017 жылдың соңына дейін өндірістік қуатын күніне 370 000 баррельге дейін кезең-кезеңімен арттыру жұмыстарын жүргізіп жатқанын мәлімдеді. Қашағандағы мұнайдың коммерциялық өндірісі 2016 жылдың қараша айында басталды. 2016 жылдың қараша айына қарай Қашаған кен орны 450 000 тоннадан астам шикізат өндірді. 2016 жылы Каспий құбыр консорциумы (CPC) құбыр желісі арқылы Қашаған кен орнынан 350 000 тоннадан астам мұнай тасымалданды. 2019 жылы кен орны күніне 400 000 баррель мұнай өндірді.
Kashagan sent its first crude for export in the amount of 26,500 metric tons in October 2016. North Caspian Operating Co., which took over running of the field from Eni SpA in 2009, said it is working to gradually increase production capacity to a target level of 370,000 barrels a day by the end of 2017. The commercial output of oil started at Kashagan in November 2016. The Kashagan field produced over 450,000 tonnes of raw materials as of November 2016. Over 350,000 tonnes of oil from the Kashagan field was transported through the Caspian Pipeline Consortium (CPC) pipeline in 2016. In 2019 the field produced 400,000 barrels of oil per day.
Танымал мәдениетте
Қашаған кен орнын пайдалану құқығы үшін күресіп жатқан елдер мен мұнай компанияларының іс-қимылдары Виктор Роберт Лидің «Қызмет көрсету аномалиялары» атты тыңшылық романында маңызды орын алады.
The machinations of nations and oil companies competing for rights to exploit the Kashagan Field play a major role in Victor Robert Lee's espionage novel Performance Anomalies.