Кіріспе

Суға түскен адамды іздеу маневрі – теңізге құлаған адамды құтқару үшін кеме басқаруда қолданылатын маневр. Кемені адамның орналасқан жеріне жақындату үшін мына принциптер іске асырылады: Андерсон бұрылысы (немесе бір бұрылыс), жылдам бұрылыс (Q бұрылысы немесе сегіздік бұрылыс деп те аталады), Уильямсон бұрылысы және Шарнов бұрылысы. Адамды борттан құтқару маневрі көбінесе SOLAS конвенциясының талабы бойынша сауда кемелерінде жүргізілетін жаттығулардың бір бөлігі болып табылады. Ол 1943 жылы кемеден құлаған адамды құтқару үшін қолданған Джон Уильямсонның есімімен аталған. Алайда, Джон Макфидің «Uncommon Carriers» кітабында айтылғандай, бұл маневр бастапқыда Бутаков түтігі деп аталған және орыс-жапон соғысында жаудан бірдей қашықтықта қару ұстау үшін қолданылған. Сонымен қатар, ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің атомдық суасты кемелерінде сонардың «өлген аймақтарын» тазалау үшін де пайдаланылған. Уильямсон бұрылысы – кемедегі навигаторлар үшін ең қолайлы маневр, өйткені оны кез келген көріну және ауа райы жағдайында қолдануға болады. Теңізшілер жағдайға қарай бұрылыстардың біреуін таңдайды.
Тез әрекет ету жағдайы: Бұл жағдайда бір бұрылысқа қарағанда онша жылдам емес және кемені құрбан болғаннан алыстатады, бірақ тиімді.
Кейіктірілген әрекет ету жағдайы: Көбінесе кемені құрбан болғанға жеткізеді.
Адам жоғалған жағдайы: Кемеге кері бағыт беруге мүмкіндік беретіндіктен ұсынылады. Уильямсон бұрылысын кез келген жағдайда қолдануға болатындықтан, ол компанияның SMS және жаттығу матрицасына енгізілді, адамды борттан шығару және Уильямсон бұрылысын үш айда бір рет жаттығудан өткізу үшін. Уильямсон бұрылысы әдетте мыналардан тұрады: 1) Рульді құрбан болған жаққа толық бұру, 2) бастапқы бағыттан 60 градусқа ауытқу, содан кейін рульді қарсы жаққа толық бұру, 3) бағыт кері бағыттан шамамен 20 градусқа кем болғанда рульді ортаға қойып, кемені тұрақтандыру, 4) қозғалтқыштарды суға тоқтату, ал адам винттерден алшақ, жанында болуы керек.

Шарнов бұрылысы

Шарнов бұрылысы – кеме немесе қайықты бұрын өткен нүктеге қайтаруға қолданылатын маневр. Ол Ульрих Шарнов жасаған және оның атымен аталған. Шарнов бұрылысының басты артықшылығы – бұрылыс аяқталғаннан кейін кеме өзінің іздеп өткен жолымен кері бағытта қадам басады. Шарнов бұрылысы кеме бұрылу радиусынан әлдеқайда артта жатқан нүктеге жету үшін ең қолайлы. Басқа жағдайларда Андерсон немесе Уильямсон бұрылысы тиімдірек болуы мүмкін. Әдетте, Шарнов бұрылысы мыналарды қамтиды: 1.) рульді кез келген жаққа толығымен бұру, 2.) бастапқы бағыттан 240 градусқа ауытқып, содан кейін рульді кері жаққа толығымен бұру, 3.) бағыт кері бағыттан 20 градусқа жеткенде, рульді ортаға қойып, кемені зардап шеккен жерге жақындату үшін қозғалтқыштарды тоқтату керек.