Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талшықтарды қарағай шайыры немесе көмір шайырымен қаптау
Coating fibers with pine tar or coal tar
Шайырлау – табиғи талшықтар мен сым арқандардың кейбір түрлерін шайырмен қаптау арқылы қорғау. Әдетте, тұрақты тұғырлама үшін қолданылатын қамысты арқанды шайырлау қажет. Манила және мақта арқандары жүгіруге арналған және оларды шайырламаған, себебі бұл арқанды блоктар арқылы оңай жылжытуға тым қатаң етеді. Теңізде жүзген кемелерде, ұзақ сапарға шыққан кеме үшін, алты айда бір рет шайырлау қажет болған, егер кеме қамысты арқанды пайдаланса.
Tarring is protecting some types of natural fibre and wire rope by coating it with tar. Hemp rope, which was typically used for standing rigging, requires tarring. Manila and cotton ropes were used for running rigging and were not tarred as this would make the rope too stiff to run easily through blocks. Regular tarring at sea was required when sailing ships used hemp rope once every 6 months for a ship on a long voyage.
Қолдану
Кендір арқаны Стокгольм шайырымен өңделеді, кейде көмір шайырымен араластырылады. Көбінесе тікелей орында (әдетте кеме теңізде болғанда) қолданылады; қабылдағыштардың кейбір бөліктері босатылуы мүмкін немесе қолжетімділікті жақсарту үшін жоғарғы мачталар түсірілуі мүмкін. Бағыттарға және артқы бағыттарға қол жеткізу үшін теңізші бағытқа бекітілген, түйінделген қайыспен баяу төмен түсіріледі. Теңізші төмен түскенде, шайырды шелекпен жағады. Қайысқа палубада біреу қарайды. Қаптамаларды құртқадан шайырлап тазалауға болады, кейде жаңа құртқа орнатумен немесе ескі құртқаларды қайта байлаумен біріктіріледі. Елгіш қабылдағыштар әдетте кеме жүріп тұрғанда жұмыс істеледі, себебі тамшылаған немесе төгілген шайыр көбінесе палубаға емес, теңізге түседі.
Hemp rope is treated with Stockholm tar, sometimes mixed with coal tar. Most is applied in situ (commonly while the ship is at sea); some parts of the rigging may be slacked off, or upper masts may be sent down to improve access. To access stays and backstays, a seaman is lowered slowly down the stay on a gantline that is fastened loosely to the stay with a bowline. The seaman applies the tar from a bucket as he goes down. The gantline is tended by someone on deck. The shrouds can be tarred from the ratlines, sometimes combined with fitting new ratlines or re seizing the existing ones. Lee rigging is typically worked on underway, as drips or spilt tar usually fall into the sea rather than on deck.
Тарихи өндіріс
Будың күшінің жылдам және кеңінен дамуына байланысты, қапталған арқанды қолдану теңізшілер үшін бұрынғыдан кем қызығушылық тудырады. Дегенмен, қапталған арқан бүгін әртүрлі типтегі кемелерде осылайша қолданылады, сондықтан қапталған тауарлар өндірісі арқан өнеркәсібінің маңызды саласы болып табылады. Арқанға ең қолайлы қайың қарағай тұқымдасына жататын түрлерден алынады және дистилляция процесі арқылы, ескі пештерді немесе заманауи реторттарды пайдалану арқылы өндіріледі. Пеште жасалған қайың қапталған арқан үшін артық сапалы екендігі мойындалады, сондықтан ол бірінші сортты қапталған арқан жасау үшін негізгі материал болып табылады. Пештен алынған қайың бочкаларға құйылады және арқан фабрикаларына жіберіледі. Бұл қайыңның қалай өңделгені және Плимут Кордайдж Компани (Солтүстік Плимут, Массачусетс штаты) сияқты компаниялардың қалай жіпке сіңіріліп, жабысуын қамтамасыз ететінін былай сипаттауға болады:
"The use of tarred rigging is now of less interest to seafaring man than formerly because of the rapid and extensive development of steam power. However, tarred rigging is used today on craft of various types to such an extent that the production of tarred goods is an important branch of the cordage industry. The tar best suited for cordage comes from various members of the pine tree family and is obtained by the distillation process, either by using the old kiln or by modern retorts. It is conceded that the kiln made article is superior for tarred rigging and therefore it is used principally in making first quality tarred rope. The tar, as it comes from the kiln, is poured into barrels which are shipped to the cordage works. The way this tar is handled and how it is made to penetrate and adhere to the yarn, as is done by the Plymouth Cordage Company, North Plymouth, Mass., may be described as follows:
Қайың 200 градусқа немесе одан да жоғары температураға дейін резервуарларда қыздырылады, содан кейін сұйықтық мыспен қапталған ұзын науаларға құйылады, онда қаптау процесі жүзеге асырылады. Бұл «мыс» деп аталатын науалардың ішінде температураны реттеу үшін бу құбырлары жүргізіледі. Қатты қыздыру қайыңның қасиеттерін жоғалтуы мүмкін, сондықтан «мыстағы» қорын жиі жаңарту қажет. Қайыңға толыққанды сіңген жіп «мыстан» шыққаннан кейін екі ролик арасынан өтеді, роликтер жіпте қалатын қайың мөлшерін реттеуге және артық қайыңды қайтаруға мүмкіндік береді. Жіпті қайың арқылы және роликтер арасынан өткізетін күш екі үлкен барабаннан келеді, олардың айналасында жіптер иіріліп, үйкеліспен жұмыс істейтін қабылдау шпулілеріне оралуға дайындалады. Тоғыз жіп өлшемінен кіші тауарлар әдетте дайын арқан түрінде қапталған, бірақ процесс негізінен жіптерді қаптаумен бірдей. Қапталған тауарлардың бай, алтын қоңыр түсі – материалдар мен әдістердің дұрыстығын көрсететін сыртқы белгі – Плимуттың ауа райына төзімділік қасиеттерін танитын белгісі ретінде танылды.
"The tar is heated to 200 degrees or more in tanks from which the liquid feeds into long copper lined troughs, where the tarring takes place. Through these "coppers," so called, run steam pipes to further regulate the temperature. Excessive heating would cause the loss of the tar's good qualities, and to prevent this the supply in the "coppers" must be freshened frequently. As the yarns, heavily saturated with tar, come from the "copper" they are compressed between two rollers, adjusted to leave in the yarn as much or as little tar as needed for the particular goods being made and to turn back the surplus. The pull which carries the yarn through the tar and between the rollers comes from two large drums, around which the yarns travel preparatory to reeling on to the friction driven receiving bobbins. Goods of nine thread size and under are usually tarred in the completed rope form, but the process is essentially the same as with the yarns. The rich golden brown color of the tarred goods—an outward sign of right materials and methods—has become recognized as the Plymouth mark of the weather resisting qualities contained in the goods."